Nhạc sĩ An Hiếu viết 10 ca khúc cho vở nhạc kịch 'Tuổi thơ dữ dội'

Đi tìm màu sắc riêng cho từng ca khúc

Vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội" do Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam dàn dựng, NSƯT Lê Ánh Tuyết đạo diễn. Tác phẩm lấy bối cảnh Huế những năm kháng chiến chống Pháp, xoay quanh những thiếu niên trong Đội thiếu niên trinh sát thuộc Trung đoàn Trần Cao Vân. Không tái hiện toàn bộ câu chuyện, êkíp sân khấu lựa chọn những lát cắt giàu cảm xúc, chú trọng khai thác đời sống nội tâm và những chuyển biến trong số phận nhân vật, đặc biệt là Mừng và Quỳnh Sơn Ca. Trong mạch diễn ấy, âm nhạc giữ vai trò xuyên suốt, linh hoạt chuyển đổi giữa nhiều sắc thái từ vui tươi, trong trẻo đến dữ dội, lắng đọng và lãng mạn, góp phần khắc họa rõ hơn thế giới cảm xúc của các nhân vật và tạo nhịp điệu cho vở diễn.

Nhạc sĩ An Hiếu kỳ vọng mỗi ca khúc trong vở diễn có một màu sắc riêng, góp phần tạo nên dòng cảm xúc xuyên suốt cho tác phẩm

Đảm nhận phần âm nhạc là Đại tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội, Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Với khoảng 10 ca khúc được xây dựng cho vở diễn, anh đứng trước bài toán làm thế nào để âm nhạc đủ sức đồng hành với một tác phẩm kéo dài gần hai giờ mà không tạo cảm giác lặp lại. Nam nhạc sĩ bày tỏ, anh hiểu rằng việc viết nhiều ca khúc cho cùng một vở diễn đặt ra yêu cầu mỗi bài phải có màu sắc riêng, đồng thời vẫn nằm trong một chỉnh thể thống nhất. Theo đó, người sáng tác không chỉ cần tạo ra những giai điệu có khả năng ghi nhớ mà còn phải cân nhắc vị trí của từng ca khúc trong mạch diễn, sự phù hợp với nhân vật, tình huống và cảm xúc ở từng phân đoạn.

“Phải làm sao để viết cho trường hơi, nghĩa là mỗi bài sẽ có một lát cắt, một màu sắc âm nhạc riêng. Người sáng tạo rất dễ rơi vào trường hợp bị một màu. Làm thế nào để xuyên suốt cả một vở vẫn có những giai điệu để người ta nhớ, nhưng quan trọng là mỗi bài đều có vẻ đẹp riêng để khán giả có thể yêu thích." - nhạc sĩ An Hiếu bộc bạch.

Nhạc sĩ An Hiếu và đạo diễn NSƯT Lê Ánh Tuyết (thứ hai từ trái sang)

Đây cũng là điểm khác biệt giữa việc sáng tác một ca khúc độc lập và viết nhạc cho sân khấu. Bởi một giai điệu có thể tạo ấn tượng khi nghe riêng nhưng khi đặt vào vở diễn còn phải phù hợp với diễn xuất, chuyển động sân khấu và diễn biến tâm lý của nhân vật. Mỗi ca khúc vì vậy cần có cá tính riêng nhưng không được tách khỏi dòng chảy chung. Với vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội", âm nhạc phải chuyển tải nhiều cung bậc cảm xúc, từ những khoảnh khắc sôi nổi, mạnh mẽ đến tình bạn, tình thân và những rung động trong trẻo. Sự thay đổi về màu sắc giúp các phân cảnh có đời sống riêng, đồng thời tạo nên những điểm nhấn cần thiết trong một vở diễn kéo dài gần hai giờ.

Nam nhạc sĩ thừa nhận ban đầu có những lo lắng song quá trình sáng tác sau đó diễn ra nhanh hơn anh tưởng tượng. Sự đồng điệu với nhà thơ, nhà biên kịch Phạm Vân Anh, người đảm nhiệm phần ca từ, giúp giai điệu và lời hát tìm được tiếng nói chung. Các ca khúc liên tục được hoàn thiện, có thời điểm gần như mỗi ngày anh có thể sáng tác xong một tác phẩm dành cho vở diễn. Sự thuận lợi trong quá trình phối hợp giữa phần nhạc và lời giúp anh nhanh chóng hình thành những mảng màu âm nhạc khác nhau cho từng phân đoạn.

Tuy nhiên với nhạc sĩ An Hiếu, việc hoàn thành một ca khúc mới chỉ là một nửa công việc. Anh chủ động tìm kiếm những “người nghe bên ngoài” để kiểm chứng tác phẩm, quan sát phản ứng của diễn viên trong các buổi tập và nhờ những người có chuyên môn lắng nghe, đánh giá. Cách làm này theo anh là giúp các ca khúc tiếp tục được điều chỉnh khi bước vào quá trình tập luyện. Bởi từ bản nhạc đến sân khấu là một chặng đường khác, trong đó giai điệu phải hòa cùng giọng hát, diễn xuất, chuyển động và không gian biểu diễn.

Mong âm nhạc đưa vở diễn đến gần giới trẻ

Trong số các ca khúc viết cho vở diễn, An Hiếu đặc biệt ấn tượng với "Đường rừng nhớ mẹ" - sáng tác khai thác thế giới nội tâm của nhân vật Mừng. Xa nhà để làm nhiệm vụ, Mừng vẫn mang trong mình tình cảm của một người con dành cho mẹ. Đây là một trong những trường đoạn tạo nên khoảng lặng trong mạch diễn và mở ra một góc nhìn gần gũi hơn về nhân vật. Với ca khúc này, anh lựa chọn màu sắc Pop Ballad nhẹ nhàng hơn so với những phân cảnh mang tính chiến đấu. Sự thay đổi ấy giúp không khí sân khấu chậm lại, tạo khoảng trống để nhân vật bộc lộ những cảm xúc riêng tư.

Vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội" được Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam dàn dựng, NSƯT Lê Ánh Tuyết làm đạo diễn

Ở góc độ này, âm nhạc không chỉ minh họa cho diễn biến trên sân khấu mà góp phần đưa nhân vật trở lại với những cảm xúc rất đỗi đời thường. Đằng sau hình ảnh mạnh mẽ vẫn là một cậu bé có tình yêu gia đình, có nỗi nhớ và những rung động trong trẻo.

Cách xử lý này cũng phù hợp với hướng xây dựng vở diễn của đạo diễn NSƯT Lê Ánh Tuyết. Những phân cảnh có tính chất mạnh mẽ được đặt cạnh những khoảng lặng giàu cảm xúc, tạo nên sự chuyển đổi về nhịp điệu và giúp thế giới nhân vật hiện lên với nhiều lớp hơn. Bên cạnh những đoạn cao trào, vở diễn dành không gian cho tình bạn, tình thân và những cảm xúc gần gũi. Chính sự đan xen ấy tạo điều kiện để âm nhạc phát huy vai trò, không chỉ tạo không khí mà còn góp phần thể hiện những chuyển biến bên trong nhân vật.

Một cảnh trong vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội"

Với An Hiếu, âm nhạc của vở diễn "Tuổi thơ dữ dội" vì thế không chỉ nhằm tạo cảm xúc cho một vở diễn. Anh kỳ vọng tác phẩm có thể tiếp cận đông đảo khán giả, đặc biệt là học sinh, sinh viên, từ đó tạo thêm một cách tiếp cận gần gũi với người trẻ. Sự kết hợp giữa diễn xuất, âm nhạc và ngôn ngữ sân khấu được kỳ vọng giúp khán giả tiếp nhận câu chuyện bằng cảm xúc thay vì chỉ thông qua lời kể. Với nhóm khán giả trẻ, đây cũng là cơ hội để họ bước vào không gian của vở diễn bằng một ngôn ngữ nghệ thuật gần gũi và giàu tính trải nghiệm.

Nhạc sĩ An Hiếu bày tỏ mong muốn âm nhạc có thể góp phần giúp khán giả trẻ hiểu hơn về những con người và hoàn cảnh được tái hiện trên sân khấu, qua đó trân trọng hơn những giá trị của tình thân, tình bạn và hòa bình. Anh cũng hy vọng những ca khúc trong vở có thể có đời sống riêng sau các suất diễn, thay vì chỉ tồn tại trong không gian sân khấu. Nếu có thêm điều kiện đầu tư, vở diễn được kỳ vọng có thể tham gia những cuộc thi lớn về nghệ thuật ở cấp quốc gia.

Vở nhạc kịch "Tuổi thơ dữ dội" dự kiến ra mắt khán giả với suất diễn đầu tiên vào 15h ngày 23-8-2026 tại Nhà hát Tuổi trẻ Việt Nam, số 11 Ngô Thì Nhậm, Hai Bà Trưng, Hà Nội.

Đại tá, nhạc sĩ An Hiếu hiện là Phó Giám đốc Dàn nhạc Giao hưởng Quân đội, Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội. Anh đồng thời là tổng đạo diễn, đạo diễn âm nhạc của nhiều chương trình nghệ thuật, lễ hội lớn của Quân đội và quốc gia. Trong quá trình hoạt động nghệ thuật, An Hiếu từng nhận nhiều giải thưởng tại các cuộc thi sáng tác ca khúc do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức, có nhiều tác phẩm viết về lực lượng vũ trang, thanh thiếu niên và các vấn đề xã hội. Trước "Tuổi thơ dữ dội", anh từng tham gia sáng tác âm nhạc cho các vở nhạc kịch như: "Nhớ anh Kim Đồng", "Thằng Bờm" và tham gia nhiều hội đồng, ban giám khảo các cuộc thi biểu diễn nghệ thuật cấp Bộ và cấp quốc gia.