Ngăn chặn, bài trừ mê tín dị đoan mùa lễ hội

Những lời “phán” gieo nỗi lo

Sáng mùng 10 tháng Giêng, tại đền Cậu K (phường Nếnh), không khí lễ bái đầu năm khá đông đúc. Người dân thành tâm dâng hương, cầu mong năm mới bình an, làm ăn thuận lợi. Thế nhưng, phía sau khu thờ tự, trong một gian nhà nhỏ, nhiều người ngồi chờ đến lượt xem bói. Chỉ trong buổi sáng, không ít người được “phán” có bệnh phần âm, mồ mả gia tiên động, nhà tồn tại âm khí cần tẩy gột. Một số trường hợp được hướng dẫn thực hiện những biện pháp đơn giản như đun nước lá, đốt nhang thơm. Tuy nhiên, nhiều người lại được khuyên phải làm lễ tạ đất, giải hạn hoặc “di cung hoán số” mới mong hóa giải vận hạn. Mức tiền cho mỗi nghi lễ dao động từ vài triệu đồng đến hàng chục triệu đồng.

Nhiều người chờ đợi xem bói tại đền cậu K, phường Nếnh.

Với nhiều gia đình, đây là khoản chi không nhỏ, nhưng tâm lý “có kiêng có lành” khiến họ vẫn chấp nhận bỏ tiền để tìm cảm giác yên tâm. Tình trạng mời chào xem bói cũng xuất hiện lác đác ở một số địa bàn khác. Tại khu vực gần đền Cô (phường Tiền Phong), một người đàn ông thường xuyên chủ động bắt chuyện với khách, gợi ý xem vận đầu năm “để biết đường mà tránh”. Lời lẽ mềm mỏng, khơi gợi nỗi lo về công việc, sức khỏe, gia đạo khiến nhiều người dừng lại nghe thử.

Chị P.T.H ở tổ dân phố Đồng Cửa (phường Bắc Giang) cho biết: “Thầy nói gia đình tôi năm nay có hạn, công việc trắc trở, phải làm lễ mới hóa giải được. Số tiền phải bỏ ra giải hạn hơn chục triệu đồng là quá lớn so với thu nhập của gia đình nên tôi không làm nhưng mà trong tâm thấy lo lắng quá”.

Những “quẻ bói” thường mang nội dung khá chung chung như gia đạo có chuyện, công việc gặp trở ngại, sức khỏe sa sút… Khi đã sẵn tâm lý lo lắng, người nghe dễ liên hệ với hoàn cảnh của mình và tin rằng lời phán “rất đúng”. Từ đó, việc chi tiền làm lễ trở thành cách để trấn an tinh thần. Hệ lụy không chỉ dừng lại ở tiền bạc. Sự ám ảnh bởi những dự báo tiêu cực có thể khiến người ta thay đổi kế hoạch, thu mình lại hoặc nảy sinh nghi ngờ vô căn cứ. Trường hợp chị S ở khu dân cư Thành Xương Giang (phường Bắc Giang) là một ví dụ. Sau khi bị kẻ gian lấy mất ô tô, thay vì tập trung phối hợp với cơ quan chức năng truy tìm, chị lại tìm đến nhiều nơi cúng bái với hy vọng “xin lộc” tìm lại tài sản. “Ai mách ở đâu linh là tôi đi, tiền lễ lạt cũng tốn kém, tuy nhiên khi lực lượng tìm thấy tài sản thì đối tượng là người nước ngoài, các đặc điểm miêu tả hoàn toàn khác với lời các thầy phán”, chị chia sẻ.

Tăng cường quản lý, xử nghiêm vi phạm

Thực tế cho thấy, các hành vi lợi dụng tín ngưỡng để trục lợi đã từng bị cơ quan chức năng xử lý. Năm 2021, Chủ tịch UBND tỉnh ra quyết định xử phạt hành chính 35 triệu đồng đối với V.X.T, trú tại huyện Lạng Giang về hành vi lợi dụng hoạt động tín ngưỡng để trục lợi. Trước đó, người này đã xem bói và thực hiện các nghi lễ “cầu lộc”, “trừ tà” cho một phụ nữ với chi phí lên tới 40 triệu đồng. Công an tỉnh cũng xử phạt hai trường hợp là Đ.V.H và Đ.T.D do đăng tải các video clip cổ súy hủ tục, mê tín dị đoan trên nền tảng YouTube. Mỗi trường hợp bị xử phạt 5 triệu đồng và buộc gỡ bỏ toàn bộ nội dung vi phạm. Dù vậy, so với thực tế, số vụ việc bị phát hiện, xử lý vẫn còn khá khiêm tốn. Hoạt động xem bói, giải hạn thường nhỏ lẻ, tự phát, chủ yếu truyền miệng nên khó kiểm tra, phát hiện. Một số đối tượng lợi dụng tâm lý tín ngưỡng của người dân để hoạt động tại nhà riêng hoặc các địa điểm tạm thời, gây khó khăn cho công tác quản lý. Bên cạnh đó, nhiều người dù nhận thấy dấu hiệu bất thường nhưng vẫn ngại phản ánh với chính quyền, cơ quan chức năng. Việc phân định giữa tín ngưỡng dân gian và hành vi mê tín dị đoan đôi khi cũng chưa rõ ràng, dẫn đến lúng túng trong quá trình xử lý.

Trong những ngày diễn ra lễ hội Xương Giang (phường Bắc Giang), lực lượng công an liên tục tuần tra tại khu vực đền, chùa và các tuyến đường vào khu vực lễ hội; kịp thời nhắc nhở các trường hợp có biểu hiện mời chào xem bói, giải hạn trái quy định. Tại phường Tiền Phong, khi nắm bắt thông tin về hoạt động bói toán gần khu vực đền Cô, lực lượng công an tổ chức rà soát địa bàn, yêu cầu chấm dứt hành vi mời chào xem bói trong khu vực cơ sở tâm linh. Những đối tượng từng có biểu hiện hành nghề trái phép được lập danh sách quản lý, răn đe; trường hợp tái phạm sẽ bị xử lý theo quy định.

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đơn vị đã thành lập 8 đoàn hướng dẫn, kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong công tác tổ chức lễ hội; phối hợp với các địa phương kịp thời phát hiện, xử lý những trường hợp lợi dụng lễ hội để trục lợi, truyền bá mê tín dị đoan. Ban quản lý di tích, cơ sở thờ tự được yêu cầu nhắc nhở du khách hành lễ văn minh, đúng mực; không để các hoạt động bói toán, cúng bái trái quy định diễn ra.

Tuy nhiên, để giải quyết tận gốc vấn đề, yếu tố quan trọng vẫn là nhận thức của mỗi người dân. Khi gặp những lời “phán” mang tính hù dọa, cần giữ sự tỉnh táo, không vội tin và không chi tiền chỉ để mua cảm giác an tâm. Khi mỗi người chủ động nói không với mê tín dị đoan, không gian lễ hội đầu xuân mới thực sự trở về đúng ý nghĩa văn hóa tốt đẹp của nó.

Bài, ảnh: Nhóm PV Thời sự