Nhịp sống mới ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Khu vườn trồng cây dó bầu để lấy trầm của một hộ đồng bào dân tộc Khmer tại ấp Phú Lợi, xã Phú Lâm.

Những năm gần đây, cùng với sự đổi thay của vùng quê nông thôn mới, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào DTTS tại địa phương ngày càng khởi sắc. Từ trong sản xuất nông nghiệp ứng dụng kỹ thuật đến tham gia lao động tại các khu công nghiệp, thương mại - dịch vụ, bà con đang từng bước hòa nhịp vào dòng chảy phát triển chung của địa phương.

Cái nắng của no đủ

Ở tuổi 84, ông Tô Văn Hạ (dân tộc Hoa, ấp Phú Thành, xã Phú Lâm) vẫn đều đặn chạy xe máy đi thăm rẫy ở ấp Phú Cường. Khi quay về, bao giờ ông cũng chở theo buồng chuối, mớ rau củ, quả được trồng chen theo bờ ranh hoặc dưới tán sầu riêng, chôm chôm. Ông Hạ bộc bạch: Làm nông bây giờ “nhàn hơn xưa rất nhiều” vì từ khâu chăm sóc, tưới tiêu đến bón phân đều có máy móc hỗ trợ.

Những năm 1977-1990 trở về trước, gia đình ông Hạ và nhiều người dân tộc Hoa, Tày, Nùng từ các tỉnh: Quảng Ninh, Cao Bằng chọn vùng đất ấp Phú Thành để lập nghiệp trong điều kiện vô cùng thiếu thốn. Đất sản xuất gần khu dân cư đã được khai phá hết, bà con phải tìm đến những vùng đất đá xa xôi ở ấp Phú Cường để lập vườn rẫy, trồng thuốc lá, chuối, cà phê, rau màu. Thời chưa có xe máy, đường sá còn cách trở, việc vận chuyển nông sản chủ yếu bằng gùi, gánh theo các lối mòn.

Giờ đây, những con đường đất năm nào đã được bê tông hóa, trải nhựa thông suốt đến tận vườn, chợ, đại lý thu mua. Cực nhọc của một thời lập nghiệp dần lùi vào ký ức.

Cũng như ông Hạ, ông Lý Văn Minh (dân tộc Nùng, ở ấp Phú Lâm 1) bày tỏ: Ngày nay, người làm rẫy không sợ nắng mà còn mong nắng nhiều để tưới nước cho cây tốt tươi, ra hoa, đậu trái đúng mùa vụ, hạn chế sâu bệnh phá hoại. Khác với trước đây, vào mùa nắng, đồng bào lo đủ thứ như: thiếu ăn giáp hạt, không có việc làm, thiếu nước sinh hoạt phải tranh nhau múc từng thùng dự trữ... Cái nắng năm nay dù có gay gắt nhưng rẫy vườn đều được che mát bởi cây ăn trái như: chuối cấy mô, sầu riêng, chôm chôm và các loại cây công nghiệp.

“Thanh niên bây giờ có việc làm ổn định trong nhà máy, xí nghiệp, không còn phải đi phát rẫy thuê hay làm việc nặng nhọc mà vẫn lo bữa đói, bữa no như trước” - ông Minh chia sẻ.

Xã Phú Lâm hiện có 12 DTTS sinh sống với gần 700 hộ, chiếm trên 15% số dân toàn xã. Ngoài sản xuất nông nghiệp với cây trồng chủ lực gồm: chôm chôm, sầu riêng, mít, bưởi, xoài… thu nhập đạt trên 300 triệu đồng/hécta/năm, phần lớn lao động đồng bào DTTS xã Phú Lâm đều có việc làm ổn định tại các khu, cụm công nghiệp hoặc tham gia hoạt động thương mại - dịch vụ. Toàn xã hiện không còn hộ nghèo theo chuẩn mới, chỉ còn một số trường hợp khó khăn do bệnh tật hoặc neo đơn.

Ông K’Tâm, chuyên viên phụ trách tôn giáo - dân tộc, Phòng Văn hóa - Xã hội xã Phú Lâm nhận xét: Dù chịu tác động của biến đổi khí hậu nhưng đời sống đồng bào DTTS vẫn ổn định nhờ mạnh dạn ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất. Đồng thời, con em đồng bào DTTS cũng được các doanh nghiệp nhận vào làm việc, có thu nhập ổn định.

Đồng bào dân tộc Hoa ở tổ 2, ấp Phú Thành, xã Phú Lâm. Ảnh: Đoàn Phú

Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần

Ấp Phú Thành có 427 hộ dân, trong đó có 250 hộ dân DTTS như: Hoa, Tày, Nùng, Sán Dìu. Do đồng bào các DTTS và người Kinh hòa nhập sống xen lẫn nhau nên có sự giao thoa về văn hóa, tập quán.

Người có uy tín Lầu Tài Múi, Trưởng ấp Phú Thành cho biết: Con em các dân tộc nay tự do tìm hiểu, kết hôn với nhau và với người Kinh mà không còn rào cản về phong tục hay tập quán. Các cộng đồng dân tộc chung sống chan hòa, đoàn kết dưới mái nhà chung Phú Lâm.

Không chỉ ổn định đời sống kinh tế, địa phương còn đặc biệt quan tâm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thông qua nhiều hoạt động văn nghệ, thể thao, sinh hoạt cộng đồng nhân các dịp lễ, Tết. Những hoạt động ấy vừa tạo không khí vui tươi vừa góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.

Ông K’Tâm cho hay: Địa phương rất quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào DTTS. Cụ thể như: triển khai các hoạt động thể dục thể thao, văn nghệ chào mừng năm mới, các ngày lễ lớn trong năm và lồng ghép với các hoạt động sinh hoạt tín ngưỡng, nhằm tô thêm nét đặc sắc trong đời sống văn hóa tinh thần của đồng bào DTTS, góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống... Bên cạnh đó, địa phương rất chăm lo đến vai trò người có uy tín trong đồng bào các DTTS; đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trẻ là đồng bào DTTS để làm nguồn lực, cầu nối giữa Đảng, chính quyền và nhân dân.

Dưới cái nắng cuối tháng 5-2026, trên những vùng đất nhiều đá của Phú Lâm, màu xanh cây trái vẫn trải dài nhờ hệ thống tưới tiết kiệm, giếng khoan và sự cần cù của người dân. Từ vùng đất từng nhiều gian khó, Phú Lâm hôm nay đang từng ngày chuyển mình, hòa nhịp cùng sự phát triển năng động của thành phố Đồng Nai. Để có được kết quả này một phần cũng nhờ sự nỗ lực vươn lên vượt khó, thoát nghèo, làm giàu của người dân nơi đây, trong đó có đồng bào các DTTS trên địa bàn xã.

Đoàn Phú