Nga sắp tung ra hệ thống AI kiểm soát lưu lượng internet

Kế hoạch nhận được phân bổ ngân sách 2,27 tỷ ruble (hơn 29 triệu USD) cho xây dựng cơ sở hạ tầng cần thiết. Hệ thống sử dụng máy học để xử lý mạng riêng ảo (VPN) cùng các trang web dùng máy chủ sao chép hòng tránh kiểm duyệt.

VPN bị giới chức Nga nhắm đến - Ảnh: Le VPN

Đây là bước đi mới nhất trong nỗ lực tăng cường kiểm soát toàn diện internet của Nga thời gian gần đây. Đài UATV dẫn lời Trung tâm Chống thông tin sai lệch Ukraine xác định chỉ riêng năm 2025, số lượng nội dung bị chặn tại Nga lên đến 1,9 triệu – tăng gần 60%. Công tác kiểm duyệt đặc biệt nhắm đến nội dung dịch vụ VPN và nội dung hướng dẫn cách lách quy định–tăng 1.235% so với năm trước.

Hệ thống AI kiểm soát lưu lượng internet khiến giới giao dịch - khai thác tiền ảo vô cùng lo lắng. Theo giám đốc thương mại Anton Gontarev của công ty Intelion, người Nga tham gia thị trường nên chuẩn bị tinh thần cho rủi ro gia tăng khi truy cập nền tảng nước ngoài chẳng hạn sàn giao dịch, nền tảng phân tích, dịch vụ API, kênh quản lý từ xa. Có thể hiện tại Roskomnadzor chưa nhắm đến giới giao dịch - khai thác tiền ảo, nhưng với việc VPN nằm trong tầm ngắn thì mảng này vẫn chịu ảnh hưởng. Nhiều sàn giao dịch tiền ảo quốc tế lớn đang chặn hoặc hạn chế nghiêm ngặt người tham gia có địa chỉ IP Nga.

Thế mắc kẹt

Nga bắt đầu nhắm vào VPN từ năm ngoái. Ông Igor Biryukov - giám đốc điều hành công ty bảo mật InfEra Security - cảnh báo hệ thống mới (có thể sắp có thêm nhiều công cụ khác) sẽ thay đổi lưu lượng truy cập web tại Nga.

“Trí tuệ nhân tạo giúp tăng tốc độ tìm kiếm VPN và các trang web sao chép, tự động hóa nhiều tác vụ vốn phải thực hiện thủ công trước đây. Như vậy cơ quan kiểm duyệt hạn chế khả năng tiếp cận hạ tầng tiền ảo nước ngoài của công chúng”, theo giám đốc Biryukov. Nếu Nga tiếp tục thực hiện kế hoạch, nhiều khả năng công cụ AI mới của Roskomnadzor được dùng để chặn nền tảng tiền ảo nước ngoài chưa cấp phép.

Nhà phân tích Viktor Pershikov cho rằng sàn giao dịch nước ngoài phổ biến với người Nga có thể được phép tiếp tục hoạt động trên thị trường nếu có giấy phép. Tuy nhiên việc xin giấy phép sẽ rất khó khăn, chính quyền dễ dàng từ chối với lý do không tuân thủ luật bảo vệ dữ liệu. Luật pháp Nga cấm dịch vụ lưu trữ dữ liệu công dân nước này chuyển dữ liệu sang máy chủ nước ngoài.

Cẩm Bình