Mưa lớn còn diễn biến phức tạp

Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Đồng Nai Nguyễn Phước Huy.

Theo ông Huy, từ nay đến hết mùa mưa năm 2026, thời tiết được dự báo vẫn còn diễn biến phức tạp với khả năng xuất hiện thêm nhiều đợt mưa lớn, dông lốc và ảnh hưởng gián tiếp của bão, áp thấp nhiệt đới.

Mùa mưa kéo dài đến cuối tháng 10

* Thưa ông, lượng mưa tại nhiều nơi trên địa bàn Đồng Nai đã ở mức khá lớn, đợt mưa lớn này kéo dài bao lâu và có gì đáng lưu ý?

- Trong 24h (từ 13h ngày 26 đến 13h ngày 27-7), trên địa bàn Đồng Nai xuất hiện mưa nhiều nơi, có nơi mưa vừa, mưa to đến rất to kèm theo dông. Một số khu vực ghi nhận lượng mưa lớn như các xã: Thọ Sơn 114mm, Long Bình 93mm, Bù Đăng 86mm, Đak Lua 83mm...

Đến hết ngày 29-7, lượng mưa có khả năng giảm nhẹ, nhưng nguy cơ xuất hiện các trận mưa dông cường độ lớn trong thời gian ngắn vẫn còn. Người dân cần tiếp tục đề phòng ngập úng cục bộ tại các khu vực trũng thấp.

Nguyên nhân gây mưa diện rộng là do Đồng Nai đang chịu tác động của gió mùa Tây Nam có cường độ trung bình đến mạnh, kết hợp với áp cao cận nhiệt đới trên cao hoạt động ổn định và hội tụ gió trên cao phát triển mạnh. Sự kết hợp của các hình thế thời tiết này tạo điều kiện cho mây đối lưu phát triển mạnh, gây mưa trên diện rộng.

* Xu thế thời tiết mùa mưa năm nay có gì khác so với trung bình nhiều năm, những yếu tố nào sẽ chi phối các đợt mưa lớn trong thời gian tới, thưa ông?

- Năm nay, thời tiết chịu ảnh hưởng khá rõ của hiện tượng El Nino nên mùa mưa có khả năng kết thúc sớm hơn, tổng lượng mưa thấp hơn nhưng nền nhiệt lại cao hơn trung bình nhiều năm.

Điều đáng lưu ý là lượng mưa tuy giảm nhưng thời tiết lại có xu hướng cực đoan hơn. Các trận mưa rất lớn có thể xuất hiện bất ngờ trên phạm vi hẹp, kèm theo dông lốc, sét, thậm chí mưa đá.

Đường Cách Mạng Tháng Tám (phường Trấn Biên) sau cơn mưa.

Trong thời gian tới, các đợt mưa lớn chủ yếu chịu tác động của gió mùa Tây Nam kết hợp với hội tụ gió trên cao. Ngoài ra, khi dải hội tụ nhiệt đới hoặc rãnh thấp xích đạo hoạt động mạnh, đặc biệt nếu kết hợp với hoàn lưu bão hoặc áp thấp nhiệt đới trên biển Đông thì nguy cơ xảy ra mưa lớn diện rộng sẽ tăng lên.

* Từ nay đến hết mùa mưa năm 2026, Đồng Nai còn khả năng xuất hiện thêm những đợt mưa lớn diện rộng hoặc mưa kéo dài hay không? Người dân cần lưu ý điều gì, thưa ông?

- Khả năng mùa mưa còn kéo dài gần 3 tháng nữa, các đợt mưa lớn thường xuất hiện khi gió mùa Tây Nam hoặc hội tụ gió trên cao hoạt động mạnh; dải hội tụ nhiệt đới, rãnh thấp xích đạo dịch chuyển xuống khu vực Nam Bộ hoặc khi hoàn lưu bão, áp thấp nhiệt đới trên biển Đông kết hợp với các hình thế thời tiết này. Sau những ngày mưa giảm, nếu xuất hiện nắng nóng thì đối lưu phát triển mạnh cũng có thể tạo ra những cơn mưa rất lớn vào chiều và tối.

Mưa lớn thường đi kèm dông lốc, sét, có thể gây lũ trên các sông, suối nhỏ, ngập úng ở vùng trũng thấp và ảnh hưởng đến giao thông cũng như sản xuất của người dân.

Ðề phòng sạt lở, lũ quét

* Với đặc điểm địa hình và hạ tầng của Đồng Nai, những khu vực nào thường có nguy cơ ngập úng, sạt lở hoặc thiệt hại do dông lốc?

- Những khu vực dễ xảy ra ngập úng là các vùng trũng thấp, nơi hệ thống thoát nước chưa hoàn chỉnh hoặc khu vực ven sông, suối.

Sạt lở, lũ quét thường xảy ra ở những nơi có địa hình dốc, nền địa chất yếu hoặc ven sông, suối khi mưa kéo dài. Riêng dông lốc là hiện tượng rất khó xác định chính xác vị trí xảy ra, có thể xuất hiện ở cả miền núi và đồng bằng khi điều kiện đối lưu phát triển mạnh.

Để hạn chế thiệt hại, người dân cần thường xuyên theo dõi thông tin dự báo, chủ động gia cố nhà cửa, công trình, chuồng trại và cây trồng. Chính quyền địa phương cần tiếp tục rà soát các khu vực xung yếu, sẵn sàng phương án ứng phó khi có mưa lớn.

* Thời tiết những tháng cuối năm 2026 trên địa bàn Đồng Nai được dự báo sẽ diễn biến như thế nào? Ông có khuyến cáo gì đối với người dân và chính quyền địa phương?

- Theo dự báo, mùa mưa năm 2026, trên địa bàn Đồng Nai có khả năng kết thúc vào giữa đến cuối tháng 10. Mưa trái mùa nhìn chung không nhiều nhưng vẫn có thể xuất hiện những cơn mưa lớn cuối mùa hoặc trong giai đoạn chuyển mùa, kèm theo dông lốc. Trong khi đó, nắng nóng và nguy cơ hạn hán có thể đến sớm hơn ở một số khu vực.

Từ nay đến cuối năm, trên biển Đông dự báo có khoảng 4-6 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới hoạt động, trong đó có thể có 2-4 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta. Mặc dù Đồng Nai ít chịu tác động trực tiếp của bão nhưng không thể chủ quan, bởi nếu các hình thế thời tiết kết hợp với nhau vẫn có thể gây mưa lớn trên địa bàn.

Khi xảy ra mưa lớn, nguy cơ lũ trên các sông chính, lũ quét ở sông, suối nhỏ và sạt lở bờ sông sẽ gia tăng. Vì vậy, người dân cần thường xuyên cập nhật các bản tin dự báo, cảnh báo của ngành khí tượng thủy văn và cơ quan chức năng; chủ động gia cố nhà cửa, công trình, chuồng trại, bảo vệ cây trồng, vật nuôi và tuân thủ hướng dẫn của chính quyền khi có thiên tai. Về phía các địa phương, cần tiếp tục rà soát các khu vực có nguy cơ ngập úng, sạt lở, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện để sẵn sàng ứng phó, giảm thiểu thấp nhất thiệt hại về người và tài sản.

Kim Liễu (thực hiện)