Nhộn nhịp những phiên chợ quê ngày cuối năm

Người dân phấn khởi khi chọn được cây hoa về trưng trong nhà ngày Tết.

Từ sáng tinh mơ, khi mặt trời còn chưa ló rạng, con đường dẫn vào chợ Hoành Nha, xã Giao Thủy đã rộn ràng tiếng xe đạp, xe máy, tiếng gọi nhau í ới của người đi chợ. Những xe hàng được chở đầy những rau xanh, củ quả, gà vịt, thịt cá, bánh trái…, tất cả đều mang theo hơi thở của đồng ruộng, của mảnh vườn quê nhà. Chợ quê ngày thường vốn đã đông vui, nhưng những phiên chợ cuối năm lại càng tấp nập hơn bởi ai cũng tranh thủ sắm sửa cho gia đình một cái Tết đủ đầy.

Niềm vui trong ánh mắt, nụ cười của người bán, người mua.

Theo nhiều tiểu thương, đây là thời điểm bận rộn nhất trong năm. Bà Nguyễn Thị Lý, người đã có “thâm niên” hơn chục năm bán rau tại chợ Hoành Nha, chia sẻ: “Cả năm trông chờ vào mấy phiên chợ cuối năm. Rau củ lúc này bán chạy lắm, nhà nào cũng mua nhiều hơn ngày thường để chuẩn bị Tết. Có hôm, tôi ra chợ từ hơn 4 giờ sáng, bán đến trưa mới hết hàng”.

Đối với những người nông dân như bà Lý, chợ quê không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm mà còn là nơi gắn bó như một phần cuộc sống, nơi họ gặp gỡ, chuyện trò, hỏi thăm nhau sau một năm lao động vất vả.

Với lợi thế của vùng đất ven biển, chợ Hoành Nha không thể thiếu những gian hàng bán hải sản tươi sống. Những mẻ tôm, cá, cua vừa được đánh bắt từ biển lên nhanh chóng được người dân thu mua đem về chợ bán nên vẫn còn tươi rói. Người bán tươi cười, người mua phấn khởi tạo nên không khí ấm áp, sôi động. Ở góc chợ, những đôi chiếu cói được dệt thủ công điểm sắc đỏ, thơm mùi cói khô, được bày bán rộn ràng. Theo nhiều người dân, cuối năm thay thế chiếu cũ bằng chiếc chiếu mới để mang lại sự mới mẻ, sạch sẽ, hạnh phúc, đủ đầy. Chính vì thế, hàng chiếu cói luôn đông khách vào những ngày cuối năm.

Người dân chọn mua chuối xanh bày mâm ngũ quả ngày Tết ở chợ Đồng Phù, phường Vị Khê.

Ở Ninh Bình, nhiều phiên chợ vẫn lưu giữ lại những nét đẹp hồn quê, phản ánh đời sống văn hóa vùng miền của cộng đồng dân cư với những nét đặc trưng của chợ quê vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tuy mỗi chợ mang một sắc thái riêng nhưng đều mang nét bình dị và hết sức gần gũi, thân thương với những nải chuối, buồng cau, quả cam, quả bưởi… hay với những đôi quang gánh, trong đó chỉ có vài bó rau, những món quà quê của các bà, các mẹ. Tất cả đều là sản vật cây nhà, lá vườn khiến cho người đi chợ Tết cảm nhận được sự gần gũi, thân thương và mộc mạc, chân chất của thôn quê.

Bên những sạp hàng rau cùng lá dong gói bánh chưng xanh mướt, là sắc đỏ của câu đối, bao lì xì, sắc vàng của hoa cúc, hoa thược dược; sắc hồng, vàng của những cành đào, cây quất được người dân mang từ khắp mọi miền về bán. Tiếng cười nói rộn ràng hòa cùng tiếng mặc cả quen thuộc tạo nên một bức tranh sinh động, ấm áp, khiến ai đi chợ cũng cảm nhận rõ ràng mùa xuân đang đến rất gần.

Khu vực bán gà ở chợ Cà, xã Nam Trực.

Ở góc chợ khác, các mặt hàng thực phẩm truyền thống như thịt lợn, gà, bò, cá… cũng được bày bán phong phú. Những con gà ta được nuôi thả vườn, béo khỏe, lông mượt, được người mua lựa chọn kỹ càng để dâng cúng tổ tiên trong những ngày Tết. Ông Trần Văn Hòa, một người bán gà ở chợ Xanh, xã Khánh Thiện cho biết: “Cận Tết, gà bán rất chạy, nhất là gà trống đẹp. Có hôm tôi bán hết vài chục con chỉ trong buổi sáng. Dù vất vả nhưng thấy người mua vui vẻ, tôi cũng có thêm chút tiền sắm Tết, ai ai cũng thấy ấm lòng”.

Dụng cụ nhà bếp được nhiều người tìm mua trong những ngày giáp Tết.

Bên cạnh những mặt hàng thiết yếu, các sản phẩm thủ công, đồ dùng sinh hoạt truyền thống cũng được bày bán nhiều hơn. Những chiếc chổi rơm, nia, thúng, rổ tre đan thủ công mang theo biết bao kí ức của những người lâu ngày trở lại. Người bán không chỉ bán hàng mà còn kể cho người mua nghe câu chuyện về nghề, về cách làm ra từng sản phẩm. Chính những điều tưởng chừng nhỏ bé ấy đã góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa của chợ quê trong nhịp sống hiện đại.

Không khí chợ quê ngày cuối năm còn hấp dẫn bởi những hàng quà vặt dân dã. Chảo bánh rán nóng hổi, gánh chè kho, chè đỗ xanh, kẹo lạc, kẹo vừng, bánh đa… luôn thu hút đông đảo người mua. Với nhiều người con xa quê trở về dịp Tết, được dạo một vòng chợ quê, thưởng thức những món quà quen thuộc cũng đủ để gợi lên bao kí ức tuổi thơ.

Chị Phạm Thị Lan, ở xã Gia Vân, chia sẻ: “Trong năm, tôi đi làm xa nên mỗi lần về quê đều phải tranh thủ nên không có thời gian đi chợ. Vì vậy, cứ đến dịp Tết tôi lại về để đi chợ cùng mẹ. Chợ quê ngày cuối năm vui lắm. Không chỉ để mua sắm đồ, ăn những món quà tuổi thơ mà còn để cảm nhận không khí Tết. Gặp người quen, mọi người thường hỏi nhau năm nay làm ăn thế nào, con cái ra sao, tự nhiên thấy năm cũ khép lại nhẹ nhàng hơn”.

Với nhiều người, phiên chợ cuối năm còn là dịp để họ nhìn lại một năm lao động, để chuẩn bị tâm thế bước sang năm mới với nhiều hy vọng. Trong không khí náo nhiệt đó, những lời hỏi thăm, sẻ chia những câu chuyện của năm cũ, những dự định trong năm mới, tình làng, nghĩa xóm thêm gắn kết, bền chặt hơn.

Một điều dễ nhận thấy ở chợ quê ngày cuối năm là sự gần gũi, chân tình trong cách mua bán. Dù vẫn có mặc cả, nhưng đó là sự mặc cả vui vẻ, thân quen, không nặng tính hơn thua. Nhiều tiểu thương sẵn sàng bớt cho khách vài nghìn đồng lấy may, coi đó như một lời chúc cho ngày đầu năm. Khi phiên chợ dần tan, người mua mang theo những túi hàng đầy ắp, người bán thu dọn sạp hàng trong niềm vui vì bán được hàng, ai nấy đều cảm nhận rõ ràng hơi thở của mùa xuân đang lan tỏa. Chợ quê ngày cuối năm vì thế không chỉ là điểm hẹn mua bán, mà còn là nơi gửi gắm niềm tin, hy vọng về một năm mới bình an, no đủ, đậm đà nghĩa tình làng xóm.

Trong bối cảnh cuộc sống ngày càng hiện đại, siêu thị, cửa hàng tiện lợi xuất hiện nhiều, nhưng chợ quê vẫn giữ được vị trí riêng trong đời sống nông thôn, nhất là vào những ngày cuối năm. Chợ không chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm mà còn là nơi kết nối cộng đồng, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa truyền thống. Những phiên chợ quê nhộn nhịp ngày giáp Tết chính là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của văn hóa làng quê Việt Nam. Dù đón Tết ở nơi đâu trên mọi miền Tổ quốc, mỗi người đều cảm nhận được hồn quê trong phiên chợ ngày Tết thật sôi động mà cũng thật chậm rãi, để ai cũng kịp nhớ, kịp thương, và kịp trở về.

Trần Hồng Minh