Nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội

Đề án "Nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp trên địa bàn tỉnh đến năm 2030" không chỉ nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội mà còn đề ra nhiều giải pháp mang tính đột phá, góp phần phát huy dân chủ, xây dựng Đảng và chính quyền ngày càng trong sạch, vững mạnh.

Quang cảnh buổi tọa đàm nâng cao công tác giám sát, phản biện xã hội do Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh tổ chức cuối tháng 4.

Giám sát, phản biện toàn diện, hiệu quả

Sau đợt mưa lũ xảy ra vào tháng 11-2025, tỉnh đã triển khai chính sách hỗ trợ người dân bị thiệt hại, ảnh hưởng bởi thiên tai. Để đánh giá việc thực hiện chính sách có đến với người dân kịp thời, đầy đủ, đúng người, đúng đối tượng, công bằng và dân chủ, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh đã tổ chức đợt giám sát từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5-2026. Qua đó, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh không chỉ đánh giá việc triển khai chính sách mà còn kịp thời phát hiện những bất cập trong công tác rà soát, lập danh sách và chi trả. Chẳng hạn, tại xã Nam Khánh Vĩnh, đoàn giám sát ghi nhận việc rà soát đối tượng còn thiếu chặt chẽ, danh sách giữa các đơn vị chưa thống nhất, công khai thông tin chưa đầy đủ; một số trường hợp được chi hỗ trợ chưa đúng, chưa đủ theo quy định. Sau giám sát, địa phương xác định các phản ánh là có cơ sở và đề nghị bổ sung kinh phí để chi trả đúng quy định. Kết quả này đã góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền địa phương.

Trong thời gian qua, công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội trên địa bàn tỉnh có nhiều chuyển biến tích cực. Nội dung giám sát ngày càng bám sát thực tiễn, tập trung vào những vấn đề người dân quan tâm như: Cải cách hành chính; bảo vệ môi trường; giải quyết khiếu nại, tố cáo; thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở; bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; an toàn thực phẩm... Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động giám sát, phản biện xã hội vẫn còn một số hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội.

Đồng chí Trần Thu Mai - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh giám sát việc xây dựng nhà cho người dân xã Đông Khánh Sơn trong Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Ảnh: V.GIANG

Từ thực tế đó, ngày 8-7, Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành Đề án “Nâng cao chất lượng, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp trên địa bàn tỉnh đến năm 2030”. Đề án nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng; nâng cao trách nhiệm phối hợp của chính quyền các cấp; phát huy vai trò, chất lượng, hiệu quả giám sát, phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội. Từ đó, góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Đoàn khảo sát của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh khảo sát tình hình triển khai dự án trên địa bàn xã Hòa Trí. Ảnh: VĂN GIANG

Nhiều điểm mới mang tính đột phá

Điểm nổi bật của đề án là đã đưa ra nhiều giải pháp mới phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và xây dựng chính quyền hiện đại. Cụ thể, đề án đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số với các nội dung như: Xây dựng phần mềm quản lý dữ liệu phục vụ công tác giám sát, phản biện xã hội; xây dựng và vận hành cổng thông tin hoặc ứng dụng di động (app) để tiếp nhận ý kiến, kiến nghị của Nhân dân. Đề án cũng đặt mục tiêu ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đo lường mức độ hài lòng của Nhân dân và theo dõi xu hướng dư luận xã hội. Qua đó, kịp thời cảnh báo những vấn đề phát sinh, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền có giải pháp xử lý phù hợp.

Đề án cũng xác định tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội theo hướng chủ động, từ sớm, từ cơ sở, bảo đảm dân chủ, khách quan và thực chất. Hoạt động giám sát, phản biện xã hội được thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, chú trọng giám sát theo chuyên đề, tập trung vào những chủ trương, chính sách lớn, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân và các vấn đề dư luận quan tâm. Cách thức tổ chức các hội nghị giám sát, phản biện xã hội được đổi mới theo hướng gắn với cơ chế theo dõi, đôn đốc chặt chẽ việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát, qua đó nâng cao hiệu quả thực thi.

Đoàn giám sát của Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Nam Khánh Vĩnh giám sát tiến độ xây dựng nhà cho người dân trong Chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Ảnh: V.GIANG

Từ năm 2021 đến nay, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp đã tổ chức 2.111 cuộc giám sát và 3.725 cuộc phản biện xã hội. Ban Thanh tra Nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng thực hiện 8.605 cuộc giám sát tại cơ sở. Qua giám sát, MTTQ các cấp đã kiến nghị 23.371 nội dung, trong đó 22.103 kiến nghị được giải quyết, đạt 94,57%. Đối với hoạt động phản biện xã hội, MTTQ các cấp có 3.569 kiến nghị, trong đó 3.162 kiến nghị được tiếp thu, đạt 88,6%.

Đáng chú ý, đề án đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong phối hợp, tiếp thu, giải quyết kiến nghị sau giám sát; xây dựng cơ chế tiếp nhận phản ánh của người dân và áp dụng chế tài đối với các tổ chức, cá nhân cản trở hoặc lợi dụng hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Cùng với đó, chú trọng phát huy vai trò của các hội đồng tư vấn, chuyên gia, nhà khoa học, người có uy tín tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội; tiếp tục củng cố Ban Thanh tra Nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng nhằm phát huy vai trò giám sát trực tiếp của người dân ở cơ sở.

Đồng chí Trần Thu Mai - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cho biết: “Đề án là cơ sở quan trọng để MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giám sát, phản biện xã hội theo hướng thực chất, hiệu quả. Trên cơ sở đó, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh sẽ chủ động tham mưu Ban Thường vụ Tỉnh ủy ban hành các quy định, cơ chế cần thiết; đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cấp, các ngành tổ chức triển khai đồng bộ, lựa chọn đúng những vấn đề Nhân dân quan tâm để giám sát, phản biện. Qua đó, góp phần phát huy dân chủ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước và xây dựng hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh”.

Đề án phấn đấu đến năm 2030, 100% chương trình giám sát của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội được xây dựng có trọng tâm, trọng điểm và triển khai hiệu quả; hơn 85% kiến nghị sau giám sát được các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu, giải quyết dứt điểm; phấn đấu 100% hoạt động phản biện xã hội được đánh giá tốt về chất lượng, hơn 90% ý kiến phản biện xã hội được tiếp thu. Đề án cũng đặt mục tiêu xây dựng hệ thống dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ công tác giám sát, phản biện xã hội trên địa bàn tỉnh...