Ngăn phân bón giả, kém chất lượng

Nhiều vụ việc vi phạm

Hiện nay, cả nước có khoảng 700 cơ sở sản xuất với hàng chục nghìn chủng loại phân bón. Sự đa dạng về sản phẩm giúp cho người tiêu dùng tiếp cận được nhiều chủng loại. Tuy nhiên, lợi dụng điều này, nhiều đối tượng sản xuất, kinh doanh phân bón giả dưới các hình thức như: Sử dụng nguyên liệu không đúng thành phần công bố; đặt tên sản phẩm gần giống với các thương hiệu nổi tiếng của các doanh nghiệp uy tín nhằm đánh lừa người tiêu dùng; sản xuất, kinh doanh trái phép.

Cán bộ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật kiểm tra hoạt động kinh doanh phân bón tại một cơ sở trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, tình trạng mua bán phân bón, thuốc bảo vệ thực vật qua các nền tảng trực tuyến, tại các chợ ở vùng nông thôn mà không qua cơ sở được cấp phép cũng gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý.

Mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Bắc Ninh khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam đối với Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Sản xuất phân bón Hà Bắc về tội “Sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón”. Dù không được cấp phép song doanh nghiệp này đã "lách luật" dưới hình thức ký hợp đồng tổ chức sản xuất phân bón tại đơn vị với số lượng lớn. Tang vật thu giữ gồm 65 tấn phân bón giả trị giá hơn 1 tỷ đồng cùng nhiều máy móc, nguyên liệu và tài liệu liên quan.

Tiếp đó, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh) xử phạt vi phạm hành chính hộ kinh doanh Vũ Duy Ngọ, thôn Đồng Quýt, xã Nam Dương do buôn bán phân bón kém chất lượng. Kết quả phân tích mẫu phân bón hữu cơ HD Nutri bán tại gia đình ông Ngọ có hàm lượng chất hữu cơ thấp hơn mức sai lệch cho phép. Ngoài chịu mức phạt hành chính, chủ hộ kinh doanh còn phải trả lại nhà sản xuất, nhà phân phối toàn bộ 3 tấn hàng không đạt chất lượng.

Nhằm tăng cường kiểm soát thị trường vật tư nông nghiệp, từ đầu năm 2026 đến nay, Đoàn kiểm tra chuyên ngành của Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh đã kiểm tra 230 cơ sở sản xuất, kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và giống cây trồng trên địa bàn tỉnh.

Qua đó, lực lượng chức năng đã lấy 99 mẫu gửi phân tích chất lượng (gồm 59 mẫu phân bón, 24 mẫu thuốc bảo vệ thực vật và 16 mẫu hạt giống lúa). Kết quả, phát hiện 12 mẫu phân bón, 3 mẫu thuốc bảo vệ thực vật và 3 mẫu hạt giống lúa vi phạm về chất lượng; xử phạt 13 cơ sở với tổng số tiền 110 triệu đồng.

Đồng bộ các giải pháp

Sử dụng phân bón giả, kém chất lượng gây ra nhiều hệ lụy. Không chỉ thiệt hại về kinh tế cho người dân mà còn làm giảm năng suất cây trồng, suy thoái đất, ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành Nông nghiệp. Khảo sát tại một số vùng trồng cây ăn quả, không ít nhà vườn bày tỏ lo ngại vì nghi ngờ sử dụng phải phân bón kém chất lượng.

Hoạt động kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại một cửa hàng ở xã Tân Dĩnh.

Bà Phạm Thị Đảm, xã Đông Phú cho biết: “Gia đình có 2 sào đất trồng ổi. Năm ngoái, khi vườn cây sinh trưởng kém, tôi phải tăng lượng phân bón với hy vọng cải thiện năng suất. Chi phí đầu tư tăng lên nhưng hiệu quả không được như mong muốn. Gần đây, trước thông tin trên thị trường xuất hiện nhiều loại phân bón giả, kém chất lượng, tôi lo ngại nếu tình trạng này không được cơ quan chức năng và chính quyền địa phương kịp thời ngăn chặn, người nông dân sẽ tiếp tục chịu thiệt hại”.

Theo đánh giá của cơ quan chuyên môn, công tác quản lý thị trường vật tư nông nghiệp vẫn còn nhiều khó khăn. Sau khi sáp nhập tỉnh và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, địa bàn quản lý rộng hơn trong khi lực lượng kiểm tra còn mỏng, số lượng cơ sở sản xuất, kinh doanh nhiều và phân tán.

Để ngăn chặn tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng, cần thực hiện đồng bộ giải pháp quản lý chặt chẽ từ sản xuất đến lưu thông và tiêu dùng. Cơ quan quản lý cần tăng cường thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm. Đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn để người dân nhận biết sản phẩm thật - giả, lựa chọn vật tư nông nghiệp có nguồn gốc rõ ràng. Việc kinh doanh phân bón, thuốc bảo vệ thực vật tại các chợ quê cũng cần được quản lý chặt chẽ.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Bắc Ninh đã kiểm tra 230 cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp; lấy 99 mẫu phân tích chất lượng. Kết quả phát hiện 18 mẫu vi phạm (gồm 12 mẫu phân bón, 3 mẫu thuốc bảo vệ thực vật và 3 mẫu hạt giống lúa), xử phạt 13 cơ sở với tổng số tiền 110 triệu đồng.

Một trong những giải pháp đang được nhiều địa phương áp dụng đó là liên kết với doanh nghiệp uy tín cung ứng vật tư phục vụ sản xuất. Vụ mùa năm nay, xã Đồng Việt gieo cấy gần 1,5 nghìn ha lúa. Toàn bộ phân bón, thóc giống đều được địa phương liên kết với Công ty cổ phần Vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Giang chuyển về nhà văn hóa các thôn phân phối cho bà con.

Trao đổi với ông Chu Văn Hiểu, Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vật tư kỹ thuật nông nghiệp Bắc Giang được biết, mỗi năm đơn vị cung ứng khoảng 6,6-7 nghìn tấn phân bón các loại cho địa bàn tỉnh Bắc Ninh. Riêng vụ mùa năm nay, Công ty phân phối hơn 2 nghìn tấn phân bón và 400 tấn thóc giống chất lượng theo hình thức liên kết và trợ giá cho người dân theo Nghị quyết 127 của tỉnh.

Là địa phương có nền nông nghiệp phát triển, nhu cầu sử dụng vật tư nông nghiệp tại Bắc Ninh luôn ở mức cao, kéo theo nguy cơ phân bón giả, phân bón kém chất lượng xâm nhập thị trường. Theo ông Đặng Văn Tặng, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), giải pháp lâu dài là phát huy vai trò của chính quyền cơ sở trong quản lý địa bàn; tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm ngay từ cơ sở. Khi hình thành được “hàng rào” kiểm soát từ cơ sở đến thị trường, tình trạng phân bón giả, phân bón kém chất lượng sẽ từng bước được đẩy lùi, xây dựng thị trường vật tư nông nghiệp minh bạch, phát triển bền vững.