Một thời 'săn' hàng nội địa ở phố điện tử cũ Cửa Lò

Có một thời, những chiếc nồi cơm điện, quạt điện, loa, đồng hồ hay thiết bị gia dụng "hàng nội địa" được xem là của hiếm. Người từ nhiều nơi tìm về Cửa Lò để "săn" đồ. Nhiều thập niên trôi qua, thị trường thay đổi, những cửa hàng từng nối dài nay thưa dần. Nhưng ở khu vực Nghi Thủy, Nghi Tân, những người còn gắn bó với nghề vẫn giữ lại một nét riêng của phố biển.

Những cửa hàng bán đồ điện tử cũ ở Cửa Lò vẫn còn hoạt động, dù không còn nhộn nhịp như trước. Ảnh: Song Hoàng

Một thời "hàng nội địa"cũ là của hiếm

Theo ông Dương Xuân Lam, Bí thư khối Nghi Thủy 1, nghề buôn bán đồ điện tử ở vùng Cửa Lò hình thành từ hoạt động giao thương của cư dân làng biển. Trước thập niên 1990, những tàu vận tải lớn thường neo đậu ngoài khơi Cửa Lò. Do tàu lớn không thể vào sát bờ, người dân dùng thuyền nhỏ ra vào, trung chuyển hàng hóa. 

"Tàu lớn neo ngoài biển, người dân dùng thuyền nhỏ ra chở hàng vào. Từ những chuyến đi như thế, đồ điện tử cũ, hàng đã qua sử dụng bắt đầu xuất hiện ở địa phương", ông Lam kể.

Các mặt hàng điện tử, đồ gia dụng đã qua sử dụng được bày bán tại khu phố từng nổi tiếng với “hàng nội địa” ở Cửa Lò. Ảnh: Song Hoàng

Lúc đầu chưa có phố hay khu chợ tập trung. Hàng được đưa về nhà, ai có gì bán nấy. Khách biết nhà nào có hàng lại tìm đến, đi sâu vào các ngõ xóm để hỏi mua.

Theo ông Lam, Nghi Tân được xem là một trong những nơi đặt nền móng cho nghề buôn bán đồ điện tử ở vùng Cửa Lò. Từ vài gia đình làm nhỏ lẻ, ngày càng có nhiều hộ tham gia, hàng hóa phong phú hơn và khu vực mua bán dần hình thành.

Khoảng 15-20 năm trước, nghề bước vào giai đoạn phát triển mạnh. Khi hệ thống điện máy chưa phủ rộng như hiện nay, những sản phẩm có nguồn gốc từ các thị trường phát triển được nhiều người tìm mua. Một chiếc nồi cơm điện, chiếc quạt, bộ loa hay thiết bị âm thanh chất lượng tốt, giá vừa phải có khi phải tìm rất lâu mới gặp. Vì thế, đến Cửa Lò tắm biển, nghỉ dưỡng, không ít người tranh thủ ghé các cửa hàng đồ điện tử cũ.

Một số bộ loa, thiết bị âm thanh cũ có giá lên tới hàng chục triệu đồng, được người chơi âm thanh tìm mua. Ảnh: Song Hoàng

Có người tìm một món đồ gia dụng, có người mê âm thanh lại săn những bộ loa, ampli cũ. Khách quen năm trước mua một món, năm sau quay lại tìm đúng cửa hàng từng ghé. "Có thời kỳ nghề này khá phát triển. Người dân có thêm việc làm, thu nhập. Khách du lịch cũng biết đến khu bán đồ điện tử", ông Lam nói.

Nhưng điều giữ khách quay lại không chỉ là hàng hóa. Với những người buôn bán lâu năm, chữ tín gần như là vốn liếng quan trọng nhất. Một món đồ có thể không quá đắt, nhưng nếu mua về dùng tốt, khách sẽ giới thiệu cho người thân, bạn bè. Từ những giao dịch nhỏ như vậy, một nghề dần bén rễ trong đời sống vùng biển.

Phố điện tử cũ tìm cách sống cùng du lịch

Thị trường thay đổi cũng kéo theo sự đổi thay của nghề. Ngày nay, các cửa hàng điện máy, đại lý điện tử có mặt ở hầu hết địa phương. Người tiêu dùng có nhiều lựa chọn, từ hàng mới đến hàng đã qua sử dụng, thậm chí có thể đặt mua trực tuyến. "Ngày trước hàng hiếm, người ta phải tìm đến Cửa Lò. Bây giờ đại lý điện tử ở đâu cũng có, kể cả vùng sâu, vùng xa. Khách về đây tìm hàng giảm đi nhiều", ông Dương Xuân Lam nói.

Không ít hộ đã bỏ nghề. Những cửa hàng còn lại cũng khó tìm được nguồn hàng độc, lạ, chất lượng tốt như trước. Các mặt hàng hiện nay chủ yếu vẫn là đồ gia dụng và thiết bị âm thanh đã qua sử dụng như nồi cơm điện, quạt, loa, máy móc gia dụng. Một số bộ loa cũ chất lượng tốt có giá khoảng 15 triệu đồng.

Phố đồ điện tử cũ ở Cửa Lò từng thu hút khách từ nhiều địa phương tìm đến “săn” những món hàng nội địa. Ảnh: Song Hoàng

Với người có kinh nghiệm, sức hút của đồ cũ vẫn nằm ở chất lượng và giá thành. Một sản phẩm đã qua sử dụng nhưng còn tốt có thể giúp người mua tiết kiệm đáng kể so với mua mới. Những người từng biết đến khu phố này vẫn truyền nhau câu nói "hàng điện tử cũ, cứ đến đây là có".

Ở khu vực giáp ranh Nghi Thủy và Nghi Tân, những cửa hàng còn hoạt động vẫn bày đủ loại hàng, từ quạt, nồi cơm điện, đồ gia dụng, đồng hồ đến loa và các thiết bị điện tử, điện lạnh.

Anh Nguyễn Trung Thành, du khách từ Hà Nội, cho biết mỗi lần đến Cửa Lò, gia đình anh thường ghé khu bán đồ điện tử cũ. "Có những món đồ khá hay, giá cũng rẻ. Mỗi lần đến đây tôi đều tranh thủ xem thử", anh Thành nói.

Nghề buôn bán đồ điện tử ở Cửa Lò đang thay đổi để thích nghi với thị trường, từ nguồn hàng đến cách phục vụ khách. Ảnh: Song Hoàng

Không còn cảnh khách ra vào tấp nập như trước, những người bán hàng vẫn tìm cách thích ứng. Một số cửa hàng liên kết với các xe điện chở khách tham quan Cửa Lò. Khi du khách có nhu cầu tìm đồ cũ, tài xế đưa khách đến khu vực có cửa hàng.

Với những món đồ cồng kềnh, người bán hỗ trợ đóng gói, vận chuyển đến tận nhà cho khách ở các địa phương khác. Nguồn hàng cũng thay đổi. Nếu những năm đầu nghề gắn với các chuyến thuyền ra biển, hiện nay hàng chủ yếu được tìm mua từ các đầu mối trong nước, sau đó vận chuyển về Cửa Lò. Việc kinh doanh cũng ngày càng chặt chẽ hơn. Các hộ phải thực hiện nghĩa vụ thuế, bảo đảm nguồn gốc hàng hóa và tuân thủ những quy định liên quan.

Với hàng đã qua sử dụng, người bán thường kiểm tra trước khi nhập. Những sản phẩm có lỗi được đưa đi sửa chữa rồi mới bán. Trong nghề, có người gọi hàng còn hoạt động tốt là "bao sống". "Bây giờ lấy hàng khác trước. Hàng chủ yếu mua trong nước, từ các đầu mối rồi gửi về. Làm ăn phải đúng quy định, hàng hóa phải có nguồn gốc", ông Lam nói.

Những chiếc thuyền nhỏ từng đưa hàng từ ngoài khơi vào bờ nay không còn là hình ảnh gắn với nghề. Phố điện tử cũng không còn đông đúc như những năm tháng trước. Nhiều cửa hàng đã đóng cửa, khách mua giảm, nguồn hàng thay đổi. Nhưng nghề vẫn chưa biến mất. Những người còn gắn bó với các cửa hàng cũ đang tìm cách sống cùng một thị trường mới: chọn những món hàng phù hợp hơn, phục vụ khách quen, đón khách du lịch và hỗ trợ vận chuyển đến nhiều địa phương.

Theo ông Dương Xuân Lam, điều quan trọng nhất để nghề tồn tại không phải tìm lại thời kỳ hoàng kim, mà là giữ được uy tín đã gây dựng qua nhiều năm. "Khách đến có người mua, có người chỉ xem. Nhưng nếu đã mua thì hàng phải đúng như giới thiệu. Làm ăn lâu dài thì phải giữ chữ tín", ông nói.

Từ những chuyến thuyền nhỏ giữa biển khơi đến những cửa hàng nằm trong khu dân cư, nghề buôn bán đồ điện tử ở Cửa Lò đi qua một chặng đường dài. Có thời, một món "hàng nội địa" đủ khiến người ta lặn lội tìm về phố biển. Nay, khi những món đồ ấy không còn hiếm, khu phố cũng lặng hơn. Nhưng những cửa hàng nơi đây vẫn nhắc nhớ về một thời Cửa Lò không chỉ có biển, cát và những chuyến tàu. Nơi đây từng có một nghề buôn bán được hình thành từ chính nhịp giao thương của biển, âm thầm thích nghi để tồn tại cùng một phố biển đang đổi thay.