Ngựa chào xuân ở làng Củi Lũ

Lê Ngọc Thuận với một chú ngựa béo úc nục biểu tượng cho sự sung túc, đủ đầy trong năm mới - Ảnh: C.P

Ngày cuối năm, Lê Ngọc Thuận dẫn chúng tôi vào xưởng nhỏ để “khoe” 28 dáng vẻ khác nhau của những con ngựa gỗ do anh chế tác. Khó tìm thấy ở bất cứ đâu ngôn ngữ, sắc màu, cách sáng tạo tác phẩm nghệ thuật từ những thớ gỗ bỏ đi như ở xưởng đục của Thuận nằm bên sông Cổ Cò.

Thông điệp đón xuân

Xưởng chế tác gỗ của Lê Ngọc Thuận nằm cuối cánh đồng lúa bên đường Hai Bà Trưng của Hội An. Ai biết nhiều về người đàn ông này cũng quý mến tính cách chân chất, mộc mạc, có chút gì đó hồn nhiên như những thớ gỗ mà anh tạo ra từ củi lũ.

Ít năm nay, ít nhiều người yêu nghệ thuật từ gỗ cũng dần quen với sự xuất hiện của bộ sưu tập linh vật chào đón mùa Xuân mới ở làng Củi Lũ. Hành trình này bắt đầu từ năm 2022, khi Lê Ngọc Thuận chuẩn bị không gian cho việc mở xưởng sáng tạo nghệ thuật từ củi lũ.

Tết năm đó, Thuận gửi những người bạn thân thiết của mình hình ảnh những chú trâu bằng gỗ thải. Dù chưa thật đẹp lắm, nhưng mọi thứ đã bắt đầu nhen nhóm từ sản phẩm linh vật đầu tay này.

Mọi chuyện thật sự thành “lệ thường” chỉ từ năm 2023 khi bộ sưu tập các tư thế mèo củi lũ được anh Thuận cho ra mắt. Từ những thớ gỗ đủ hình hài, những “con mèo nhưng không phải là mèo mà lại… rất giống mèo” được Lê Ngọc Thuận tạo ra gây thích thú đặc biệt.

Không biết có phải vì thói nết lười ưỡn, cái sự hiền lành và quấn người của con giáp thứ 4 này hay không mà năm đó “đàn mèo” của Lê Ngọc Thuận gây sốt, được đặt mua rất nhiều. Năm đó, tâm sự với một người bạn trong ngôi nhà của mình giữa ngày mùng Ba Tết, Thuận bảo: “Từ nay mỗi Tết mình sẽ cho ra một bộ sưu tập các linh vật cho có không khí Xuân, làm tặng anh em bạn bè thay món quà mừng năm mới”.

Khách tham quan làng Củi Lũ - Ảnh: C.P

Mùa Xuân Giáp Thìn năm kế tiếp, hàng chục tư thế rồng của Lê Ngọc Thuận lại ra mắt. Nhiều người khen đẹp và mua ủng hộ anh, linh vật biểu tượng của phương Đông này cũng được khách du lịch châu Âu, châu Úc đón nhận và đưa về từ Hội An như một món quà đặc biệt.

Năm Ất Tỵ vừa qua, Lê Ngọc Thuận lại mặc sức sáng tạo với bộ sưu tập “Rồng rắn lên mây”. Điều khiến du khách thích thú là loài vật nào, qua đôi mắt nhìn của Lê Ngọc Thuận đều mang dáng vẻ hiền lành. Lê Ngọc Thuận bảo “đã là Xuân, là linh vật thì luôn chứa đựng mong ước trao gửi của con người”.

Vó ngựa chở mùa xuân tới

Đã thành lệ, cứ chừng tháng Chạp mỗi năm, mọi âm thanh ở làng Củi Lũ của Lê Ngọc Thuận cũng như đổi khác. Gấp gáp hơn, chộn rộn hơn nhưng cũng có những khoảng không trầm tĩnh hơn.

Trong góc nhỏ của mình, Lê Ngọc Thuận tập trung sáng tạo, lên bản vẽ các mẫu ngựa để anh em thợ thi công. Năm nay, 28 mẫu ngựa được tạo hình tử xưởng Củi Lũ để đưa ra công chúng, như ngựa kim ngư, ngựa thồ, ngựa chiến, ngựa Thánh Gióng…

Nhiều nguồn gỗ chế tác ngựa và các linh vật đều lấy từ nguồn gỗ mục, củi trôi từ thượng nguồn sông Thu Bồn. Sau mỗi mùa lũ, Lê Ngọc Thuận cho biết thường ra biển Hội An để nhặt nhạnh những thanh gỗ, khúc củi trôi dạt về rồi tùy hình dáng để tạo ra các mẫu khác nhau.

Gỗ sau khi được đưa về làng thì rửa sạch, phơi khô, tùy theo dáng hình mà Lê Ngọc Thuận sáng tạo mẫu, lên bản phác thảo rồi chọn thợ chế tác đục đẽo hoàn toàn thủ công. Mỗi sản phẩm ngựa là độc bản. “Trong suy nghĩ của người Việt chúng ta, ngựa là hình ảnh tượng trưng cho sức bền, sự khỏe mạnh, can trường, sung mãn. Nắm bắt tinh thần này, tôi kết hợp nhiều ngôn ngữ tạo ra các tác phẩm từ củi lũ để mọi người có thể trang trí trong nhà hoặc tặng bạn bè thay lời chúc một năm mới mạnh khỏe, giàu năng lượng”, anh Thuận nói.

Một góc sưu tập các giống ngựa chào xuân Bính Ngọ - Ảnh: C.P

Buổi chiều những ngày cuối năm cũ, tiếng gõ đục, tiếng máy cắt gỗ vẫn vang lên ở bên kia ruộng lúa. Qua đôi bàn tay của thợ, những thớ gỗ vô tri vốn là đồ phế bỏ dần hiện lên hình hài những tư thế ngựa. Sản phẩm đi qua nhiều công đoạn khác nhau từ bản vẽ, thi công tạo hình, làm nguội, chà sơn cho tới khâu cuối cùng là đặt lên kệ trưng bày. Mỗi sản phẩm đều mang vẻ đẹp thuần khiết, đơn giản, không cầu kỳ, thô ráp nhưng lại rất đỗi hiền lành.

Cỗ xe tam mã chở mùa Xuân Bính Ngọ đã đậu trước cửa từng ngôi nhà. Lũ ngựa với đủ hình hài, kích thước, dáng vẻ của Lê Ngọc Thuận ở làng củi lũ cũng tham gia góp vui để mùa Xuân gấp gáp, chộn rộn hơn.

CẨM PHÔ