Mỹ - Iran 'đấu' phí quá cảnh qua eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz giữa lúc Mỹ và Iran leo thang giao tranh. Ảnh: CENTCOM

Không bên nào nhượng bộ

Trên mạng xã hội X, người đứng đầu Ủy ban An ninh Quốc hội Iran Ebrahim Azizi xác nhận, dự thảo luật có tên gọi “Hành động chiến lược vì an ninh và tiến trình bền vững của eo biển Hormuz và vịnh Persian”, nhằm đáp lại áp lực quân sự từ phía Mỹ.

Tehran khẳng định sẽ không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào của Washington đối với tuyến hàng hải chiến lược này và sẵn sàng áp dụng các biện pháp công bằng hơn để đáp trả đề xuất thu phí của Mỹ.

Trước đó, ngày 13-7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tuyên bố sẽ thu khoản phí an ninh tương đương 20% giá trị hàng hóa vận chuyển qua eo biển Hormuz. Washington lập luận rằng đây là chi phí cần thiết để bù đắp cho các nỗ lực bảo đảm an toàn và an ninh hàng hải mà Mỹ đang thực hiện. Tuy nhiên, sau đó Tổng thống Trump thông báo đã hủy kế hoạch áp mức phí tới 20% đối với các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, thay vào đó chuyển sang thúc đẩy các thỏa thuận thương mại và đầu tư với các đồng minh vùng Vịnh. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo tái áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran theo chỉ thị của Tổng thống Donald Trump, đồng thời cho biết hơn 50.000 quân nhân Mỹ hiện được triển khai trên khắp Trung Đông.

Trong cuộc phỏng vấn với kênh Newsmax, Tổng thống Donald Trump cho biết các chiến dịch gần đây đã tấn công chính xác phần lớn các hệ thống radar của Iran, nhiều kho đạn dược và nhiều bệ phóng vũ khí.

Houthi dọa đóng eo biển Bab al-Mandeb

Không chỉ giới hạn trong khu vực Vịnh Persian, nguy cơ gián đoạn hàng hải còn vấp phải sự cảnh báo từ nhiều phía. Phong trào Ansarullah tại Yemen (tên chính thức của Houthi) cảnh báo nếu tình hình tiếp tục leo thang, eo biển Bab al-Mandeb và eo biển Hormuz có thể bị đóng cửa trong khuôn khổ một “liên minh tác chiến”. Theo các chuyên gia, nếu kịch bản đóng cửa eo biển xảy ra, giá dầu thế giới có thể chạm mức 200 USD/thùng, đe dọa sự ổn định của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những diễn biến mới nhất đã khiến thị trường dầu mỏ biến động mạnh. Trong hai phiên gần nhất, cả hai loại dầu chuẩn là Brent và WTI đều tăng hơn 10%, mức tăng trong ngày lớn nhất kể từ ngày 2-4, phản ánh lo ngại của thị trường về nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Một số quốc gia đã bày tỏ quan ngại về tác động kinh tế từ tình hình căng thẳng hiện nay tại Trung Đông. Trung Quốc kêu gọi Mỹ và Iran khôi phục hoạt động lưu thông an toàn qua eo biển Hormuz; nhấn mạnh việc khôi phục hoạt động lưu thông bình thường và an toàn qua eo biển trong thời gian sớm nhất là nguyện vọng chung của cộng đồng quốc tế. Trong khi đó, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva bày tỏ không đồng tình với mức phí quá cảnh 20% ở eo biển Hormuz mà Mỹ đề xuất.

Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cũng phản đối việc thu phí bắt buộc đối với tàu thuyền đi qua các eo biển quốc tế, nhấn mạnh luật pháp thế giới không cho phép áp đặt các khoản phí trái phép trên các tuyến đường hàng hải quốc tế.

HẠNH CHI