Người dân Vĩnh Long kêu cứu vì cây lục bình

Kênh 3/2 đi qua các xã Long Hiệp, tỉnh Vĩnh Long bị phủ kín bởi cây lục bình.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, các xã, phường khu vực ven biển trên địa bàn tỉnh hiện có 150 tuyến kênh cấp I, dài 809km, trong đó, kênh 3/2 là tuyến kênh thủy lợi rất quan trọng, dài hơn 15km, vừa bảo đảm nước sản xuất, nước sinh hoạt dân cư, vừa là tuyến giao thông thủy đi qua các xã Long Hiệp, Đôn Châu, Tập Sơn,…; 1.059 tuyến kênh cấp II, dài 2.771km; 1.670 tuyến kênh nội đồng, dài hàng nghìn km.

Hằng năm, ngành nông nghiệp đều có kế hoạch phối hợp triển khai công tác nạo vét, trục vớt lục bình, khơi thông dòng chảy, trữ ngọt cho các tuyến kênh thủy lợi, bảo đảm nguồn nước phục vụ trong sản xuất. Theo đó, đối với các tuyến kênh cấp I, cấp II sẽ do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Quản lý khai thác công trình thủy lợi Trà Vinh thực hiện; các địa phương sẽ quản lý và tổ chức trục vớt lục bình trên các tuyến kênh nội đồng.

Tỉnh Vĩnh Long cũng đã sử dụng biện pháp sinh học để xử lý triệt để cây lục bình nhưng hiệu quả chưa cao. Cây lục bình có đặc điểm sinh học là sinh trưởng, phát triển quá nhanh, nên tình trạng lục bình phủ kín rất nhiều tuyến kênh cấp I, cấp II, kênh nội đồng không chỉ gây cản trở dòng chảy, khó khăn trong việc lưu thông hàng hóa nông sản bằng đường thủy, mà còn gây ô nhiễm môi trường.

Ghe thu mua lúa di chuyển trên kênh 3/2 rất khó khăn do lục bình dày đặc.

Hiện, tỉnh cũng chưa đầu tư thiết bị máy móc để trục vớt, công tác trục vớt lục bình để khơi thông dòng chảy chủ yếu dựa vào sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, người dân. Vì thế, tình trạng cây lục bình sinh sôi nhanh, xuất hiện dày đặc trên hệ thống kênh thủy lợi đã kéo dài nhiều năm vẫn chưa có giải pháp xử lý triệt để.

Theo các chuyên gia khoa học, cây lục bình hay còn được gọi là bèo tây, sống nổi theo dòng nước. Đây là một loài sinh vật ngoại lai rất khó kiểm soát. Sự sinh sôi quá nhanh của cây lục bình không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sự đa dạng sinh học mà còn ảnh hưởng đến các hoạt động phát triển kinh tế, xã hội ở nhiều địa phương. Dưới những tán cây lục bình dày đặc cũng là môi trường trú ngụ, sinh sản của loài muỗi có khả năng gây bệnh cho con người, súc vật.

Theo ông Kim Bảy Ly, Trưởng phòng Kinh tế xã Long Hiệp, cứ vào mùa khô hằng năm, xã huy động lực lượng ra quân thực hiện nạo vét, trục vớt lục bình trên các tuyến kênh nội đồng, kênh thủy lợi trên địa bàn. Nhờ việc tổ chức nạo vét, khơi thông dòng chảy trên các tuyến kênh thủy lợi, kênh nội đồng, địa phương đã tích trữ nước ngọt, bảo đảm nguồn nước tưới tiêu cho 4311ha vụ lúa đông xuân 2025-2026.

Tuy nhiên, cây lục bình sinh sôi, phát triển quá nhanh, địa phương gặp nhiều khó khăn trong xử lý, do hiện nay chủ yếu là trục vớt thủ công, không sử dụng thuốc hóa học. Tình trạng lục cây lục bình phủ kín hầu hết các tuyến kênh thủy lợi, kênh nội đồng chưa có giải pháp xử lý triệt để.

Thương lái đến thu mua lúa đông xuân 2025-2026 tại xã Long Hiệp, giá thấp hơn 200-300 đồng/kg so với các địa phương khác trong tỉnh.

Trên địa bàn xã Long Hiệp, cơ sở đan đát lục bình Hai Sang của hộ kinh doanh Thạch Văn Sang, tận dụng nguồn nguyên liệu cọng lục bình để đan giỏ lục bình, giải quyết việc làm cho hàng chục lao động nông thôn. Nhiều hộ dân trong xã tận dụng thời gian nhàn rỗi, cắt lục bình phơi khô, bán cho cơ sở đan đát lục bình Hai Sang giá 15.000 đồng/kg.

Ông Thạch Chịa, ngụ ấp Nô Men, xã Long Hiệp cho biết, ruộng lúa 3,5 ha của gia đình nằm cạnh bên tuyến kênh nội đồng ấp Nô Men. Vài năm trở lại đây, cây lục bình mọc, sinh sôi kín cả mặt kênh, khiến việc lấy nước tưới vào ruộng lúa gặp khó, buộc ông phải đầu tư thêm máy bơm để bơm tát nước vào ruộng.

Cũng theo ông Thạch Chịa, cây lục bình phát triển nhanh, ngoài tầm kiểm soát, hầu hết các tuyến kênh, mương bị tắc nghẽn, cản trở dòng chảy, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc vận chuyển vật tư, nông sản tại địa phương. Gia đình tôi cùng với hàng nghìn hộ dân trong xã Long Hiệp và các xã lân cận lo ngại chưa có giải pháp xử lý triệt để cây lục bình trên kênh mương, sông rạch, thương lái thu mua lúa với mức giá thấp hơn 300 đồng/kg, thậm chí 500 đồng/kg, ảnh hưởng đến kinh tế gia đình của người dân. Bên cạnh đó, việc tắc nghẽn kênh, mương còn tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Trên một tuyến kênh thủy lợi tại xã Tập Sơn, nông dân phun thuốc hóa học tiêu diệt cây lục bình.

Trước thực trạng trên, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long cũng đang tích cực tìm kiếm các giải pháp bền vững để kiểm soát, xử lý triệt để tình trạng cây lục bình sinh trưởng nhanh, gây tắc nghẽn hệ thống kênh rạch, sông ngòi.

Tỉnh cũng đã đồng ý chủ trương cho Đại học Trà Vinh phối hợp cùng các doanh nghiệp nước ngoài tiến hành khảo sát thực tế, nghiên cứu khoa học, sớm triển khai dự án khai thác lục bình làm nguyên liệu sản xuất điện sinh khối, khí nén tự nhiên, biogas và phân bón sinh học.

MINH KHỞI