Những cánh đồng hai vụ 'mắc kẹt' bên cao tốc Bắc - Nam

Từ cánh đồng hai vụ đến bãi cỏ hoang

Dọc tuyến cao tốc Bắc - Nam (đoạn Diễn Châu - Bãi Vọt) qua xã Tân Châu (Nghệ An), những thửa ruộng từng xanh màu lúa nay phủ kín cỏ dại. Tuyến đường hiện đại đã góp phần rút ngắn thời gian đi lại, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nhưng cũng để lại những khoảng đất nông nghiệp mà người dân không còn khả năng canh tác.

Tại khu vực Km433+300, nhiều diện tích đất lúa nằm hai bên đường gom và tuyến chính đã bị bỏ hoang suốt nhiều năm. Hệ thống giao thông mới làm thay đổi điều kiện tưới tiêu, khiến việc sản xuất nông nghiệp gặp nhiều trở ngại.

Ruộng sát tuyến cao tốc Bắc - Nam đoạn qua xã Tân Châu (Nghệ An) bỏ hoang do kênh mương bị vùi lấp.

Ông Đặng Trọng Phong (trú xóm Nho Lâm, xã Tân Châu) chia sẻ: "Trước đây, diện tích đất được gieo cấy đều đặn hai vụ lúa mỗi năm. Tuy nhiên, kể từ khi tuyến cao tốc hoàn thành, việc đưa nước vào đồng trở nên khó khăn, sản xuất không còn hiệu quả nên gia đình buộc phải bỏ ruộng".

Không riêng gia đình ông Phong, nhiều hộ dân tại đây cũng lâm vào tình cảnh tương tự. Có hộ chỉ còn vài thước ruộng, nhưng cũng có hộ bị ảnh hưởng từ 3-4 sào. Việc phải bỏ hoang đất suốt gần bốn năm khiến nguồn thu từ sản xuất nông nghiệp của nhiều gia đình giảm đáng kể.

Qua thống kê, tại xóm Nho Lâm hiện có gần 1ha đất lúa của 6 hộ dân được giao theo Nghị định 64 đang bị bỏ hoang. Theo người dân, họ nhiều lần kiến nghị chính quyền và các đơn vị liên quan đầu tư hệ thống thủy lợi để khôi phục sản xuất. Trong trường hợp không thể tiếp tục canh tác, người dân mong muốn được xem xét thu hồi, bồi thường hoặc bố trí quỹ đất khác để ổn định sinh kế.

Không thể đưa nước vào đồng, nhiều hộ dân đành bỏ ruộng, để cỏ dại phủ kín.

Cách đó không xa, tại xóm Đầu Cầu, hơn 1ha đất lúa của 13 hộ dân cũng trong tình trạng tương tự. Theo ông Lê Minh Nguyên, xóm trưởng xóm Đầu Cầu, khu vực gần cầu Thọ Lợi vốn là vùng đất sản xuất kém thuận lợi nên trước đây được chia đều cho các hộ để bảo đảm công bằng. Khi dự án cao tốc triển khai, đơn vị thi công có xây dựng mương dẫn nước nhưng công trình thường xuyên bị bồi lấp, không còn phát huy hiệu quả.

“Khu vực một bên thường xuyên ngập úng, bên còn lại lại thiếu nước nên người dân rất khó sản xuất. Có hộ cố gắng duy trì canh tác nhưng chi phí bơm nước quá cao, trong khi giá lúa thấp nên cuối cùng vẫn phải bỏ ruộng. Trong nhiều cuộc họp cử tri, người dân đều kiến nghị địa phương sớm có giải pháp căn cơ để tránh tình trạng đất nông nghiệp bị lãng phí kéo dài”, ông Nguyên nói.

Hai hướng xử lý cho khu vực ruộng bỏ hoang

Ông Ngô Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Châu cho biết, địa phương đã nhiều lần kiểm tra thực tế và xây dựng phương án xử lý đối với các diện tích đất lúa bị bỏ hoang trên địa bàn.

Những thửa ruộng rơi vào tình trạng khó canh tác, nhiều diện tích phải bỏ hoang.

Các diện tích này đều nằm ngoài phạm vi thu hồi của dự án cao tốc nên không thuộc diện được bồi thường, giải phóng mặt bằng khi triển khai dự án. Đối với gần 1ha đất tại xóm Nho Lâm, địa phương dự kiến đưa vào quy hoạch mở rộng nghĩa trang nhân dân hiện hữu nằm liền kề.

“Ngay cạnh diện tích đất bỏ hoang hiện đã có nghĩa trang của người dân. Việc mở rộng sẽ giúp quản lý tập trung, đồng thời sử dụng hiệu quả quỹ đất không còn khả năng canh tác. Qua lấy ý kiến, đa số các hộ dân đều cơ bản đồng thuận với phương án này”, ông Bình cho hay.

Theo lãnh đạo UBND xã Tân Châu, việc chuyển mục đích sử dụng đất thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND tỉnh Nghệ An. Sau khi hoàn thiện quy hoạch mở rộng nghĩa trang, địa phương sẽ lập hồ sơ trình cấp có thẩm quyền xem xét theo quy định.

Từng là những cánh đồng hai vụ lúa, khu vực này đã bị bỏ hoang suốt nhiều năm.

Trong khi đó, với hơn 1ha đất lúa tại xóm Đầu Cầu, địa phương lựa chọn phương án giữ lại để tiếp tục phục vụ sản xuất nông nghiệp. Hiện, UBND xã đã xây dựng dự án cải tạo hệ thống thủy lợi nhằm khắc phục tình trạng thiếu nước và ngập úng cục bộ. Dự án đang được hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để sớm triển khai. Mục tiêu của các phương án là vừa giải quyết những bất cập phát sinh sau khi tuyến cao tốc đi vào khai thác, vừa hạn chế tình trạng đất nông nghiệp bị bỏ hoang kéo dài, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân và sử dụng hiệu quả quỹ đất trên địa bàn.

Thu Hiền