Một số bệnh lý về gan do rượu gây ra

Vì sao người uống rượu dễ mắc bệnh gan?

Tại gan, rượu được oxy hóa thành nước và carbon dioxide. Tuy nhiên, một lá gan khỏe mạnh chỉ có thể chuyển hóa khoảng 2 đơn vị rượu mỗi ngày. Bên cạnh đó, cồn và các chất độc trong rượu kích hoạt tế bào Kupffer tại gan, làm tăng sản xuất các chất trung gian gây viêm như interleukin, TGF, TNF… Những chất này tấn công trực tiếp tế bào gan, khiến gan bị tổn thương.

Nghiên cứu cho thấy mức độ phá hủy gan do các chất gây viêm từ tế bào Kupffer còn nghiêm trọng hơn cả tác động trực tiếp của rượu. Khi các chất độc tích tụ ngày càng nhiều, gan sẽ rơi vào tình trạng nhiễm độc, từ đó dẫn đến nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Uống rượu quá mức sẽ gây hại cho gan.

Các bệnh lý về gan do rượu gây ra

Việc lạm dụng rượu bia kéo dài có thể gây tổn thương gan và dẫn đến nhiều bệnh lý, bao gồm:

Gan nhiễm mỡ do rượu

Rượu bia là nguyên nhân hàng đầu gây gan nhiễm mỡ. Khi uống rượu, gan ưu tiên chuyển hóa acetaldehyde để tạo năng lượng thay vì đốt cháy chất béo. Điều này khiến mỡ tích tụ ngày càng nhiều trong gan, dẫn đến gan nhiễm mỡ.

Gan nhiễm mỡ được chẩn đoán khi lượng mỡ chiếm trên 5% trọng lượng gan, làm suy giảm chức năng tế bào gan. Phần lớn người bệnh không có triệu chứng rõ ràng, một số trường hợp có thể cảm thấy mệt mỏi, căng tức vùng hạ sườn phải.

Viêm gan do rượu

Viêm gan do rượu là tình trạng viêm cấp tính hoặc mạn tính của gan do uống rượu kéo dài, đặc trưng bởi thâm nhiễm tế bào viêm và hoại tử tế bào gan. Đây được xem là giai đoạn tiền xơ gan do rượu.

Người bệnh thường ít biểu hiện triệu chứng, đôi khi chỉ cảm thấy mệt mỏi thoáng qua, khó tiêu, chán ăn, đầy bụng, ngứa ngáy. Một số trường hợp có thể xuất hiện gan to, vàng da, sốt, đau bụng, đau khớp.

Xơ gan do rượu

Xơ gan là giai đoạn cuối của bệnh gan do rượu. Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng rõ rệt. Khi bệnh tiến triển, người bệnh xuất hiện hội chứng suy tế bào gan và tăng áp lực tĩnh mạch cửa, với các biểu hiện như chán ăn, buồn nôn, nôn, mệt mỏi, rối loạn chức năng gan, vàng da.

Khi xơ gan tiến triển sang giai đoạn cổ trướng, người bệnh có thể gặp các biến chứng như giãn tĩnh mạch thực quản, rối loạn đông máu và nhiều rối loạn nguy hiểm khác.

Nguy cơ ung thư gan

Phần lớn bệnh nhân ung thư gan đều có tiền sử xơ gan. Việc uống nhiều rượu bia kéo dài làm tăng nguy cơ mắc bệnh gan mạn tính, xơ gan, ung thư gan và thậm chí dẫn đến tử vong.

Cần ngừng uống rượu

Uống rượu quá mức gây hại cho hầu hết các cơ quan trong cơ thể, trong đó gan là cơ quan bị tổn thương sớm và nặng nề nhất do đảm nhiệm vai trò chuyển hóa ethanol.

Xơ gan do rượu thường xảy ra sau nhiều năm uống rượu quá mức, khi các mô gan khỏe mạnh bị thay thế bằng mô sẹo không còn chức năng. Trước khi tiến triển thành xơ gan, gan thường trải qua các giai đoạn:

Gan nhiễm mỡ do rượu: Phản ứng sớm nhất của gan với rượu, đặc trưng bởi sự tích tụ mỡ trong tế bào gan.
Viêm gan do rượu: Thường là hậu quả của gan nhiễm mỡ kéo dài, gây viêm mạn tính.
Xơ hóa do rượu: Giai đoạn tiến triển khiến gan trở nên cứng, sưng và suy giảm chức năng.

Xơ hóa có thể tiến triển thành xơ gan với tình trạng sẹo gan lan rộng, biến đổi mạch máu và cuối cùng làm gan mất chức năng hoàn toàn.

Do đó, để điều trị bệnh gan do rượu, biện pháp quan trọng hàng đầu là ngừng uống rượu. Phần lớn người bệnh gan nhiễm mỡ và viêm gan do rượu có thể hồi phục cả về cấu trúc và chức năng gan nếu ngưng rượu. Ngay cả ở bệnh nhân xơ gan, việc cai rượu cũng giúp tăng cơ hội sống sót, dù không thể đảo ngược hoàn toàn quá trình bệnh.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ điều trị phù hợp. Với bệnh gan giai đoạn cuối, người bệnh đã cai rượu ít nhất 6 tháng có thể được cân nhắc ghép gan. Thống kê cho thấy hơn 75% ca ghép gan thành công có thời gian sống trên 5 năm.

Bên cạnh đó, người bệnh cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý: tăng cường rau xanh, trái cây tươi giàu chất xơ; hạn chế mỡ động vật, phủ tạng, gan, thực phẩm đóng hộp và bột ngọt; ưu tiên dầu thực vật. Khi đã có xơ gan, cần hạn chế natri (muối, nước mắm, tương, chao, thực phẩm khô), tránh thức khuya và lao động gắng sức.

BS. Nguyễn Minh Ngọc