Người già bước vào thế giới số

Ảnh minh họa

Trong hình dung của nhiều người, tuổi già thường gắn liền với sự tĩnh lặng, đôi khi là sự tách biệt với nhịp sống hối hả bên ngoài. Thế nhưng, có một làn sóng đang âm thầm thay đổi quan niệm ấy: Thế hệ "ông bà online". Họ là những người bước vào tuổi xế chiều với một tâm thế mới, biến chiếc điện thoại thông minh thành "cửa sổ" nhìn ra thế giới, tự tạo cho mình một hệ sinh thái tinh thần phong phú mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào sự chăm sóc hay kề cận của con cái.

Bốn phương hội tụ qua smartphone

3 năm trước, sau biến cố người chồng qua đời, bà Phạm Thị Lan (79 tuổi) rời quê nhà Ninh Bình để chuyển lên Hà Nội sống cùng con cháu. Cuộc sống nơi phố thị sầm uất vốn chưa bao giờ là điều dễ dàng đối với những người cao tuổi, khi họ phải thay đổi hoàn toàn nếp sống quen thuộc để làm quen với một không gian hoàn toàn mới.

Thời gian đầu, bà Lan tìm thấy niềm vui trong những bước chân đi bộ ở công viên gần nhà con gái lớn và những khung giờ phim truyện trên tivi. Nhưng bước ngoặt thực sự đến khi bà chuyển sang ở cùng nhà người con gái khác. Ở đây, một "thử thách" mới xuất hiện: Ngôi nhà không có tivi vì con gái muốn giữ không gian không thiết bị số cho các cháu. Xa công viên, hàng xóm cửa đóng then cài, bà Lan bỗng chốc thấy mình như bị "nhốt" trong bốn bức tường, tách biệt hoàn toàn với thế giới giải trí quen thuộc.

Niềm vui của bà Lan bây giờ là chiếc điện thoại thông minh

Chính trong sự bí bách ấy, bà Lan đã chọn cách "nâng cấp" bản thân bằng smartphone. Nhờ con cài ứng dụng VTV.go, bà không chỉ giữ được thói quen xem phim mà còn tự do khám phá kho tàng YouTube. Giờ đây, bà không chỉ xem phim mà còn xem cả các đoạn "review phim" súc tích. Đặc biệt, bà biến chiếc điện thoại thành một "trợ lý y khoa" khi theo dõi sát sao các chương trình sức khỏe, cẩn thận ghi chép lại các bài thuốc Nam, cách dùng thuốc vào một cuốn sổ riêng. Từ một người bà lặng lẽ, bà trở thành một "chuyên gia" tư vấn sức khỏe cho mọi người xung quanh dựa trên những kiến thức số ấy.

Nếu bà Lan dùng smartphone để quan sát và học hỏi, thì bà Hải Yến (quê Ninh Bình) lại dùng nó để sáng tạo. Bà chơi TikTok thành thạo như một người sinh ra trong thời đại số. Nhìn cách bà tự tay quay video, tỉ mẩn chọn hiệu ứng, ghép những bản nhạc "trend" và đăng tải lên nền tảng, ít ai tin được đó là sản phẩm của một cụ bà gần 80 tuổi.

Niềm vui mỗi ngày của bà Hải Yến là được "lên sóng" trên Facebook và TikTok. Với bà, cuộc sống tuổi già có bao nhiêu điều thú vị là bấy nhiêu câu chuyện bà muốn "kể" với thế giới. Đó có thể là một nhành hoa mới nở trong vườn, một món ăn ngon tự tay nấu, hay chỉ đơn giản là một thông điệp tích cực gửi đến con cháu. Việc chơi mạng xã hội không chỉ giúp bà Hải Yến kết nối với người thân, bạn bè phương xa mà còn là cách bà lan tỏa năng lượng sống tích cực đến cộng đồng. Sự nhanh nhạy của bà Hải Yến đã xóa tan định kiến về việc người già "ngại" công nghệ, chứng minh rằng tâm hồn không có tuổi nếu ta luôn mở lòng với cái mới.

Kết nối không giới hạn và sự tự chủ của cụ ông U90

Ở một góc khác, ông Lại Xuân Trường (88 tuổi, phường Duy Tiên, Ninh Bình) lại tìm thấy sự tự do thông qua thế giới số. Một năm sau khi vợ mất, trong ngôi nhà vườn rộng lớn ở quê, cuộc sống của ông Trường từng trôi qua trong sự vắng lặng. Con cái người ở nước ngoài, người ở Hà Nội, niềm vui của ông chỉ quẩn quanh với việc chăm sóc cây cảnh và nấu cơm, dọn dẹp nhà cửa.

Nỗi vất vả lớn nhất của ông trước đây là việc đi chợ. Cứ cách vài ngày, ông lại phải lọc cọc đạp xe hơn 2km để mua nhu yếu phẩm. Với một người có lòng tự trọng cao, luôn ngại làm phiền người khác như ông Trường, việc phải nhờ vả hàng xóm hay chờ đợi con cháu mua hộ món đồ nọ đồ kia là một sự bí bách khó tả.

Ảnh minh họa

Sự xuất hiện của chiếc iPad và ứng dụng TikTok qua lời hướng dẫn của người cháu đã mở ra một "kỷ nguyên" mới cho ông. Ở tuổi 88, ông Trường không còn là một người già đứng bên lề sự phát triển, mà đã trở thành một "tín đồ" mua sắm online thực thụ. Thay vì dọn dẹp nhà cửa đến mệt nhoài, ông dành thời gian để lướt các gian hàng trực tuyến.

Việc có thể tự mình đặt mua những món đồ yêu thích - từ đồ gia dụng đến 6 chiếc đài nhỏ chỉ để nghe cho thỏa thích - mang lại cho ông một cảm giác tự chủ mãnh liệt. Ông không còn phải "trông người, chờ người". Niềm phấn khởi khi nhận những gói hàng được giao tận cổng chính là minh chứng cho việc tuổi già vẫn có thể làm chủ cuộc sống của mình, đơn giản chỉ bắt đầu từ một cú chạm màn hình.

Câu chuyện của bà Lan, bà Hải Yến và ông Trường cho thấy một sự dịch chuyển đầy tích cực trong đời sống tâm lý của người cao tuổi. Smartphone không làm họ xa rời thực tế, mà ngược lại, nó cung cấp cho họ phương tiện để duy trì sự minh mẫn và tính độc lập.

Khi người già biết sử dụng công nghệ, khoảng cách giữa họ và con cháu cũng được thu hẹp. Thay vì những câu hỏi thăm xã giao khô khan, họ có thể cùng chia sẻ về một đoạn clip hay, một món đồ vừa mua, hay một kiến thức sức khỏe mới cập nhật. Công nghệ lúc này đóng vai trò như một thứ ngôn ngữ chung, giúp các thế hệ tìm thấy điểm chạm.

Việc tự lo cho đời sống tinh thần của mình không chỉ giúp người cao tuổi sống vui hơn, mà còn giảm bớt áp lực tâm lý cho con cái - những người vốn luôn canh cánh nỗi lo về sự cô đơn của cha mẹ ở quê nhà hay trong những căn chung cư vắng lặng. Các chuyên gia cho rằng, việc người cao tuổi tiếp cận với smartphone và mạng xã hội chính là một hình thức "tập thể dục cho não bộ" tuyệt vời. Quá trình học cách thao tác, tìm kiếm thông tin giúp kích thích các tế bào thần kinh, từ đó hạn chế sự suy giảm trí nhớ và các bệnh về tuổi già.

Quan trọng hơn hết, công nghệ giúp giải quyết nhu cầu được lắng nghe và được khẳng định mình của người già. Khi họ có thể tự mua sắm, tự tìm hiểu kiến thức hay trò chuyện với người thân qua màn hình, họ cảm thấy mình vẫn là một phần của xã hội hiện đại, thay vì là "người thừa" bị bỏ lại phía sau. Tuy nhiên, sự đồng hành của con cháu trong việc hướng dẫn ông bà nhận biết thông tin thật giả trên mạng vẫn là yếu tố then chốt để niềm vui này được trọn vẹn và an toàn.

Hạnh phúc của tuổi già không chỉ nằm ở việc được con cháu phụng dưỡng, mà còn nằm ở cảm giác mình vẫn đang sống một cuộc đời phong phú và chủ động. Thế hệ "ông bà online" đang chứng minh rằng, tuổi tác chỉ là con số, và chiếc smartphone chính là cánh cửa mở ra một chương mới đầy sắc màu, nơi sự cô đơn lùi xa để nhường chỗ cho niềm đam mê khám phá và kết nối không giới hạn.