Nghị quyết chắp cánh cho du lịch cộng đồng

Nghị quyết số 12 - NQ/TU và Nghị quyết số 16/2026/NQ- HĐND tạo thêm động lực để các địa phương phát triển du lịch cộng đồng.

Khi chủ trương mở đường

Ngày 31/12/2025, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Điện Biên ban hành Nghị quyết số 12-NQ/TU về phát triển du lịch giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2035. Nghị quyết xác định mục tiêu đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, gắn với bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nhân dân. Theo đó, giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh phấn đấu đón 8 triệu lượt khách, tổng doanh thu từ du lịch đạt khoảng 15.000 tỷ đồng; đến năm 2030, du lịch phấn đấu đóng góp 11% GRDP. Riêng du lịch cộng đồng, tỉnh đặt mục tiêu có 7 bản được công nhận là điểm du lịch, trong đó có một điểm đạt tiêu chuẩn du lịch cộng đồng ASEAN.

Cụ thể hóa chủ trương này, ngày 29/6/2026, HĐND tỉnh ban hành Nghị quyết số 16/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ phát triển sản phẩm du lịch trên địa bàn tỉnh. Nghị quyết chính thức có hiệu lực từ ngày 10/7/2026. Các chính sách tập trung tháo gỡ khó khăn về nguồn lực, cơ sở vật chất và phát triển sản phẩm, tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp đầu tư phát triển du lịch.

Cụ thể, các bản du lịch cộng đồng đủ điều kiện có thể được xem xét hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng để xây dựng, cải tạo cảnh quan và công trình phục vụ du lịch; tối đa 200 triệu đồng đối với đường giao thông nội bản, đường đi bộ và lối vào điểm tham quan. Mỗi homestay xây dựng mới có thể được hỗ trợ tối đa 150 triệu đồng. Đáng chú ý, chính sách cho vay vốn thông qua Ngân hàng Chính sách xã hội với mức tối đa 500 triệu đồng/nhà đầu tư đối với hoạt động đủ điều kiện, tạo cơ hội để người dân có kinh phí xây dựng  cơ sở lưu trú, cải tạo nhà truyền thống và phát triển dịch vụ.

Những chính sách này kỳ vọng tạo thêm nguồn lực để các địa phương phát huy tiềm năng, xây dựng sản phẩm và nâng cao chất lượng phục vụ, từng bước đưa du lịch cộng đồng phát triển theo hướng bền vững.

Người dân chủ động làm du lịch

Nằm dưới chân núi Phù Lồng, ở độ cao hơn 1.200m so với mực nước biển, bản Tìa Ló, xã Pu Nhi có khí hậu quanh năm mát mẻ, cảnh quan núi rừng còn nguyên nét hoang sơ. Đây là nơi sinh sống lâu đời của đồng bào dân tộc Mông, với những nếp nhà, trang phục, nghề thủ công, ẩm thực và các sinh hoạt văn hóa truyền thống vẫn được gìn giữ. Phát huy lợi thế đó, địa phương đã lựa chọn xây dựng mô hình du lịch cộng đồng Tù Lu - Tìa Ló.

Gia đình anh Vừ A Tà là một trong những hộ đầu tiên đăng ký tham gia. Trước đây, ngôi nhà chủ yếu phục vụ sinh hoạt gia đình, nhưng khi bản được định hướng phát triển du lịch, gia đình anh Tà chủ động trồng thêm hoa, chỉnh trang khuôn viên, làm cổng chào và chuẩn bị phòng nghỉ để đón khách. Anh Tà chia sẻ: Bà con rất phấn khởi khi được tham gia làm du lịch cộng đồng. Gia đình anh cũng đang cố gắng hoàn thiện các điều kiện cần thiết để phục vụ nhu cầu của du khách tốt hơn.

Người dân bản Tìa Ló, xã Pu Nhi tích cực tôn tạo cảnh quan, cải tạo không gian sống để xây dựng các homestay. 

Sự thay đổi còn thể hiện trong nếp sinh hoạt chung của bản. Người dân Tìa Ló thống nhất mỗi tháng 2 lần tổng vệ sinh môi trường, trồng hoa ven đường, vận động các hộ đưa trâu, bò ra khỏi khu dân cư để giữ gìn cảnh quan. Các hộ cũng chuẩn bị dịch vụ ăn uống, lưu trú; tổ chức hoạt động giới thiệu nghề thêu, may trang phục truyền thống, ném pao và biểu diễn văn nghệ

Cùng với sự chủ động của người dân, địa phương đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư hạ tầng. Từ năm 2024, trên 170 triệu đồng được bố trí để xây dựng cổng chào. Năm 2025, hơn 7 tỷ đồng tiếp tục được đầu tư xây dựng nhà trưng bày, không gian giới thiệu sản phẩm, sân khấu và các hạng mục phục vụ du lịch. Đến nay, Tìa Ló có 21/167 hộ đăng ký tham gia làm du lịch cộng đồng.

Những ngày đầu tháng 10, không khí chuẩn bị đón khách tại Tìa Ló càng trở nên nhộn nhịp, khi bản được lựa chọn làm điểm tham quan, trải nghiệm trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV. Người dân khẩn trương sửa sang nhà cửa, chuẩn bị không gian giới thiệu nghề rèn dao, nghề dệt và kỹ thuật thêu hoa văn trên trang phục truyền thống. Theo kế hoạch, ngày 11/10, tại bản sẽ diễn ra không gian chợ du lịch cùng hoạt động tái hiện nghi lễ Nào Pê Chầu – Tết truyền thống của đồng bào Mông, đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Nếu Tù Lu - Tìa Ló đang tập trung hoàn thiện các điều kiện đón khách, thì tại phường Mường Lay đã được thành lập, mở ra hướng liên kết các hộ dân trong cộng đồng cùng phát triển du lịch. Theo chị Lù Thị Toản, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã, việc thành lập hợp tác xã xuất phát từ mong muốn khai thác cảnh quan, bản sắc văn hóa quê hương, liên kết các hộ dân cùng xây dựng sản phẩm du lịch, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ và tạo thêm thu nhập cho bà con.

Một homestay của HTX Du lịch cộng đồng Quan Chiêng, phường Mường Lay.

Tạo sức bật cho du lịch cộng đồng

Tại Điện Biên, có 14 bản, với trên 40 mô hình homestay đang hoạt động đủ điều kiện tiếp đón, phục vụ khách du lịch. Nhiều địa phương chủ động khai thác lợi thế về cảnh quan, bản sắc văn hóa để phát triển các sản phẩm du lịch cộng đồng gắn với trải nghiệm sinh thái, nghỉ dưỡng và đời sống bản địa. Trong 9 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh ước đón 1,272 triệu lượt khách, trong đó có 9.593 lượt khách quốc tế; tổng doanh thu từ du lịch đạt trên 2.300 tỷ đồng.

Cùng với đầu tư hạ tầng, tỉnh chú trọng nâng cao kỹ năng làm du lịch cho người dân. Từ đầu năm đến nay, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức cho 32 cán bộ cơ sở, hộ dân tiêu biểu tham quan, học tập kinh nghiệm du lịch cộng đồng tại tỉnh Tuyên Quang; mở các lớp tập huấn kỹ năng phục vụ khách và đẩy mạnh quảng bá điểm đến trên nền tảng số. Việc phát huy giá trị 24 di sản văn hóa phi vật thể cùng các sự kiện như Lễ hội Hoa Ban, Ngày hội Văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV... cũng góp phần phát triển đa dạng sản phẩm, quảng bá bản sắc văn hóa và thu hút du khách.

Du lịch cộng đồng mở ra cơ hội phát triển kinh tế ổn định cho người dân. 

Theo bà Nguyễn Thị Thanh Chuyên, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, để phát triển hiệu quả dòng sản phẩm này, cần nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp; đồng thời, phải phát huy tốt vai trò chủ thể của cộng đồng trong khai thác, bảo tồn và giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống.

Với định hướng từ Nghị quyết số 12-NQ/TU cùng chính sách hỗ trợ của Nghị quyết số 16/2026/NQ-HĐND, du lịch cộng đồng tại Điện Biên có thêm điều kiện phát triển theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Việc nhanh chóng đưa chính sách vào thực tiễn, gắn hỗ trợ đầu tư với nâng cao chất lượng dịch vụ và xây dựng sản phẩm đặc trưng sẽ là yếu tố quan trọng để nhiều thôn, bản trở thành điểm đến hấp dẫn, tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân trong cộng đồng.