Những công trình mở lối tương lai

Một thời giao thông cách trở

Giao thông cách trở từng là nỗi “ám ảnh” đè nặng lên cuộc sống và sự phát triển của người dân thôn A Liêng, xã Tà Rụt. Do dòng sông Đakrông chảy ngang ngay trước đường vào trung tâm thôn, nên trước đây, người dân phải làm cầu tạm để phục vụ nhu cầu đi lại. Tuy nhiên, việc đi qua những cây cầu này luôn tiềm ẩn nhiều hiểm nguy, chưa kể nước dâng cao vào mùa mưa có thể cuốn trôi cầu.

Trong ký ức của bà Hồ Thị Nghệ, dòng sông Đakrông vào mùa mưa bão, nước dâng lên, cả thôn bị chia cắt nhiều thời điểm. “Khổ nhất là bọn trẻ. Trường học ở bên kia sông nên mùa mưa lũ không dám tới trường. Có nhiều cháu ngại cảnh qua sông mùa lũ nên bỏ học, dẫn đến tình trạng thất học diễn ra triền miên”, bà Nghệ cho hay.

Cầu Gianh (mới) bắc qua sông Gianh nằm trên Quốc lộ 1A, đoạn qua xã Bắc Gianh và Nam Gianh, tỉnh Quảng Trị - Ảnh: T.H

Với nhiều người dân sinh ra và lớn lên ở xã Bảo Ninh (cũ), nay thuộc phường Đồng Hới, một thời cũng chung nỗi ám ảnh cảnh đò giang cách trở, vì nơi đây là một bán đảo, từng bị ngăn cách bởi mênh mông sông nước. Nhớ về những ngày tháng đó, ông Phạm Minh Thuyết (SN 1963), người dân địa phương chia sẻ: Trước năm 1990, hệ thống điện lưới và giao thông đường bộ ở Bảo Ninh còn rất hạn chế.

Thời bấy giờ, cuộc sống ngư dân làng chài quen với cảnh dập dềnh trên những chiếc thuyền thúng, thuyền gỗ nhỏ đánh cá gần bờ nên thu nhập bấp bênh, cuộc sống người dân rất nghèo khó. “Chúng tôi lớn lên với đôi chân trần quen bước trên cát, chưa từng hình dung về ngày có điện, có đường, cuộc sống sẽ thay đổi ra sao”, ông Thuyết nhớ lại.

Câu chuyện về giao thông tại thôn A Liêng hay xã Bảo Ninh (cũ) là lát cắt về thực trạng hạ tầng giao thông ở hai tỉnh Quảng Trị, Quảng Bình trước đây trong những năm đầu sau công cuộc đổi mới. Thời điểm đó, mạng lưới giao thông vận tải đường bộ của tỉnh Quảng Trị (cũ) chỉ có 262km quốc lộ. Cơ sở vật chất kỹ thuật của mạng lưới giao thông vận tải chưa thể đáp ứng được yêu cầu phục vụ phát triển kinh tế-xã hội, dân sinh trên địa bàn.

Dân cư phân bố không tập trung nên việc đầu tư xây dựng các công trình giao thông tại đây rất khó khăn và tốn kém. Trong khi đó, tại tỉnh Quảng Bình (cũ), Quốc lộ 1 có nhiều đoạn chỉ rộng khoảng 7m, bị xuống cấp nghiêm trọng; Quốc lộ 15 vẫn hằn in dấu vết chiến tranh với nhiều đoạn bị phá hủy; Quốc lộ 12A đoạn qua Ba Đồn-Quy Đạt phải đi mất nhiều thời gian mới đến, đoạn Khe Ve-Mụ Giạ, nền đường hẹp, rải cấp phối, không có hệ thống cầu cống. Mùa mưa lũ, đoạn đường này trở thành điểm tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn do sạt lở đất đá. Hệ thống ngầm tràn bị cuốn trôi, nhiều đoạn mất hẳn nền đường phải chỉnh tuyến để thông xe. Giao thông nông thôn chỉ là những con đường đất nhỏ hẹp, tự phát, thiếu quy hoạch…

Kiến tạo mạng lưới giao thông hiện đại

Nhận thức rõ hạ tầng giao thông là một trong những động lực, nền tảng quan trọng của sự phát triển kinh tế-xã hội, sau công cuộc đổi mới, ngành Giao thông vận tải, tỉnh Quảng Trị và Quảng Bình (cũ) đã chủ động triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, mạnh mẽ, linh hoạt và đa dạng hóa nguồn lực. Nhờ đó, hàng loạt công trình quy mô, quan trọng và cấp thiết liên tiếp ra đời, như: Nâng cấp mở rộng Quốc lộ 1, hoàn thành đường Hồ Chí Minh nhánh Đông và nhánh Tây, Quốc lộ 9, đường 9D, đường Xuyên Á, đường Cửa Tùng-Cửa Việt, đường tỉnh 565, hệ thống cầu trên sông Gianh, sông Kiến Giang, cùng các tuyến đường tránh lũ, cứu hộ cứu nạn...

Mạng lưới giao thông được đầu tư theo hướng đồng bộ, từng bước kết nối liên hoàn đủ cả 5 loại hình vận tải, hệ thống đường đô thị và nông thôn vươn rộng đến tận vùng sâu, vùng xa, vùng bãi ngang cồn bãi.

Giao thông miền núi phía Tây Nam tỉnh Quảng Trị ngày nay đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân và doanh nghiệp - Ảnh: T.P

Giao thông nối liền không chỉ tạo thuận lợi trong lưu thông mà còn mở ra cơ hội phát triển mới. Như tại thôn A Liêng, cuộc sống của người dân đã thực sự đổi thay khi cây cầu bê tông kiên cố A Liêng được đầu tư xây dựng từ nguồn vốn hỗ trợ quốc tế. Nhịp cầu mới đong đầy niềm vui, nối dài những chuyến xe chở đầy nông sản ra thị trường.

Ông Hồ Văn Bờn, người dân thôn A Liêng xúc động nhớ lại: “Trước đây, giao thông cách trở khiến ước mơ no ấm cứ dần lùi xa. Khi cầu A Liêng được xây dựng kiên cố, việc đi lại và giao thương thuận lợi đã giúp cuộc sống của bà con thay đổi hoàn toàn”.

Còn tại Bảo Ninh, cuộc sống mới bắt đầu từ cuối năm 1992, đầu năm 1993, khi đường dây điện vượt sông Nhật Lệ thắp sáng làng biển Hà Dương, kéo theo con đường cấp phối xuyên xã đầu tiên được xây dựng. Nhưng “cú hích” lịch sử thực sự đánh thức vùng đất này chính là khi cầu Nhật Lệ I hoàn thành năm 2004, chấm dứt cảnh “lụy đò”, giúp ngư dân vươn khơi bám biển trên những đội tàu công suất lớn và biến vùng cát Mỹ Cảnh hoang sơ thành quần thể du lịch cao cấp.

Nối tiếp đó, cầu Nhật Lệ II (năm 2017) đóng vai trò đòn bẩy mở rộng đô thị về phía Nam và cầu Nhật Lệ III (khởi công năm 2023) đang được hoàn thiện sẽ tiếp tục đưa “bán đảo ngọc” bứt phá trở thành điểm sáng du lịch trên bản đồ miền Trung.

Đặc biệt, mốc lịch sử ngày 1/7/2025 khi tỉnh Quảng Bình và tỉnh Quảng Trị được hợp nhất đã mở ra không gian phát triển mới, tạo điều kiện để hình thành tầm nhìn quy hoạch và mạng lưới giao thông liên kết ở quy mô mới. Trên cơ sở hợp nhất hai địa phương, Quảng Trị mới có điều kiện phát huy hệ thống hạ tầng đa phương thức và lợi thế kết nối của cả hai không gian phát triển trước đây. Khi các tuyến giao thông, bến cảng đi vào khai thác, chi phí logistics sẽ giảm, năng lực vận chuyển hàng hóa được nâng lên, khả năng tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế được mở rộng.

Với những nội dung được thể hiện trong Quyết định điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, tỉnh Quảng Trị quyết tâm xây dựng mạng lưới giao thông kết nối đa phương thức hiện đại. Theo đồng chí Lê Đức Tiến, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, với vai trò “xương sống” của hạ tầng đối với tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh, "chìa khóa" để Quảng Trị bứt phá nằm ở tư duy tối ưu hóa hạ tầng kết nối nhằm khơi thông dòng chảy hàng hóa trên cả hai hành lang kinh tế Đông-Tây và Bắc-Nam. Trọng tâm là ưu tiên các trục giao thông huyết mạch nối liền dải kinh tế ven biển với hệ thống cửa khẩu quốc tế, tạo sự đồng bộ giữa các phương thức vận tải để giảm thiểu tối đa chi phí logistics cho doanh nghiệp. Đây sẽ là bước đi quyết định để hiện thực hóa chiến lược “vươn Đông, tỏa Tây”, đưa Quảng Trị tự tin khẳng định vị thế trung tâm logistics và cửa ngõ giao thương quốc tế hàng đầu khu vực.