Năm dự án điện mặt trời mắc kẹt ở Gia Lai

Nút thắt giải tỏa công suất

Kết luận thanh tra mới đây của Thanh tra tỉnh Gia Lai xác định 5 dự án điện mặt trời gồm Krông Pa 2, Phú Thiện, Chư Ngọc - EVNLICOGI 16 giai đoạn 2, Trang Đức và KN Ialy - Gia Lai nằm trong nhóm dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài trên địa bàn.

Nhà máy điện mặt trời nổi KN Ialy Gia Lai. Ảnh: KN Holdings.

Đáng chú ý, bốn dự án Krông Pa 2, Phú Thiện, Chư Ngọc - EVNLICOGI 16 giai đoạn 2 và Trang Đức cùng nằm trong nhóm được tỉnh kiến nghị xử lý vấn đề giải tỏa công suất bằng việc đẩy nhanh đầu tư các công trình lưới điện truyền tải theo quy hoạch.

Với Nhà máy điện mặt trời Krông Pa 2, khó khăn lớn nhất là khả năng giải tỏa công suất của hệ thống lưới 110kV khu vực.

Cụ thể, các công trình đường dây truyền tải 220kV và trạm biến áp 220kV Krông Pa theo Quy hoạch điện VII, vốn được đầu tư để phục vụ giải tỏa công suất, đến thời điểm thanh tra vẫn chưa được triển khai, dù theo quy hoạch trước đây phải đưa vào vận hành từ năm 2021.

Dự án còn vướng trong đàm phán sử dụng chung đường dây HATN/GEC và chịu ảnh hưởng bởi tình trạng đầy tải của hệ thống lưới 110kV khu vực Krông Pa - Ayun Pa. Một số tuyến 110kV như Ayun Pa - Ea H'Leo - Nhà máy điện gió Tây Nguyên - TBA 220kV Krông Buk và Ayun Pa - Bã Mía - Chư Pưh - Chư Sê được xác định đang vận hành đầy tải.

Để xử lý bài toán này, Gia Lai kiến nghị Bộ Công thương và EVN/EVNNPT sớm đầu tư trạm biến áp 220kV Krông Pa và đường dây 220kV Krông Pa - Chư Sê.

Theo Kết luận thanh tra, dự án hiện không còn vướng mắc về mặt pháp lý, nhưng việc đưa dự án vào hoạt động vẫn phụ thuộc vào tiến độ hoàn thành các công trình đường dây và trạm biến áp theo quy hoạch, kế hoạch được phê duyệt.

Một dự án khác là điện mặt trời Phú Thiện cũng đối diện khó khăn cả về đấu nối và đất đai.

Về đấu nối, dự án còn những vấn đề liên quan đến thông số dự án và khả năng giải tỏa công suất theo ý kiến của Tổng công ty Điện lực miền Trung tại Văn bản số 9401/EVNCPC-KT+KH ngày 20/12/2025.

Trong khi đó, hồ sơ giao, thuê đất mà nhà đầu tư đã chuẩn bị và nộp tại UBND cấp xã chưa hoàn tất quá trình thẩm định, xem xét. Việc này kéo dài khiến nhà đầu tư chưa thể thực hiện các bước tiếp theo.

Cơ quan thanh tra xác định dự án hiện không còn khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, dự án vẫn phải hoàn thiện các điều kiện liên quan để có thể đầu tư xây dựng và đưa vào hoạt động khi hạ tầng đường dây, trạm biến áp được đầu tư theo quy hoạch, kế hoạch được phê duyệt.

Bốn dự án cùng chờ hạ tầng truyền tải

Nhà máy điện mặt trời Chư Ngọc - EVNLICOGI 16 giai đoạn 2 cũng đối diện điểm nghẽn về khả năng giải tỏa công suất của hệ thống lưới 110kV khu vực.

Các công trình đường dây truyền tải 220kV và TBA 220kV Krông Pa theo Quy hoạch điện VII chưa được triển khai, khiến phương án giải tỏa công suất của dự án gặp trở ngại.

Theo Kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, dự án Nhà máy điện mặt trời Krông Pa 2 là 1 trong 7 dự án điện mặt trời tại tỉnh Gia Lai được tháo gỡ theo Nghị quyết 233/NQ-CP. Ảnh: BCG

Bài toán này đã được đưa lên cấp trung ương. UBND tỉnh Gia Lai đề nghị EVN/EVNNPT đẩy nhanh đầu tư TBA 220kV Krông Pa và đường dây 220kV Krông Pa - Chư Sê.

Ngày 16/4/2026, Bộ Công thương cũng có Văn bản số 2667/BCT-ĐL đề nghị EVN chỉ đạo EVNNPT khẩn trương rà soát đầu tư các công trình này.

Thanh tra tỉnh xác định dự án hiện không còn khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện. Tuy nhiên, để đầu tư xây dựng và đưa dự án vào hoạt động, các bên vẫn phải chờ hạ tầng đường dây và trạm biến áp hoàn thành theo quy hoạch.

Tương tự, nhà máy điện mặt trời Trang Đức cũng thuộc nhóm bốn dự án được tỉnh kiến nghị Trung ương thúc đẩy đầu tư đường dây và trạm biến áp để xử lý bài toán giải tỏa công suất tổng thể tại khu vực.

Tuy nhiên, với Trang Đức, những vướng mắc về pháp lý đã được tháo gỡ. Dự án đã được động thổ, khởi công ngày 23/5/2026, với tổng công suất thiết kế khoảng 39MW, tổng mức đầu tư 900 tỷ đồng và dự kiến hoàn thành, đưa vào vận hành trong quý II/2027.

Khác với bốn dự án trên, nhà máy điện mặt trời KN Ialy - Gia Lai từng chậm triển khai chủ yếu do vướng mắc về quy hoạch.

Theo đó, dự án chỉ chính thức được phép tiếp tục triển khai sau khi Quyết định 768/QĐ-TTg ngày 15/4/2025 phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch điện VIII được ban hành. Sau đó, Bộ Công thương phê duyệt kế hoạch thực hiện quy hoạch điện và UBND tỉnh Gia Lai điều chỉnh quy hoạch tỉnh, tạo cơ sở để dự án tiếp tục triển khai và đặt mục tiêu vận hành vào năm 2028.

Theo Thanh tra tỉnh, trong giai đoạn 2025-2026, sau khi được cấp có thẩm quyền cho phép tiếp tục, nhà đầu tư đã triển khai dự án. Những vướng mắc về pháp lý của KN Ialy - Gia Lai được xác định đã được tháo gỡ, với mục tiêu hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành thương mại trong quý IV/2028.

Điểm đáng chú ý trong nhóm dự án này là phần lớn nút thắt đã chuyển từ câu chuyện pháp lý sang năng lực hạ tầng truyền tải.

Đối với bốn dự án Krông Pa 2, Phú Thiện, Chư Ngọc - EVNLICOGI 16 và Trang Đức, Thanh tra tỉnh kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Công thương yêu cầu EVN/EVNNPT đẩy nhanh các công trình đường dây, trạm biến áp có công suất phù hợp để xử lý bài toán giải tỏa công suất tổng thể.

Việc tháo gỡ thủ tục đầu tư mới chỉ là một phần của bài toán. Với các dự án điện mặt trời tại khu vực Krông Pa và lân cận, khả năng phát điện thương mại vẫn phụ thuộc đáng kể vào việc hạ tầng truyền tải được đầu tư đồng bộ với nguồn điện.