Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 9/2026

5 trường hợp bị coi là trốn nghĩa vụ quân sự

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, có hiệu lực từ 1/9.

Công dân TP.HCM tại ngày hội tòng quân. (Ảnh: VGP)

Đáng chú ý, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự. Theo đó, luật mới đã quy định cụ thể về 5 hành vi bị coi là trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Cụ thể là hành vi không chấp hành quyết định gọi đăng ký nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi sơ tuyển sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự; quyết định gọi nhập ngũ; quyết định, lệnh gọi tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên, sẵn sàng chiến đấu.

Như vậy, công dân không đến đăng ký, sơ tuyển, khám sức khỏe hoặc không nhập ngũ khi được gọi đều bị coi là trốn nghĩa vụ quân sự. Người thuộc diện dự bị không chấp hành lệnh tập trung để huấn luyện, diễn tập hoặc kiểm tra khả năng huy động khi cần thiết cũng bị xử lý theo quy định này.

Luật cũng bổ sung quy định nghiêm cấm gian dối trong đăng ký, sơ tuyển và khám sức khỏe nghĩa vụ quân sự.

Chính phủ cho biết sơ tuyển là khâu quan trọng trong quy trình tuyển quân hằng năm, được thực hiện tại cấp xã. Cơ quan chức năng sẽ kiểm tra sơ bộ về chính trị, đạo đức, trình độ văn hóa và sức khỏe của công dân, làm căn cứ xét duyệt trước khi gọi khám sức khỏe.

Việc bổ sung hành vi không chấp hành lệnh sơ tuyển và gian dối trong quá trình tuyển quân nhằm tạo căn cứ xử lý vi phạm. Các khái niệm cũng được thống nhất với Bộ luật Hình sự và những nghị định liên quan, tránh bỏ lọt vi phạm hoặc xử lý oan người thực hiện nghĩa vụ quân sự.

6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận

Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) có hiệu lực từ 1/9, được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp thứ nhất.

Luật Tiếp cận thông tin (sửa đổi) gồm 4 chương với 31 điều quy định chi tiết các thông tin phải được công khai và phân định thông tin công dân không được tiếp cận, thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện.

Luật quy định 6 nhóm thông tin công dân không được tiếp cận.

Một là thông tin thuộc bí mật Nhà nước theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật Nhà nước.

Hai là thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình theo quy định của pháp luật dân sự và dữ liệu cá nhân. Trừ trường hợp được người đó đồng ý hoặc trong trường hợp được các thành viên gia đình đồng ý.

Ba là bí mật kinh doanh theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ, trừ trường hợp chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó đồng ý.

Bốn là thông tin mà nếu cung cấp sẽ gây nguy hại đến lợi ích của Nhà nước, ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh quốc gia, đối ngoại, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng, gây nguy hại đến tính mạng, sức khỏe, quyền và lợi ích hợp pháp hoặc tài sản của cơ quan, tổ chức hoặc người khác.

Năm là thông tin thuộc bí mật công tác do cơ quan, đơn vị xác định theo quy định của pháp luật.

Sáu là thông tin về cuộc họp nội bộ của cơ quan, đơn vị; tài liệu do cơ quan, đơn vị soạn thảo cho công việc nội bộ.

Trẻ dưới 6 tuổi được liên thông làm căn cước ngay khi khai sinh

Từ 1/9, Nghị định 301/2026 của Chính phủ có hiệu lực, sửa đổi, bổ sung một số quy định về thực hiện thủ tục hành chính liên thông điện tử trong đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú cho trẻ em dưới 6 tuổi.

Công an thu thập thông tin cấp thẻ căn cước cho trẻ em.

Theo quy định mới, khi thực hiện liên thông các thủ tục đăng ký khai sinh, đăng ký thường trú và cấp thẻ bảo hiểm y tế cho trẻ dưới 6 tuổi, người đại diện hợp pháp có thể đồng thời đề nghị cấp thẻ căn cước cho trẻ.

Như vậy, thay vì phải thực hiện thủ tục cấp thẻ căn cước riêng, cha mẹ có nhu cầu có thể đăng ký cấp thẻ cho con ngay trong quá trình thực hiện thủ tục khai sinh liên thông trên môi trường điện tử.

Thông tin về giấy khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế cũng được tích hợp vào thẻ căn cước và tài khoản định danh điện tử của trẻ theo quy định.

Nghị định đồng thời hoàn thiện cơ chế trao đổi dữ liệu giữa Cổng Dịch vụ công quốc gia, hệ thống hộ tịch, cư trú và hệ thống cấp, sản xuất, quản lý căn cước, qua đó giảm thủ tục và thời gian giải quyết hồ sơ cho người dân.

Hỗ trợ tối đa 10 triệu đồng khi cứu giúp người bị tai nạn giao thông

Cũng có hiệu lực thi hành từ ngày đầu tháng 9, Thông tư 126/2026 của Bộ Công an quy định trình tự, thủ tục thực hiện các nội dung chi từ quỹ giảm thiểu thiệt hại tai nạn giao thông đường bộ.

Thông tư nêu rõ, quỹ có thể hỗ trợ nạn nhân bị thương, gia đình có người tử vong gặp khó khăn về kinh tế; tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia cứu chữa, đưa người bị tai nạn đi cấp cứu và các hoạt động tuyên truyền làm giảm thiểu thiệt hại do tai nạn giao thông.

Đáng chú ý, không chỉ nạn nhân và gia đình nạn nhân mà tổ chức, cá nhân trực tiếp tham gia giúp đỡ, cứu chữa, đưa người bị tai nạn giao thông đi cấp cứu cũng thuộc trường hợp có thể đề nghị hỗ trợ. Mức hỗ trợ cụ thể thực hiện theo quy định của quỹ, trong đó mức hỗ trợ tối đa có thể lên đến 10 triệu đồng/trường hợp.

Hoạt động tuyên truyền không được Nhà nước bảo đảm kinh phí cũng có thể được hỗ trợ với mức tối đa tương ứng 10 triệu đồng đối với tổ chức và 5 triệu đồng đối với cá nhân/vụ việc. Đây là mức tối đa, việc quyết định mức chi cụ thể phải căn cứ hồ sơ, điều kiện thực tế và quy định của pháp luật.

Tổ chức, cá nhân thuộc diện được hỗ trợ có thể gửi hồ sơ trực tiếp, trực tuyến hoặc qua dịch vụ bưu chính. Cơ quan đầu mối có trách nhiệm kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ trong thời hạn 2 ngày làm việc; trường hợp hồ sơ đầy đủ, việc lập hồ sơ đề nghị chi được thực hiện theo thời hạn quy định.

Cơ quan đầu mối tiếp nhận, lập hồ sơ gồm các đơn vị thuộc Cục Cảnh sát giao thông và Phòng Cảnh sát giao thông Công an các tỉnh, thành phố theo thẩm quyền.

Có thể nhận lương hưu, trợ cấp qua VNeID

Nghị định 320/2026 (có hiệu lực từ ngày 28/9), sửa đổi, bổ sung một số quy định về định danh và xác thực điện tử. Quy định mới bổ sung tài khoản hưởng an sinh trên ứng dụng VNeID để tiếp nhận các khoản chi trả.

Người dân có thể nhận lương hưu, trợ cấp qua tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID từ ngày 28/9.

Điều 1 Nghị định quy định, tài khoản hưởng an sinh xã hội là thông tin định danh trên VNeID, cho phép chủ thể danh tính điện tử tích hợp một tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để tiếp nhận các khoản tiền liên quan đến chính sách an sinh xã hội.

Các khoản tiền có thể được tiếp nhận gồm tiền hỗ trợ, lương hưu, các khoản chi trả an sinh xã hội và những khoản kinh phí hợp pháp khác. Tài khoản hưởng an sinh xã hội không phải là một tài khoản ngân hàng độc lập. VNeID đóng vai trò là nền tảng định danh, nơi người dân tích hợp tài khoản thanh toán, ví điện tử hoặc tài khoản tiền di động để nhận tiền.

Theo quy định mới, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội có thể chi trả tiền hỗ trợ, lương hưu, các khoản an sinh xã hội và những khoản kinh phí hợp pháp khác từ ngân sách nhà nước bằng hình thức chuyển khoản đến tài khoản hưởng an sinh xã hội trên VNeID.

Trường hợp người thụ hưởng chưa tạo tài khoản này và không có văn bản ủy quyền tiếp nhận thì khoản an sinh xã hội được chi trả bằng hình thức khác theo quy định.

Phạt đến 40 triệu nếu không cho lao động nữ nghỉ 30 phút/ngày khi “đèn đỏ”

Có hiệu lực từ 10/9, Nghị định 283/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội, người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Một trong những nội dung đáng chú ý tại Nghị định là quy định cụ thể mức xử phạt đối với các hành vi vi phạm quy định về lao động nữ và bảo đảm bình đẳng giới.

Cụ thể, người sử dụng lao động không cho lao động nữ nghỉ 30 phút mỗi ngày trong thời gian hành kinh có thể bị phạt 10-20 triệu đồng, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận khác. Ngoài tiền phạt, người sử dụng lao động còn bị buộc trả tiền lương cho lao động nữ tương ứng với thời gian họ không được nghỉ theo quy định.

Mức phạt trên áp dụng đối với người sử dụng lao động là cá nhân. Trường hợp tổ chức có cùng hành vi vi phạm, mức phạt bằng 2 lần, tương đương 20-40 triệu đồng.

Mức phạt này cũng áp dụng với hành vi sử dụng người lao động đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi làm thêm giờ hoặc làm việc ban đêm hoặc đi công tác xa, trừ trường hợp được người lao động đồng ý; không ưu tiên giao kết hợp đồng lao động mới, khi hợp đồng lao động hết hạn trong thời gian lao động nữ mang thai hoặc nuôi con dưới 12 tháng tuổi; xử lý lao động đối với lao động nữ đang trong thời gian mang thai hoặc nghỉ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội; xử lý kỷ luật lao động đối với người đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi…