Những bóng hình kỳ lạ mới của đế chế khủng long

Giới khoa học phát hiện nhiều loài khủng long mới, đóng vai trò mắt xích trong lịch sử tiến hóa. Ảnh: Masato Hattori.

Những năm qua đã ghi dấu nhiều phát hiện quan trọng trong lĩnh vực cổ sinh vật học, khi các nhà khoa học liên tiếp công bố những loài khủng long mới, đồng thời làm sáng tỏ quá trình tiến hóa và đời sống của các sinh vật khổng lồ từng thống trị Trái Đất.

Theo đó, vào tháng 6/2025, các nhà nghiên cứu công bố loài Khankhuuluu mongoliensis, có nghĩa là “Hoàng tử Rồng của Mông Cổ”.

Theo nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature, những bộ xương có niên đại khoảng 86 triệu năm cho thấy loài khủng long này có mối liên hệ chặt chẽ với tổ tiên của các loài khủng long bạo chúa. Thậm chí, chúng có thể là tổ tiên của loài này.

Trước khi được xác định là một loài khủng long bạo chúa chưa từng biết đến trước đây, những mẫu vật này nằm yên trong một bảo tàng tại Mông Cổ. Nhà cổ sinh vật học Jared Voris, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học Calgary, cho biết chỉ đến tháng 5/2023, khi ông trực tiếp kiểm tra các mẫu vật này, vai trò đặc biệt của chúng trong cây tiến hóa khủng long bạo chúa mới dần lộ diện.

Đồng tác giả nghiên cứu Darla Zelenitsky nhận định Khankhuuluu chính là mắt xích còn thiếu giúp kết nối các dạng khủng long bạo chúa nhỏ, cổ xưa với những kẻ săn mồi đỉnh cao khổng lồ như T-rex.

Tiếp đó, tháng 8/2025, một phát hiện khác gây chú ý khi các nhà khoa học phát hiện loài Spicomellus afer có hệ thống gai kết nối trực tiếp vào bộ xương. Theo công bố trên Nature, những chiếc gai dài nhất của loài này có thể đạt tới gần 90 cm, kéo dài dọc theo một vòng xương quanh cổ.

Spicomellus afer sinh sống trong Kỷ Phấn Trắng, giai đoạn từ 145 đến 66 triệu năm trước, khi khủng long vẫn còn hiện diện rộng khắp trên Trái Đất.

Tháng 9/2025, giới khoa học tiếp tục bất ngờ với phát hiện về loài Joaquinraptor casali dù hóa thạch được tìm thấy từ năm 2019. Theo Viện Địa chất và Cổ sinh vật học Patagonia, cá thể này khoảng 19 tuổi. Vào thời điểm tử vong, có thể nó đang ăn dở một cánh tay cá sấu dài khoảng 20 cm.

Đáng chú ý, phần lớn hộp sọ của loài này được bảo tồn khá nguyên vẹn. Điều này đã giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về chế độ ăn và tập tính săn mồi của loài khủng long này.

Đến tháng 10/2025, một loài khủng long khác được phát hiện tại khu vực phía bắc bang Montana (Mỹ). Nó được đặt tên là Brontotholus harmoni, thuộc họ pachycephalosauridae - nhóm khủng long nổi tiếng với hộp sọ hình vòm dày bất thường.

Nghiên cứu đăng trên Zoological Journal of the Linnean Society cho biết các hóa thạch của loài này thực chất đã được phát hiện từ năm 1985 tại bang Montana của Mỹ và năm 1989 tại Canada, song đến nay mới được xác định là một loài mới.

Theo Tiến sĩ D. Cary Woodruff, nhà cổ sinh vật học tại Bảo tàng Khoa học Phillip and Patricia Frost (Mỹ), Brontotholus harmoni là loài pachycephalosauridae đầu tiên được ghi nhận tại hệ tầng địa chất Two Medicine và có kích thước lớn thứ ba trong số các loài cùng họ ở Bắc Mỹ.

Tú Anh