Mỹ tấn công Venezuela: Từ Học thuyết Monroe đến Hệ luận Trump và Donroe

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã viện dẫn một chính sách nổi tiếng của một tổng thống Mỹ ở thế kỷ 19 hay còn gọi là Học thuyết Monroe để lý giải cho cuộc tấn công của nước này nhằm vào Venezuela và việc Washington áp đặt ý chí của mình ở Mỹ Latinh.

Cuối tuần qua, Tổng thống Trump đã gọi chiến dịch quân sự của Mỹ ở Venezuela, bao gồm việc bắt giữ vợ chồng Tổng thống Nicolas Maduro, là sự cập nhật của Học thuyết Monroe.

Tổng thống Mỹ Donald Trump (ngồi giữa) theo dõi cuộc tấn công của Mỹ vào Venezuela ngày 3-1. Ảnh: WHITE HOUSE/X

Học thuyết Monroe là gì?

Học thuyết Monroe về cơ bản chủ trương chia thế giới thành các khu vực ảnh hưởng do các cường quốc khác nhau quản lý, theo kênh Al Jazeera.

Tổng thống James Monroe lần đầu tiên đề cập đến học thuyết này vào ngày 2-12-1823. Ông cảnh báo các cường quốc châu Âu không được can thiệp vào công việc của châu Mỹ, nhấn mạnh rằng bất kỳ hành động nào như vậy cũng sẽ bị coi là một cuộc tấn công nhằm vào Mỹ.

Tổng thống Monroe tuyên bố rằng công việc nội bộ của Tây bán cầu và châu Âu nên được tách biệt và không nên ảnh hưởng lẫn nhau. Đổi lại, ông hứa rằng Mỹ sẽ công nhận và không can thiệp vào các thuộc địa hiện có của châu Âu hoặc công việc nội bộ của các nước châu Âu.

Về nhiều khía cạnh, Học thuyết Monroe kêu gọi duy trì hiện trạng ở châu Mỹ nhưng cũng yêu cầu châu Âu rút khỏi khu vực này.

Năm 1904, Tổng thống Mỹ Theodore Roosevelt bổ sung thêm Học thuyết Roosevelt vào Học thuyết Monroe, khẳng định quyền của Mỹ can thiệp vào các nước Mỹ Latinh để ngăn chặn sự can thiệp của châu Âu, đặc biệt liên quan nợ nần hoặc bất ổn, nhằm duy trì ổn định và bảo vệ lợi ích của Washington ở Tây Bán Cầu.

Trong những thập niên tiếp theo, Học thuyết Monroe được diễn giải và phát triển đã trở thành cơ sở biện minh cho sự can thiệp của Mỹ vào CH Dominica, Haiti và Nicaragua.

Từ Học thuyết Monroe đến Hệ luận Trump và Học thuyết Donroe

Vài tuần trước vụ tấn công vào Venezuela, các nhà hoạch định chính sách tại Nhà Trắng đã đưa ra những lời lẽ hoa mỹ hơn về mặt lý thuyết cho cùng ý tưởng này trong Chiến lược An ninh quốc gia 2025, trong đó công bố cái gọi là “Hệ luận Trump” (Trump Corollary) của Học thuyết Monroe.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: WHITE HOUSE

Chiến lược này cho biết chính sách đó sẽ cho phép Mỹ can thiệp vào Mỹ Latinh nhằm đạt được các mục tiêu như chiếm giữ các tài sản chiến lược, chống tội phạm hoặc chấm dứt làn sóng di cư - một trong những ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối nội của ông Trump.

Điều đó có nghĩa là Mỹ sẽ bảo đảm Tây Bán Cầu “duy trì mức độ ổn định hợp lý và được quản trị đủ tốt để ngăn chặn và răn đe làn sóng di cư ồ ạt vào Mỹ". Đồng thời, các chính phủ nằm trong phạm vi ảnh hưởng của Mỹ sẽ hợp tác với chính quyền trong chiến dịch tấn công nhằm vào các tàu thuyền bị cáo buộc vận chuyển ma túy ở vùng Caribe phía nam và phía đông Thái Bình Dương, theo tờ Newsweek.

"Học thuyết Monroe rất quan trọng nhưng chúng tôi đã vượt xa nó, vượt rất xa, thật sự. Giờ đây người ta gọi là Học thuyết Donroe. Sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu sẽ không bao giờ bị nghi ngờ nữa” - Tổng thống Trump cho hay.

THẾ VINH