'Nghe dân nói' đi liền với 'làm cho dân thấy'

Đại diện người dân xã Đại Đồng (Hưng Yên) phát biểu ý kiến tại diễn đàn “Tháng nghe dân nói”.

Đó là chia sẻ của bà Lê Thị Hiền – Phó Chủ tịch Hội Liên hiệp phụ nữ tỉnh, Trưởng Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội (MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên) về những kết quả bước đầu của “Tháng nghe dân nói” tại Hưng Yên.

PV: “Tháng nghe dân nói” đã được MTTQ Việt Nam tỉnh Hưng Yên triển khai tại nhiều xã, phường. Bà có thể chia sẻ về những chuyển biến bước đầu trong việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân?

Bà Lê Thị Hiền: Chuyển biến trước hết thể hiện ở cách thức nắm bắt ý kiến Nhân dân. Nếu trước đây việc nắm bắt thông qua báo cáo, phản ánh của các tổ chức thành viên hoặc qua cán bộ cơ sở, thì nay, qua “Tháng nghe dân nói”, cán bộ Mặt trận trực tiếp gặp gỡ, đối thoại với người dân, lắng nghe ngay tại khu dân cư.

Qua các diễn đàn, người dân phản ánh từ những vấn đề rất thiết thực như môi trường, đất đai, quy hoạch, giao thông, xây dựng các công trình dân sinh, an sinh xã hội, sinh kế, thực hiện chế độ, chính sách; đến những vấn đề mới phát sinh trong quá trình sắp xếp thôn, tổ dân phố và tổ chức vận hành chính quyền địa phương hai cấp.

Từ thực tiễn đó, chúng tôi cho rằng giá trị lớn nhất của “Tháng nghe dân nói” là chuyển từ “nghe để biết” sang “nghe để hiểu, nghe để hành động”. Mỗi ý kiến của người dân, dù là một vấn đề lớn hay một việc rất cụ thể ở khu dân cư, đều giúp MTTQ và cấp ủy, chính quyền có thêm thông tin thực tiễn để xem xét, điều chỉnh cách lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện chính sách phù hợp hơn.

Qua việc tổ chức “Tháng nghe dân nói”, MTTQ các cấp đã ghi nhận những vấn đề, kiến nghị nổi bật nào của người dân? Có vấn đề nào trước đây chưa được phát hiện nhưng qua “Tháng nghe dân nói” đã được phản ánh kịp thời không, thưa bà?

Không phải mọi vấn đề được người dân nêu ra tại diễn đàn đều hoàn toàn mới. Có những vấn đề đã được phản ánh ở cơ sở, nhưng qua đối thoại trực tiếp, MTTQ có điều kiện làm rõ hơn bản chất, mức độ, nguyên nhân và tác động đối với người dân.

Đặc biệt, có những vấn đề nếu chỉ nhìn qua báo cáo hành chính thì có thể chưa thấy hết nhưng khi trực tiếp gặp gỡ, đối thoại, người dân có thể chia sẻ những băn khoăn, khó khăn rất cụ thể, thậm chí những vấn đề họ chưa phản ánh qua các kênh chính thức. Vì vậy, “Tháng nghe dân nói” giúp MTTQ phát hiện sớm những vấn đề từ cơ sở, nhất là những vấn đề đang hình thành hoặc có nguy cơ trở thành điểm nghẽn trong đời sống Nhân dân.

Từ góc độ của người làm công tác Mặt trận, chúng tôi rất quan tâm đến nguyên tắc “nghe từ cơ sở, phát hiện từ cơ sở và phản ánh từ cơ sở”. Khi người dân phản ánh, MTTQ tổng hợp, phân loại và xác định rõ nội dung nào thuộc thẩm quyền của xã, nội dung nào cần kiến nghị cấp trên; đồng thời theo dõi để những ý kiến chính đáng của Nhân dân được xem xét, giải quyết. Đây cũng là yêu cầu được đặt ra ngay tại các diễn đàn “Lắng nghe dân nói”.

Vậy những kiến nghị, phản ánh của người dân sau khi được MTTQ các cấp tiếp nhận đã được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền và giải quyết như thế nào? Mặt trận có cơ chế nào để theo dõi, đôn đốc việc giải quyết các kiến nghị của người dân, tránh tình trạng tiếp nhận rồi để đó, thưa bà?

Đây là vấn đề chúng tôi đặc biệt quan tâm, bởi giá trị của “Tháng nghe dân nói” không nằm ở việc tổ chức được bao nhiêu diễn đàn hay tiếp nhận được bao nhiêu ý kiến, mà quan trọng là những ý kiến chính đáng của Nhân dân sau đó được xử lý như thế nào.

Quan điểm của MTTQ Việt Nam tỉnh rất rõ: “Nghe dân nói” phải đi liền với “làm cho dân thấy”. Người dân đã dành thời gian, tâm huyết để phản ánh thì MTTQ phải có trách nhiệm tiếp nhận, tổng hợp đầy đủ và chuyển những kiến nghị chính đáng đến đúng cơ quan có thẩm quyền.

Tuy nhiên, chúng tôi xác định chuyển kiến nghị đi mới chỉ là bước đầu. Trách nhiệm của MTTQ Việt Nam tỉnh còn là tiếp tục theo dõi và nắm bắt kết quả giải quyết. Thời gian tới, MTTQ Việt Nam tỉnh sẽ hướng dẫn các địa phương thực hiện việc quản lý, theo dõi ý kiến, kiến nghị theo từng nhóm vấn đề; xác định rõ nội dung nào đã được giải quyết, nội dung nào đang giải quyết, nội dung nào chưa thể giải quyết và nguyên nhân.

Đối với những vấn đề cần phối hợp nhiều ngành hoặc thuộc thẩm quyền cấp trên, MTTQ sẽ tiếp tục tổng hợp, phản ánh và kiến nghị; đồng thời thông qua chức năng giám sát của MTTQ để theo dõi việc tiếp thu, giải quyết. MTTQ không làm thay cơ quan nhà nước, nhưng MTTQ có trách nhiệm đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, tập hợp và phản ánh trung thực ý kiến của Nhân dân, đồng thời giám sát việc giải quyết những vấn đề mà Nhân dân quan tâm.

Khi người dân biết ý kiến của mình được tiếp nhận, được chuyển đúng nơi, được theo dõi đến cùng và có thông tin phản hồi, thì niềm tin của Nhân dân đối với MTTQ và hệ thống chính trị ở cơ sở sẽ được củng cố mạnh mẽ.

Chúng tôi muốn “Tháng nghe dân nói” không dừng ở việc “nghe dân nói”, mà phải tiến tới “nghe để hiểu – hiểu để hành động – hành động để dân tin”.

Một diễn đàn có thể rất sôi nổi, nhiều ý kiến, nhưng hiệu quả cuối cùng phải được thể hiện bằng những thay đổi trong đời sống người dân. MTTQ tỉnh Hưng Yên có đặt mục tiêu đo lường bằng số kiến nghị được giải quyết, thời gian xử lý hay mức độ hài lòng của người dân hay không?

Tôi hoàn toàn đồng tình với nhận định này. Một diễn đàn có đông người tham dự, nhiều ý kiến nhưng sau đó không có sự chuyển biến trong thực tế thì chưa thể nói đó là một diễn đàn thành công. Với “Tháng nghe dân nói”, điều MTTQ Việt Nam tỉnh quan tâm không phải là tổ chức được bao nhiêu cuộc, có bao nhiêu người phát biểu, mà quan trọng hơn là người dân nói gì, vấn đề đó được xử lý ra sao và sau khi xử lý thì đời sống của người dân có thay đổi hay không.

Vì vậy, chúng tôi đang định hướng đánh giá hiệu quả “Tháng nghe dân nói” theo hướng lấy kết quả giải quyết vấn đề và sự phản hồi của Nhân dân làm trọng tâm, chứ không chỉ đánh giá bằng số lượng hoạt động.

Tuy nhiên, tôi cho rằng không nên máy móc dùng một con số để đánh giá tất cả các kiến nghị. Có những việc thuộc thẩm quyền cấp xã có thể giải quyết nhanh; có những vấn đề liên quan đến quy hoạch, đất đai, đầu tư, nguồn lực hoặc cơ chế, chính sách thì cần có thời gian và lộ trình. Vì vậy, với những nội dung chưa thể giải quyết ngay, điều quan trọng là phải xác định rõ ai đang có trách nhiệm xử lý, đang ở bước nào, vì sao chưa thể giải quyết và dự kiến hướng xử lý tiếp theo.

Một tiêu chí nữa chúng tôi rất quan tâm là sự phản hồi của người dân. Khi một con đường được sửa chữa, một vấn đề môi trường được khắc phục, một chính sách được thực hiện đúng, một thủ tục được giải quyết thuận lợi hơn hoặc một kiến nghị kéo dài được tháo gỡ, người dân sẽ cảm nhận rõ nhất hiệu quả của việc lắng nghe.

“Tháng nghe dân nói” đang nhận được sự quan tâm của Nhân dân. Vậy thời gian tới, MTTQ Việt Nam tỉnh sẽ làm gì để tinh thần “nghe dân nói” trở thành công việc thường xuyên của hệ thống chính trị ở cơ sở, qua đó xây dựng mối quan hệ gần dân, hiểu dân và có trách nhiệm với nhân dân hơn?

MTTQ tỉnh xác định “Tháng nghe dân nói” không phải là hoạt động chỉ làm trong một tháng, mà phải trở thành công tác thường xuyên của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội ở cơ sở. Mục tiêu là làm sao để việc lắng nghe Nhân dân trở thành một phần trong phương pháp lãnh đạo, quản lý, vận động và tổ chức thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở.

MTTQ tỉnh sẽ tiếp tục hướng dẫn, khuyến khích các địa phương duy trì thường xuyên các hoạt động tiếp xúc, đối thoại và lắng nghe Nhân dân, nhưng không nhất thiết phải tổ chức theo một khuôn mẫu giống nhau. Mỗi địa phương có thể lựa chọn hình thức phù hợp với điều kiện thực tế và đặc điểm dân cư như “Ngày cuối tuần cùng dân”, “Nghe dân nói, nói dân hiểu, làm dân tin”, “Cà phê dân sinh”, “Bàn trà Mặt trận”, “Ngày thứ Sáu nghe dân nói”, “Hộp thư điện tử - Mặt trận lắng nghe 24/7”...

Chúng tôi cũng xác định các hoạt động “Tháng nghe dân nói” cần được tổ chức thường xuyên, phù hợp với điều kiện thực tiễn và nhu cầu của các tầng lớp Nhân dân. Việc lắng nghe cũng cần được lồng ghép vào các hội nghị đối thoại, sinh hoạt cộng đồng, hoạt động văn hóa, thể thao và các phong trào của MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội để tạo thành một nếp sinh hoạt dân chủ thường xuyên ở cơ sở.

Trân trọng cảm ơn bà!

“Giá trị lớn nhất của “Tháng nghe dân nói” không chỉ nằm ở số lượng ý kiến được ghi nhận, mà ở khả năng giúp cấp ủy, chính quyền nhìn thấy sớm hơn những vấn đề từ cơ sở, hiểu sâu hơn tâm tư của người dân và hành động kịp thời hơn” - bà Lê Thị Hiền chia sẻ.