Ngành chứng khoán sẽ trở thành tâm điểm thị trường vốn năm 2026

Năm 2026 đang dần hiện lên như một cột mốc quan trọng của thị trường vốn Việt Nam với vai trò ngày càng quan trọng để đạt được những mục tiêu tăng trưởng đầy tham vọng.

Trong bức tranh đó, ngành chứng khoán giữ vai trò trung tâm trong tiến trình hướng tới phát triển bền vững, với động lực lớn đến từ kỳ vọng nâng hạng thị trường.

Theo báo cáo chiến lược mới nhất của VNDirect, lợi nhuận toàn ngành được dự báo tiếp tục tăng trưởng mạnh nhờ sự trở lại của dòng vốn ngoại và xu hướng phục hồi của VNIndex.

Song song, các văn bản chỉ đạo từ Chính phủ và Bộ Tài chính không chỉ củng cố khung pháp lý mà còn tạo điều kiện cho hoạt động IPO sôi động hơn. Qua đó, thị trường vốn được kỳ vọng phát huy rõ nét vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Pha “vượt khó” năm 2025

Năm 2025 đánh dấu sự bứt phá rõ rệt của thị trường chứng khoán Việt Nam. Khối lượng giao dịch bình quân tăng 42,7% so với năm trước trong khi VNIndex tăng 35,7% từ đầu năm.

Diễn biến tích cực này giúp lợi nhuận gộp toàn ngành lên mức cao nhất trong 5 năm, tăng khoảng 130% so với cùng kỳ, đồng thời kéo ROE trượt 5 năm lên 10%. Đáng chú ý, sự phục hồi lần này mang tính bền vững hơn khi động lực tăng trưởng đến từ thanh khoản cải thiện mạnh thay vì các yếu tố ngắn hạn.

Mảng tự doanh nổi lên như trụ cột lợi nhuận khi đóng góp hơn 50% lợi nhuận gộp trong 9 tháng đầu năm nhờ VNIndex tăng khoảng 50% so với vùng đáy tháng 4/2025. Những công ty chứng khoán sở hữu danh mục cổ phiếu lớn ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận vượt trội, song hành với sự mở rộng định giá thị trường.

Mảng tự doanh đang đóng góp nhiều hơn cho lợi nhuận các công ty chứng khoán. Ảnh: VNDirect

Trong khi đó, hoạt động cho vay ký quỹ dần chững lại khi tỷ lệ cho vay trên vốn chủ sở hữu tiệm cận mức trần quy định buộc nhiều doanh nghiệp chuyển trọng tâm sang tự doanh để bù đắp.

Bên cạnh tự doanh, mảng môi giới cốt lõi cũng cho thấy sự “hồi sinh” rõ nét. Số lượng tài khoản chứng khoán mở mới tăng mạnh, đặc biệt trong quý III/2025, kéo theo giá trị giao dịch cải thiện đáng kể. Nhờ đó, lợi nhuận môi giới phục hồi và góp phần làm gia tăng cạnh tranh trong toàn ngành.

Thị phần môi giới lớn dần trở thành nền tảng để phát triển các dịch vụ dài hạn như cho vay chứng khoán và tư vấn quản lý tài sản. Đến hết quý III/2025, các công ty top đầu như VPS, SSI, TCBS và MBS đều mở rộng thị phần so với năm 2024, phản ánh khả năng “chớp thời cơ” với điều kiện thị trường thuận lợi của các “ông lớn” đầu ngành.

Ngoài ra, xu hướng tăng vốn diễn ra mạnh mẽ trong suốt năm 2025 và được dự báo tiếp tục trong năm 2026. Việc này giúp các công ty chứng khoán mở rộng quy mô hoạt động, đáp ứng nhu cầu giao dịch và cho vay ký quỹ ngày càng lớn, đồng thời đầu tư nâng cấp hạ tầng công nghệ để vận hành hiệu quả hơn trong bối cảnh thị trường ngày càng phức tạp.

Triển vọng tăng trưởng vững chắc cùng chính sách

Trên nền tảng phục hồi của năm 2025, VNDirect dự báo tỷ suất lợi nhuận/vốn chủ sở hữu (ROE) ngành chứng khoán có thể đạt 15% trong năm 2026.

Động lực chính đến từ giá trị giao dịch bình quân ngày được kỳ vọng tăng 25% so với năm trước, lên khoảng 36.400 tỷ đồng nhờ nâng hạng thị trường, mặt bằng định giá cổ phiếu cải thiện và môi trường lãi suất thấp.

Hoạt động tự doanh tiếp tục giữ vai trò nguồn thu chủ lực. Việc tăng vốn giúp mở rộng dư địa cho vay ký quỹ, qua đó đóng góp đáng kể vào lợi nhuận chung. Sự phục hồi của VNIndex không chỉ cải thiện kết quả kinh doanh mà còn giúp ngành chứng khoán tái định vị vai trò trong một thị trường vốn phát triển bền vững hơn về dài hạn.

Thêm nữa, năm 2026 được xem là năm bản lề nhờ loạt chính sách quan trọng từ Chính phủ và Bộ Tài chính. Quyết định 2014/QĐ-TTg phê duyệt đề án nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi theo chuẩn FTSE và MSCI với nhiều mục tiêu cụ thể như phát triển sản phẩm mới hay thu hút dòng vốn ngoại ước tính 5–10 tỷ USD.

Cùng với đó, cơ chế giao dịch không ký quỹ trước cho nhà đầu tư nước ngoài, lộ trình bắt buộc công bố thông tin bằng tiếng Anh và mô hình đối tác bù trừ trung tâm được kỳ vọng thúc đẩy thanh khoản, gia tăng doanh thu từ margin, môi giới và tự doanh, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ và sản phẩm mới.

Quyết định 318 về tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển quỹ có thể giúp tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức và mở rộng quy mô tài sản quản lý của các quỹ.

Các ưu đãi về thuế và phí cho quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở, cùng việc nới lỏng điều kiện thành lập quỹ và khuyến khích sản phẩm hưu trí bổ sung, được kỳ vọng giúp giảm biến động do tâm lý nhà đầu tư cá nhân, đồng thời thúc đẩy mảng quản lý tài sản phát triển mạnh hơn.

Đặc biệt, Thông tư 102/2025/TT-BTC sửa đổi Thông tư 91/2020 về an toàn tài chính nhấn mạnh yêu cầu quản trị rủi ro hệ thống, nâng cao bộ đệm vốn và siết chặt các chỉ tiêu thanh khoản, cho vay ký quỹ và đầu tư tài sản rủi ro.

Điều này dù tạo áp lực tăng vốn đối với các công ty chứng khoán vừa và nhỏ nhưng ngược lại cũng thúc đẩy làn sóng M&A và giúp hoạt động margin trở nên an toàn, bền vững hơn.

Làn sóng IPO và cơ hội định giá mới

Một đánh giá nổi bật khác là hoạt động IPO được dự báo tiếp tục sôi động vào năm 2026. Ngành chứng khoán đóng vai trò dẫn dắt cho chu kỳ IPO mới nhờ điều kiện thị trường thuận lợi và khung pháp lý hoàn thiện hơn sau một năm 2025 vốn đã thành công với các thương vụ của các “ông lớn” như VPS, VPBankS hay TCBS.

Trước đó, thị trường từng chứng kiến các làn sóng IPO lớn vào năm 2008 và 2018, chu kỳ tiếp theo được kỳ vọng hình thành khi nhiều doanh nghiệp lớn đã niêm yết trong năm 2025.

Các công ty lớn đã IPO vào năm 2025 hứa hẹn kích hoạt làn sóng IPO trong năm 2026. Ảnh: VNDirect

Theo VNDirect, có bảy động lực chính thúc đẩy xu hướng này, bao gồm nền tảng vĩ mô ổn định, chính sách tiền tệ nới lỏng trong nước và quốc tế, việc FTSE Russell chấp thuận nâng hạng thị trường, cải thiện khung pháp lý cho doanh nghiệp IPO, tháo gỡ các rào cản về room ngoại và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, đẩy mạnh thoái vốn doanh nghiệp nhà nước, rút ngắn thủ tục hành chính và hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật với hệ thống giao dịch mới KRX.

Đặc biệt, định giá ngành chứng khoán đã quay về mức trung bình 5 năm sau giai đoạn điều chỉnh kéo dài.

Chỉ số P/B mở ra dư địa tăng mới trong năm 2026 khi lợi nhuận phục hồi mạnh và ROE cải thiện, phản ánh mức độ chuyên nghiệp hóa ngày càng cao của các công ty chứng khoán trong bối cảnh thị trường vốn được kỳ vọng trở thành kênh dẫn vốn chủ lực của nền kinh tế.

Nam Hải