Nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân

Sân thể thao bản Bon, xã Mường Chiên là nơi tổ chức hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao của bà con mỗi dịp lễ, Tết.

Phát huy vai trò của thiết chế văn hóa, thể thao

Từ vùng đô thị sầm uất đến những bản làng xa xôi, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao đang ngày càng khẳng định vai trò là trung tâm sinh hoạt cộng đồng. Nhà văn hóa không còn đơn thuần là nơi hội họp, mà đã thực sự trở thành không gian đa năng, nơi tổ chức sinh hoạt chi bộ, tuyên truyền pháp luật, mở lớp xóa mù chữ, là sân khấu để các đội văn nghệ biểu diễn, giao lưu và là nơi để các nghệ nhân truyền dạy văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Hiện nay, toàn tỉnh có 75/75 xã, phường có nhà văn hóa hoặc trung tâm hội nghị; 93,5% số tổ, bản, tiểu khu có nhà văn hóa. Hệ thống thiết chế thể thao cũng ngày càng được hoàn thiện với 37 nhà thi đấu, 18 bể bơi và hơn 600 sân tập ngoài trời. Riêng các xã, phường hiện đang duy trì 150 sân bóng đá, 100 sân bóng chuyền, tạo điều kiện giúp phong trào thể thao quần chúng phát triển mạnh mẽ, thu hút người dân mọi lứa tuổi tham gia luyện tập, rèn luyện sức khỏe.

Gameshow Về bản em được Báo và Phát thanh, truyền hình Sơn La tổ chức tại xã Mường Bang.

Tại xã Mường Bang, những năm qua, phong trào văn nghệ, thể thao đã tạo sức lan tỏa sâu rộng, trở thành hoạt động giúp gắn kết cộng đồng các dân tộc và thúc đẩy phong trào xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở. Ông Hà Văn Nhung, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Bang, thông tin: Xã hiện có 23 đội văn nghệ quần chúng tại các bản. Bên cạnh đó, mỗi bản còn duy trì thêm các đội, nhóm văn nghệ, dân vũ, các đội, câu lạc bộ bóng đá, bóng chuyền hoạt động thường xuyên. Xã tăng cường khuyến khích phong trào văn hóa, thể thao và thường xuyên phối hợp tổ chức các hoạt động, tạo cơ hội để bà con được giao lưu, phát huy tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Nhờ hệ thống thiết chế được quan tâm, đầu tư, phong trào văn hóa, thể thao quần chúng được khuyến khích và tạo điều kiện phát triển cả chiều rộng và chiều sâu. Toàn tỉnh hiện đang duy trì trên 2.000 đội văn nghệ quần chúng, được hỗ trợ 2 triệu đồng/tháng theo quy định; hơn 500 câu lạc bộ thể thao hoạt động thường xuyên. Đây là những nhân tố tích cực đóng góp tích cực cho phong trào xây dựng đời sống văn hóa tại cơ sở.

Thi kéo co tại Phiên chợ vùng cao Co Mạ 2025.

Ông Phạm Hồng Thu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cho biết: Ngay từ khi thực hiện sắp xếp, sáp nhập các xã, phường theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Sở đã cho rà soát, đánh giá thực trạng nhà văn hóa tại cơ sở nhằm đưa ra giải pháp phát huy tối đa hiệu quả sử dụng. Cùng với đó, Sở chú trọng các hoạt động văn hóa, thể thao hướng về cơ sở, hỗ trợ xây dựng đội văn nghệ mẫu, bồi dưỡng hạt nhân văn nghệ, mở lớp truyền dạy văn hóa... tạo hoạt động giúp cố kết cộng đồng dân cư gắn với bảo tồn văn hóa, sử dụng hiệu quả và đúng mục đích các công trình thiết chế văn hóa.

Chú trọng các hoạt động gắn kết cộng đồng

Nếu thiết chế văn hóa là điều kiện về hạ tầng cơ sở cần thiết thì các lễ hội, sự kiện văn hóa chính là "phần hồn" tạo nên sức sống cho đời sống tinh thần của nhân dân các dân tộc ở mỗi bản làng. Điều đó có thể thấy rõ khi dịp đầu xuân này, không khí tại các địa phương trở nên rộn ràng hơn bao giờ hết với các hoạt động thể thao được các xã, phường liên tiếp tổ chức. Trong đó, phải kể đến những ngày hội văn hóa, thể thao đặc sắc của xã Tường Hạ, Tân Phong, Mường Cơi, Pắc Ngà... vừa được tổ chức dịp cuối năm 2025 và đầu năm 2026. Hay các các sự kiện gắn với quảng bá văn hóa và du lịch như Ngày hội văn hóa và du lịch bản Chiềng Đi I, xã Vân Hồ; Ngày hội văn hóa dân tộc Mông Xím Vàng...

Những người phụ nữ Thái hào hứng tham gia Ngày hội hái táo xã Mường Bú 2026.

Tại nhiều địa phương, các sự kiện văn hóa được gắn với giới thiệu nông sản đặc trưng của địa phương, tạo cơ hội quảng bá, liên kết, tiêu thụ sản phẩm và tạo cơ hội giao thương hàng hóa cho bà con nhân dân, như: Ngày hội Văn hóa các dân tộc gắn với phiên chợ vùng cao Chiềng Hoa, Ngày hội cà phê phường Chiềng An, Ngày hội hái quả cà phê Arabica xã Muổi Nọi, Ngày hội hái táo xã Mường Bú, Ngày hội hái rêu bản Pá Hợp (xã Chiềng Lao), Chợ phiên Phiêng Cằm, Phiên chợ vùng cao Co Mạ... Nhiều sự kiện được duy trì nhiều năm nay đã trở thành "thương hiệu" riêng của mỗi địa phương, như Tuần văn hóa, du lịch Mộc Châu; Tuần văn hóa, thể thao và du lịch Quỳnh Nhai; Ngày hội hoa sơn tra Ngọc Chiến; Ngày hội nhãn Sông Mã; Ngày hội hái quả mận hậu Mộc Châu; Ngày hội xoài Yên Châu...

Ông Lù Văn Quí, Chủ tịch UBND xã Mường Bú, chia sẻ: Xã Mường Bú duy trì tổ chức Ngày hội hái táo thành hoạt động thường niên nhằm tôn vinh những người trồng táo và quảng bá nông sản địa phương. Thông qua ngày hội, giúp nhân dân và du khách được tìm hiểu về sản phẩm táo đại Mường Bú, nông dân tìm kiếm được cơ hội liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ sản phẩm ổn định.

Ngày hội văn hóa các dân tộc gắn với phiên chợ vùng cao xã Chiềng Hoa.

Không đơn thuần chỉ tổ chức hoạt động sôi nổi, ngày hội dịp đầu xuân còn được gắn với tổ chức "Tết ấm cho hộ nghèo, cận nghèo", tặng quà, động viên tinh thần những gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Những ngày hội này đã trở thành điểm nhấn đặc biệt, nơi bà con nhân dân được tụ họp, giao lưu, múa hát, trò chuyện, chia sẻ về cuộc sống, kinh nghiệm sản xuất, gặp gỡ, giới thiệu bản sắc văn hóa và nông sản đến với du khách. Những ngày hội vui ấy còn giúp gắn kết cộng đồng dân cư sau khi các xã, phường thực hiện sắp xếp, sáp nhập mới.

Xã vùng cao Chiềng Hoa vừa tổ chức Ngày hội văn hóa các dân tộc gắn với phiên chợ vùng cao vào cuối năm 2025, mang đến không khí náo nức, gắn kết các bản và đồng bào các dân tộc trên địa bàn. Bà Lò Thị Liên, bản Áng Nghịu, xã Chiềng Hoa, phấn khởi: Lần đầu tiên chúng tôi được tham gia một ngày hội đông vui đến thế. Rất đông bà con dân tộc Thái, Mông, La Ha cùng tụ họp về đây, cũng trò chuyện, chia sẻ. Mong rằng, xã sẽ tổ chức nhiều hoạt động như thế này vào mỗi năm, nhất là dịp Tết, tạo không khí phấn khởi cho bà con.

Đội văn nghệ tiểu khu Pán, xã Thuận Châu luyện tập tại nhà văn hóa bản.

Cùng với các hoạt động văn hóa, các hoạt động thể thao cũng được tỉnh chú trọng với 741 giải thể thao quần chúng được tổ chức năm 2025; các sự kiện văn hóa – du lịch, biểu diễn nghệ thuật cấp tỉnh cũng đáp ứng tốt nhu cầu hưởng thụ và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần cho nhân dân.

Những không gian sinh hoạt cộng đồng khang trang cùng các lễ hội đậm đà bản sắc đã và đang góp phần bồi đắp tâm hồn, thắt chặt tình đoàn kết dân tộc và tạo thêm luồng sinh khí mới cho sự cuộc sống khởi sắc của mỗi bản làng. Đây là động lực quan trọng để xây dựng đời sống văn hóa cơ sở, hướng tới một cộng đồng văn minh, hạnh phúc và bền vững.

Thanh Đào