Nắm bắt cơ hội chuyển mình từ vùng đất nhiễm mặn

Từ chuyển đổi cây trồng thích ứng biến đổi khí hậu đến phát triển nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao, Tân Phú Đông đang từng bước vươn lên mạnh mẽ, mở ra diện mạo mới cho một xã cù lao ven biển ở hạ lưu sông Tiền.

Biến thách thức thành cơ hội

Đường trung tâm xã Tân Phú Đông.

Xã Tân Phú Đông được thành lập trên cơ sở sáp nhập ba xã Phú Thạnh, Phú Đông và Phú Tân, có diện tích tự nhiên 175,15 km², dân số 23.502 người. Địa bàn nằm giữa sông Cửa Tiểu và sông Cửa Đại, có đường bờ biển dài 12 km. Vùng đất từng thuộc tỉnh Tiền Giang (cũ), nằm giữa dòng sông Tiền mênh mang, trước đây được xem là địa bàn còn nhiều khó khăn do giao thông cách trở, sản xuất manh mún và chịu tác động nặng nề của triều cường, xâm nhập mặn. Đời sống người dân chủ yếu dựa vào cây lúa, hoa màu truyền thống nên thu nhập bấp bênh.

Tuy nhiên, chính trong thử thách ấy, vùng cù lao đã từng bước tìm ra hướng đi phù hợp. Thay vì duy trì mô hình sản xuất cũ kém hiệu quả, địa phương chủ động chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng thích ứng điều kiện tự nhiên, phù hợp chiến lược phát triển nông nghiệp bền vững của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đặc biệt, sau quá trình sắp xếp đơn vị hành chính, kiện toàn tổ chức bộ máy, địa phương có thêm điều kiện kết nối hạ tầng, thu hút nguồn lực đầu tư.

Những năm gần đây, Tân Phú Đông quyết liệt chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát huy lợi thế sản phẩm chủ lực, chủ động thích ứng với xâm nhập mặn và biến đổi khí hậu. Đáng chú ý, cây sả đã trở thành cây trồng chủ lực tại địa phương nhờ khả năng chịu hạn, mặn tốt.

Giữa nắng hanh cuối năm, những cánh đồng sả xanh mướt trải dài ven sông như thảm lụa. Ít ai nghĩ rằng nơi đây trước kia là những chân ruộng lúa năng suất thấp, thường xuyên bị ảnh hưởng bởi nước mặn. Cây sả, loài cây ít sâu bệnh, chi phí đầu tư không cao đã bén rễ và trở thành sinh kế ổn định, vươn lên thoát nghèo cho nhiều hộ dân.

Bên ruộng sả 5.000 m² đang vào vụ thu hoạch phục vụ Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ông Nguyễn Văn Đúng, nông dân ấp Cả Thu, phấn khởi cho biết năm nay thời tiết thuận lợi, giá sả cao hơn các năm trước. “Hiện giá sả khoảng 6.000 đồng/kg. Sau khi trừ chi phí, người dân có thể thu lợi nhuận khoảng 30 triệu đồng/ha/vụ, mỗi năm trồng được ba vụ. Riêng vụ Tết, gia đình tôi thu hoạch khoảng 5 tấn, đủ điều kiện đón Tết ấm no”, ông Đúng chia sẻ.

Không chỉ giúp cải thiện thu nhập, cây sả còn mở ra hướng phát triển theo chuỗi giá trị. Nhiều tổ hợp tác, hợp tác xã được thành lập để liên kết sản xuất và tiêu thụ. Xã Tân Phú Đông nỗ lực nhân rộng mô hình sản xuất sả hữu cơ, phấn đất đạt 300 ha vào năm 2030. Hiện nay, Hợp tác xã Cây sả Tân Phú Đông có 60 thành viên, với diện tích sản xuất khoảng 32 ha.
Ông Lê Văn Tốt, Bí thư Chi bộ, Trưởng ấp Cả Thu, Giám đốc Hợp tác xã Cây sả Tân Phú Đông cho biết, trước đây vùng đất này là đất phèn mặn, trồng lúa năng suất thấp. Từ khi chuyển sang mô hình trồng cây sả, thu nhập của người dân tăng rõ rệt, lợi nhuận cao gấp 3 lần so với trồng lúa.

Từ vùng đất chỉ sản xuất một vụ lúa mỗi năm kém hiệu quả, đến nay xã Tân Phú Đông đã chuyển đổi gần 4.000 ha chuyên canh sả, hình thành vùng nguyên liệu lớn nhất tỉnh Đồng Tháp. Nhờ đó, nhiều hộ dân thoát nghèo, từng bước vươn lên khá giả.

Cùng với chuyển đổi sản xuất, hệ thống hạ tầng được đầu tư đồng bộ đã tạo “đòn bẩy” cho phát triển. Đến nay, toàn xã có 18,45 km đường tỉnh, hơn 32,2 km đường huyện và 4,437 km đường xã được nhựa hóa. Hệ thống thủy lợi được gia cố, chủ động ứng phó xâm nhập mặn; điện, nước sinh hoạt cơ bản đáp ứng nhu cầu người dân; trường học, trạm y tế được nâng cấp; các bến đò, phà được đầu tư bảo đảm phục vụ phát triển kinh tế- xã hội, quốc phòng, an ninh. Mạng lưới giao thông ngày càng thông suốt đã rút ngắn khoảng cách giữa cù lao với đất liền, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa.

Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất

Công đoạn sơ chế sả đưa đi tiêu thụ.

Song song với cây sả, nuôi thủy sản, đặc biệt là mô hình nuôi tôm biển ứng dụng công nghệ cao xuất khẩu đang trở thành trụ cột kinh tế quan trọng của địa phương.

Ông Ngô Minh Tuấn (Công ty Trách nhiệm hữu hạn nuôi trồng thủy sản Tuấn Hiền), chủ trang trại nuôi tôm công nghệ cao quy mô 40 ha, với khoảng 100 ao nuôi ở xã Tân Phú Đông, cho biết gia đình có hơn 10 năm gắn bó với mô hình này và hiện đạt hiệu quả ổn định.

Trước đây, ông nuôi tôm sú công nghiệp trên diện tích khoảng 2 ha nhưng thường xuyên đối mặt rủi ro dịch bệnh. Từ năm 2015, nhận thấy tiềm năng của mô hình công nghệ cao, ông mạnh dạn thuê đất, đầu tư đào ao nuôi thử nghiệm. Từ vài ao ban đầu, đến nay trang trại đã mở rộng lên 40 ha. Với diện tích trên, ông Ngô Minh Tuấn thu hoạch trung bình 450 tấn mỗi năm, cao hơn hẳn phương pháp truyền thống. Ưu điểm của mô hình là kiểm soát toàn bộ quy trình từ nhà kín, ao xi măng, hệ thống IoT kiểm soát chất lượng nước đến việc xử lý chất thải.

“Chúng tôi không mở rộng thêm diện tích mà tập trung đầu tư chiều sâu công nghệ để nâng sản lượng, giảm giá thành. Với tôm loại 30 con/kg như hiện nay, người nuôi có thể lãi khoảng 50.000 đồng/kg nếu quản lý tốt quy trình”, ông Ngô Minh Tuấn cho biết.

Theo lãnh đạo xã Tân Phú Đông, sản xuất nông nghiệp vẫn là thế mạnh, song đã chuyển dịch mạnh theo hướng công nghệ cao, hữu cơ và cơ giới hóa. Hiện xã có hơn 4.000 ha sả chuyên canh và trên 6.000 ha diện tích nuôi thủy sản.

Bí thư Đảng ủy xã Tân Phú Đông Bùi Thái Sơn cho biết, địa phương kế thừa quy hoạch huyện Tân Phú Đông (Tiền Giang cũ), tiếp tục điều chỉnh phù hợp với quy mô mới. Toàn bộ diện tích lúa trước đây đã được chuyển đổi sang trồng sả, cây ăn trái và nuôi thủy sản.

“Nếu như thu nhập bình quân đầu người năm 2020 chưa đến 30 triệu đồng thì đến năm 2025 đã đạt trên 67 triệu đồng/người/năm. Đây là động lực để người dân bám đất, phát triển kinh tế hợp tác, xây dựng chuỗi sản xuất bền vững”, ông Bùi Thái Sơn chia sẻ.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Tân Phú Đông, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2026-2030 xác định tiếp tục chuyển đổi mạnh kinh tế nông nghiệp theo hướng công nghệ cao, hữu cơ, gắn với chế biến và tiêu thụ, bảo đảm môi trường sinh thái.

Theo đó, từ năm 2026, Tân Phú Đông định hướng kêu gọi đầu tư phát triển cụm công nghiệp khoảng 75 ha trong tổng thể khu, cụm công nghiệp 352 ha. Địa phương cũng quy hoạch các khu nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và nhà máy chế biến phù hợp điều kiện thực tế, hướng tới sản phẩm xuất khẩu, giảm phát thải môi trường.

Bên cạnh đó, để làm “đòn bẩy’ cho phát triển kinh tế địa phương, Tân Phú Đông tập trung đầu tư để phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trong nông thôn, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, gắn kết với phát triển công nghiệp. Xã kỳ vọng, tỉnh sẽ phối hợp với Bộ, ngành Trung ương sớm triển khai công trình đường ven biển để nối liền với đất liền. Đây là động lực, điều kiện cơ bản quan trọng để xã vùng biên giới biển như Tân Phú Đông được phát triển toàn diện không chỉ về kinh tế-xã hội mà còn về quốc phòng, an ninh vùng biển của địa phương trong thời gian tới.

Xuân mới trên cù lao Tân Phú Đông vì thế không chỉ là sắc cờ hoa hay những phiên chợ Tết rộn ràng, mà còn là mùa Xuân của chuyển mình và khát vọng. Từ vùng đất từng đối mặt nhiều thử thách, cù lao giữa dòng sông Tiền hôm nay đang khẳng định vị thế mới, năng động, thích ứng và giàu tiềm năng sẵn sàng vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Bài, ảnh: Công Trí (TTXVN)