Nhận diện chiêu lừa bán thuốc dỏm trên mạng

Đủ kiểu quảng cáo thuốc lừa dối

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố Nguyễn Thị Hương (biệt danh “Cô giáo Hương”) cùng chồng là Vũ Hải Long về tội “Lừa dối khách hàng”. Kết quả điều tra xác định, vợ chồng “Cô giáo Hương” đã bắt tay với vợ chồng Phú Lê và Lã Thúy Kiều để sản xuất, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm mang tên Loramen thông qua Công ty TNHH Thương mại và Xuất nhập khẩu Thiên Phú. Dù biết rõ Loramen không hề có công dụng tăng cường sinh lý hay kéo dài thời gian quan hệ tình dục, nhóm đối tượng vẫn dày công xây dựng kịch bản, sản xuất hàng loạt video đăng tải lên mạng xã hội nhằm thổi phồng công dụng để thu hút người mua.

Trước đó, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Cao Bằng cũng ra quyết định khởi tố bị can đối với Phùng Hồng Huệ (tỉnh Phú Thọ) và Hoàng Văn Tuyển (TP Hà Nội) cùng nhiều đồng phạm về tội “Lừa dối khách hàng”. Băng nhóm này chuyên sản xuất, quảng cáo và tiêu thụ các loại thảo mộc hỗ trợ điều trị yếu sinh lý nam. Từ năm 2023 đến nay, trung bình mỗi tháng nhóm đối tượng này tiêu thụ trót lọt từ 900 - 1.000 đơn hàng.

Các bài thuốc Đông y trôi nổi được rao bán trên mạng xã hội (Ảnh chụp màn hình)

Sau hàng loạt đường dây quy mô đã bị phanh phui, ghi nhận thực tế của phóng viên cho thấy hoạt động mua bán các bài thuốc trên không gian mạng vẫn chưa “hạ nhiệt”. Trên Facebook, người tiêu dùng dễ rơi vào “ma trận” thuốc Nam, Đông y được tung hô như thần dược. Đằng sau những lời quảng cáo “có cánh” lại là các sản phẩm có bao bì “4 không”: không nhà sản xuất, không hạn sử dụng, không thành phần và không số đăng ký lưu hành. Như trang “Đông y gia truyền T.H.”, rao bán bài thuốc lá Nam cam kết trị dứt điểm mất ngủ, thiếu máu não. Tuy nhiên, sản phẩm khi mua về chỉ là thảo mộc khô đựng trong chiếc túi ziplock, bên ngoài dán mảnh giấy in đen trắng kèm số điện thoại, tuyệt nhiên không có địa chỉ hay bất kỳ chứng nhận nào của Bộ Y tế. Tương tự, trang “Bột thảo mộc dạ dày...” chào bán hũ bột màu vàng với giá 180.000 đồng, cam kết “tiêu biến” bách bệnh từ viêm đại tràng, polyp đến bệnh túi mật. Sản phẩm được đựng trong hũ nhựa không niêm phong, nhãn dán in ấn sơ sài.

Thời gian gần đây, thị trường thuốc “tăng cường sinh lý nam” hoạt động sôi động trên mạng xã hội. Một bài thuốc được quảng cáo tưng bừng nhưng giá chỉ từ 50.000 - 450.000 đồng. Khi được hỏi, người bán chỉ lấp liếm, cam kết qua loa rằng đây là “hàng xách tay” hoặc “thuốc gia truyền”.

Làm sao để không “sập bẫy”

Lương y Nguyễn Đức Nghĩa, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Đông y TPHCM, cho biết, tình trạng mạo danh chuyên gia, bác sĩ để quảng cáo thuốc Đông y trôi nổi trên mạng vẫn diễn ra phức tạp. Chính ông từng bị cắt ghép hình ảnh tham gia khảo sát tại núi Ngọc Linh để quảng cáo sản phẩm trị tiểu buốt với con số bịa đặt “chữa khỏi cho hơn 10.000 người” để đánh lừa người bệnh, gây ảnh hưởng uy tín cá nhân của ông. “Hiện tại, trên mạng vẫn còn rất nhiều người quảng cáo thuốc trị dứt điểm từ xương khớp, tiểu đường đến ung thư. Đây là những quảng cáo sai sự thật, bởi y học cổ truyền không có khái niệm “trị dứt điểm hoàn toàn” các bệnh như trên”, lương y Nguyễn Đức Nghĩa chia sẻ.

Bàn về góc độ bảo vệ người tiêu dùng, ông Nguyễn Viết Hồng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Quyền lợi Người tiêu dùng TPHCM, cho biết, trong trường hợp mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc sập bẫy các quảng cáo sai sự thật trên mạng xã hội, người tiêu dùng có thể đến trụ sở hội để được tư vấn, xử lý theo quy định pháp luật. Ông khuyến cáo: Người dân nên cẩn trọng khi lựa chọn sản phẩm trên mạng xã hội lẫn ngoài thị trường, cần kiểm tra kỹ thông tin, các dấu hiệu nhận biết theo quy định để tránh mua phải hàng trôi nổi và không tiếp tay cho các đối tượng kinh doanh gian dối, không rõ nguồn gốc xuất xứ. “Dù là giao dịch online hay trực tiếp, người tiêu dùng cần yêu cầu bên bán cung cấp đầy đủ giấy tờ, hóa đơn chứng từ và phiếu bảo hành. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để giải quyết khiếu nại nếu xảy ra sự cố trong quá trình sử dụng”, ông Hồng nhấn mạnh.

Ở góc độ quản lý quảng cáo, ông Nguyễn Thanh Đảo, Chủ tịch Hiệp hội Quảng cáo TPHCM (HAA), cho biết, hiệp hội đã phối hợp với các chuyên gia liên tục đưa ra khuyến cáo về việc người nổi tiếng tham gia quảng cáo. Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn nằm ở ý thức trách nhiệm của chính họ; nếu vi phạm, họ bắt buộc phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Hiện nay, khung pháp lý đã khá đầy đủ từ Luật Quảng cáo, Luật Thương mại điện tử đến Bộ luật Hình sự. Người bán hàng online bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định: thông tin phải đúng như công bố (sản phẩm đạt dưới 70% so với công bố sẽ bị xử lý về hành vi buôn bán hàng giả), phải minh bạch xuất xứ, nguyên liệu hoặc đơn vị nhập khẩu để tránh bị truy cứu hành vi kinh doanh hàng nhập lậu; tuyệt đối không gian lận hay lừa dối khách hàng như giả mạo nhãn hiệu, biến hàng nhập khẩu thành đặc sản vùng miền…

Ông Nguyễn Thanh Đảo cũng cho rằng, chính người tiêu dùng sẽ góp phần làm lành mạnh thị trường bằng sự thông thái của mình. Người mua tuyệt đối không nên tin mù quáng vào KOLs hay các quảng cáo thổi phồng như “chữa khỏi 100%”, “trị dứt điểm”. KOLs không phải là bác sĩ và không có chuyên môn y khoa, do đó, khách hàng cần cẩn trọng kiểm tra tính pháp lý của sản phẩm từ Bộ Y tế hoặc Cục An toàn thực phẩm trước khi quyết định xuống tiền.