Năm 'nóng' của EU

Hội nghị cấp cao cuối cùng trong năm 2017 của EU đã tập trung thảo luận các vấn đề đối ngoại, tăng cường hợp tác quốc phòng - an ninh, chính sách nhập cư... Trong một năm qua, châu Âu đã chứng kiến nhiều dấu mốc đáng nhớ, bao gồm cuộc trưng cầu ý dân ở Anh dẫn đến sự kiện kích hoạt điều 50 Hiệp ước Lisbon bắt đầu đàm phán đưa Anh rời khỏi EU (Brexit), hay quyết định thành lập quân đội chung. Ở thời điểm cuối năm, Bộ trưởng Ngoại giao 23 nước thành viên đã thông qua thỏa thuận lịch sử Hợp tác cấu trúc thường trực quốc phòng (PESCO) với mục tiêu thúc đẩy phát triển các dự án quân sự và năng lực quốc phòng chung của châu Âu.

Ngay trước thềm hội nghị cấp cao, các nhà lãnh đạo EU đã chính thức ra mắt PESCO với những cam kết hợp tác quân sự và tăng cường đóng góp ngân sách quốc phòng. Hiện chỉ có Anh đang đàm phán Brexit và hai nước thành viên là Đan Mạch và Malta chưa nhất trí tham gia cơ cấu hợp tác này. Sáng kiến PESCO của EU được ghi nhận là yếu tố thay đổi cục diện an ninh tại châu Âu, song vẫn còn nghi vấn về cơ chế hoạt động của lực lượng quân sự chung này trong tương lai.

Một vấn đề nhận được sự quan tâm tại hội nghị là tiến độ đàm phán Brexit trong thời gian qua. Mốc thời gian dự kiến sẽ hoàn tất đàm phán vào tháng 3-2019 đang đứng trước nhiều rào cản đến từ nội bộ nước Anh cũng như EU. Đồng thời, sau khi Anh rời EU đồng nghĩa với việc tổ chức này phải nỗ lực cải tổ hệ thống hành chính cũng như cấu trúc tài chính, vốn bị xem là đã lạc hậu. Trước mắt, EU đã “bật đèn xanh” cho các điều khoản đã thảo luận với London ở giai đoạn một, để chuyển sang giai đoạn đàm phán tiếp theo. Tuy nhiên trong năm tới, “hóa đơn ly hôn” Brexit sẽ còn đặt ra nhiều công việc đòi hỏi thương thuyết lâu dài.

Giải quyết cuộc khủng hoảng người di cư tiếp tục là chủ đề “nóng” trong các cuộc họp ở EU. Dù cuộc khủng hoảng đã kéo dài từ những năm trước nhưng đến nay EU vẫn chưa nhất trí được một giải pháp toàn diện để giảm sức ép đối với hệ thống nhập cư và tháo gỡ tình hình di cư ồ ạt. Hiện, kế hoạch phân bổ hạn ngạch người di cư không nhận được đồng thuận của một số nước thành viên, mà còn gây chia rẽ nội bộ. Kế hoạch này được đề nghị khi số người nhập cư đến châu Âu vượt quá một triệu người hồi năm 2015, nhằm giảm tải cho hai cửa ngõ là Hy Lạp và Italia.

Một số nước Tây Âu xem việc phân bổ người di cư là cách cần thiết thể hiện tình đoàn kết của châu Âu với các nước ở “tuyến đầu” lộ trình tiếp nhận người di cư. Song, các nước Đông Âu như Ba Lan, Hungary, Slovakia, Czech từ chối chấp nhận hạn ngạch mà họ cho là bị EU áp đặt. Nhóm bốn nước đưa ra đề xuất một khoản phí tổn 45 triệu USD tăng cường kiểm soát biên giới EU nhằm ngăn chặn người di cư vượt qua. Tuy nhiên cho đến nay, việc “đóng” hay “mở” biên giới vẫn là vấn đề gây nhiều căng thẳng giữa các nhà lãnh đạo EU và các nước.

Ngoài những chương trình nghị sự nội khối, về đối ngoại, EU đã nhất trí gia hạn sáu tháng các biện pháp trừng phạt kinh tế nhằm vào Nga, sắp hết hạn vào ngày 31-1-2018. Tuy nhiên, giới quan sát không đánh giá cao hiệu quả của việc gia hạn trừng phạt đối với Nga, bởi quyết định này sẽ dẫn đến những động thái trả đũa từ Moscow và gây tổn thất kinh tế cho cả hai phía. Trong bối cảnh EU vẫn phải vật lộn cải thiện tình hình kinh tế, những biện pháp trừng phạt này tỏ ra không hiệu quả.

Giới chức EU đã đạt được những đồng thuận nhất định, dù vẫn còn nhiều thách thức phía trước, đặc biệt khi tình hình an ninh ở châu Âu rất đáng báo động và tồn tại bất đồng về việc đối phó khủng hoảng, song hội nghị là cơ hội để EU nhìn lại một năm nhiều biến động để từ đó đề ra các giải pháp đối phó hiệu quả hơn trong năm tới.

Nguồn Nhân Dân: http://nhandan.com.vn/baothoinay/baothoinay-quocte/baothoinay-quocte-tieudiem/item/35045702-nam-%E2%80%9Cnong%E2%80%9D-cua-eu.html