Nhận biết cận thị sớm ở trẻ để can thiệp đúng cách

Cận thị đang ngày càng phổ biến ở trẻ em, đặc biệt trong bối cảnh trẻ dành nhiều thời gian cho học tập, đọc sách và sử dụng các thiết bị điện tử. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi trẻ đã nhìn mờ rõ rệt hoặc kết quả học tập bị ảnh hưởng, khiến việc kiểm soát tiến triển cận thị trở nên khó khăn hơn.

Báo động thực trạng trẻ mắc các bệnh về mắt tại Việt Nam hiện nay (Video: Hải Yến)

Cha mẹ cần lưu ý những dấu hiệu bất thường ở trẻ

Theo ThS.BS.CKII Nguyễn Thành Danh, Khoa Mắt, Bệnh viện Nhi Đồng 2, TPHCM, triệu chứng điển hình của cận thị là trẻ nhìn xa bị mờ. Với trẻ lớn, khi nhận thấy mình nhìn không rõ, trẻ có thể chủ động nói với cha mẹ hoặc thầy cô.

ThS.BS.CKII Nguyễn Thành Danh, Khoa Mắt, Bệnh viện Nhi Đồng 2, TPHCM (Ảnh: Minh Tiệp)

Tuy nhiên, ở trẻ nhỏ, việc nhận biết cận thị thường khó khăn hơn bởi trẻ chưa có khả năng mô tả chính xác tình trạng thị lực của mình. Khi đó, phụ huynh cần chú ý đến những biểu hiện gián tiếp. Trẻ có thể thường xuyên nheo mắt khi nhìn xa, nghiêng đầu để nhìn rõ hơn, hay dụi mắt hoặc xuất hiện tình trạng đỏ mắt. Với những trường hợp cận thị nặng hoặc cận thị không đều giữa hai mắt, trẻ có thể bị đau đầu vào cuối ngày.

“Ảnh hưởng sâu xa nhất của việc không phát hiện cận thị sớm là thị lực của trẻ bị hạn chế, từ đó có thể ảnh hưởng đến kết quả học tập”, bác sĩ Nguyễn Thành Danh cho biết.

Vì vậy, khi nhận thấy trẻ có những biểu hiện bất thường về khả năng nhìn xa hoặc thường xuyên nheo mắt, nghiêng đầu, dụi mắt, phụ huynh không nên bỏ qua mà cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt.

Không phải trẻ cận thị nào cũng có chỉ định đeo kính giống nhau

Theo bác sĩ Nguyễn Thành Danh, không phải tất cả trẻ em bị cận thị đều có chỉ định đeo kính giống nhau. Việc điều chỉnh kính không chỉ phụ thuộc vào độ cận nhiều hay ít mà còn liên quan đến tuổi của trẻ, nhu cầu thị giác và các vấn đề về mắt đi kèm. Đặc biệt, với trẻ có nhược thị, lé hoặc loạn thị, việc xác định độ kính và chỉ định đeo kính cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cụ thể.

Việc xác định độ kính và chỉ định đeo kính cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá cụ thể (Ảnh: SKĐS)

"Do đó, phụ huynh không nên tự ý mua kính cho trẻ dựa trên kết quả đo đơn thuần hoặc sử dụng kính của người khác. Trẻ cần được khám và đánh giá thị lực đầy đủ để có phương án điều chỉnh phù hợp", Bác sĩ Danh cảnh báo.

Điều trị cận thị không chỉ dừng ở việc đeo kính

Bác sĩ Nguyễn Thành Danh cho biết điều trị cận thị có thể được nhìn nhận ở 3 mục tiêu chính.

Thứ nhất là điều chỉnh tật khúc xạ, giúp trẻ nhìn rõ hơn, trong đó đeo kính là một trong những phương pháp phổ biến; Thứ hai là kiểm soát tốc độ tiến triển của cận thị, hạn chế tình trạng độ cận tăng quá nhanh theo thời gian; Thứ ba là dự phòng các biến chứng liên quan đến cận thị, trong đó có những vấn đề như nhược thị hoặc lé ở một số trẻ.

Theo bác sĩ, hiện nay có phương pháp sử dụng Atropine liều thấp. Đây là thuốc nhỏ mắt được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ, thường nhỏ vào buổi tối nhằm kiểm soát tiến triển cận thị ở những trường hợp phù hợp.

Một phương pháp khác là kính Ortho-K, loại kính áp tròng được thiết kế để đeo vào ban đêm. Phương pháp này có thể được cân nhắc ở một số trẻ có tốc độ tiến triển cận thị nhanh, đặc biệt trong giai đoạn trước hoặc quanh tuổi dậy thì.

Sinh hoạt đúng cách giúp kiểm soát cận thị

Bên cạnh các biện pháp y tế, chế độ sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng đối với trẻ bị cận thị. Phụ huynh cần hướng dẫn trẻ học tập đúng tư thế, đảm bảo khoảng cách phù hợp khi đọc sách và sử dụng thiết bị điện tử, đồng thời duy trì nguồn ánh sáng ổn định trong quá trình học tập.

Về dinh dưỡng, bác sĩ khuyến cáo trẻ cần được xây dựng chế độ ăn đa dạng, đầy đủ dưỡng chất. Phụ huynh có thể bổ sung các nhóm thực phẩm giàu vitamin A, vitamin E như rau củ quả có màu xanh đậm, vàng đậm; cá biển, sữa tươi và các loại hạt.

Các loại thực phẩm bổ sung dinh dưỡng cho mắt (Ảnh: SKĐS)

Khám mắt định kỳ để phát hiện sớm

Theo bác sĩ Nguyễn Thành Danh, một trong những yếu tố quan trọng nhất trong việc chăm sóc thị lực cho trẻ là khám mắt định kỳ, kể cả khi trẻ chưa có biểu hiện bất thường rõ ràng. Việc kiểm tra thị lực giúp phát hiện sớm cận thị, đồng thời nhận biết những trường hợp cận thị tiến triển nhanh hoặc các vấn đề về mắt có thể đi kèm. Khi được phát hiện sớm, trẻ sẽ có cơ hội được điều chỉnh thị lực và kiểm soát tiến triển cận thị phù hợp hơn.