Một lỗi lầm không khép lại tương lai trẻ
Không chờ thanh thiếu niên vi phạm mới can thiệp, công an, Đoàn Thanh niên, nhà trường và gia đình tại nhiều địa bàn ở TPHCM đang chủ động phát hiện, đồng hành, tạo môi trường rèn luyện giúp nhiều em tránh hành vi lệch chuẩn. Sự kiên trì và cách ứng xử không định kiến đã giúp nhiều bạn trẻ trở lại trường học, tìm được việc làm, từng bước gây dựng tương lai.
Ban đồng hành của “Hành trình kiến tạo tương lai” phường Bình Tân (TPHCM) sinh hoạt định kỳ hàng tháng với thanh thiếu niên chậm tiến, có nguy cơ bỏ học (ẢNH: HOÀNG KIM)
Không gắn "nhãn" học sinh
Chiều 14-8, chúng tôi theo chân Đại úy Lâm Chí Thiện, Bí thư Đoàn Công an xã Hóc Môn (TPHCM) đến tận nhà các em N.H.Q. và N.D.G.N. để thăm hỏi, khuyên bảo. Đây là những thanh thiếu niên được công an xã đưa vào diện cần quan tâm, hỗ trợ thường xuyên, phối hợp cùng gia đình định hướng, phòng ngừa nguy cơ vi phạm pháp luật. Bà N.T.K.Đ. (mẹ em Q.) phấn khởi cho biết, sau thời gian được cán bộ công an gặp gỡ, khuyên bảo, Q. không còn nghịch phá, cãi vã với bạn bè mà đã chủ động tìm việc làm phụ giúp mẹ. Điều bà trân trọng là sự quan tâm Q. được công an xã duy trì, không đợi đến khi có vụ việc mới xuất hiện. Điều này giúp phụ huynh có thêm điểm tựa vững chắc để uốn nắn con.
Theo cô Nguyễn Thị Nga, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Thị Minh Khai, xã Hóc Môn, việc lập danh sách phối hợp quản lý không nhằm gắn "nhãn" học sinh. Mục đích cốt lõi là phát hiện, can thiệp sớm ngay từ những mâu thuẫn nhỏ, nhất là trên mạng xã hội. Cô kể trường hợp em T.L. (lớp 8), từng có va chạm và bị rủ rê tụ tập ngoài trường. Nhờ nhà trường và công an xã kịp thời làm việc, kiên trì khuyên nhủ nhiều lần, T.L. đã tiến bộ và đang chuẩn bị bước vào lớp 9. “Các em đang tuổi hình thành nhân cách, một lần vấp ngã không nên trở thành cái mác đeo bám suốt quá trình trưởng thành của các em”, cô Nga đúc kết.
Đại úy Lâm Chí Thiện chia sẻ, giáo dục, thuyết phục và hỗ trợ là trọng tâm của công tác phòng ngừa. Ngoài nhắc nhở, lực lượng công an còn tạo điều kiện để các em tham gia thể thao, hoạt động tình nguyện, lao động công ích qua đó rèn luyện tính kỷ luật và hình thành những mối quan hệ lành mạnh. “Nhiều em thiếu kỹ năng kiểm soát cảm xúc, dễ bị tác động. Vì vậy, chúng tôi tiếp xúc bằng sự tôn trọng, gần gũi như một người anh, người chú để lắng nghe và góp ý, không nhìn học sinh qua một lỗi lầm rồi quy kết khiến các em mặc cảm”, Đại úy Thiện thông tin và khẳng định, đích đến là giúp các em hiểu biết pháp luật, biết chịu trách nhiệm với hành động của mình.
Mới đây, tại Nghĩa trang Hàng Dương (đặc khu Côn Đảo, TPHCM), có một “lớp học” đặc biệt, không bảng đen, phấn trắng. Các bạn từng lầm lỗi được Công an đặc khu Côn Đảo phối hợp với nhà trường đưa đến đây để chăm sóc, dọn cỏ và lau chùi các phần mộ liệt sĩ. Các bạn tự tay chăm sóc nơi yên nghỉ của những người đã hy sinh cho đất nước, dâng hương, lắng nghe và suy nghĩ.
Trao cơ hội sửa mình
Tháng 2-2026, Đoàn phường Bình Tân (TPHCM) đã triển khai mô hình “Hành trình kiến tạo tương lai” giai đoạn 2026-2030, hướng tới nhóm thanh thiếu niên chậm tiến trên địa bàn. Anh Nguyễn Văn Trung, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Bình Tân, Bí thư Đoàn phường Bình Tân, cho biết, qua công tác rà soát, Đoàn phường đã lập danh sách 42 thanh thiếu niên, học sinh (trong độ tuổi 15 - 30) có xu hướng bạo lực học đường, nguy cơ bỏ học để vận động tham gia mô hình.
Thời gian qua, Đoàn phường Bình Tân đã phối hợp chặt chẽ cùng Công an phường Bình Tân tổ chức nhiều hoạt động thiết thực. Tiêu biểu, nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2026), các bạn đã tham gia dọn dẹp, chăm sóc cây xanh, cắm hoa, viếng nghĩa trang liệt sĩ. Định kỳ hàng tháng, ban đồng hành của mô hình đều mời các bạn tham gia sinh hoạt tại khu phố để nắm bắt tình hình, tâm tư, nguyện vọng, từ đó kịp thời động viên, khích lệ; đồng thời kiểm tra ma túy đột xuất. Ban đồng hành còn tích cực phối hợp với nhà trường để hỗ trợ các bạn ôn tập trước các kỳ thi cuối năm.
Theo anh Nguyễn Văn Trung, đến nay, mô hình đã mang lại những quả ngọt, nhiều bạn có việc làm ổn định; một số bạn đã tốt nghiệp THPT, trúng tuyển đại học; nhiều học sinh khác cũng nỗ lực vươn lên, duy trì việc lên lớp với thành tích học tập tốt. Sắp tới, Đoàn phường Bình Tân sẽ tổ chức cho các bạn thăm và tặng quà tại cơ sở cai nghiện ma túy Nhị Xuân; tổ chức chương trình “Một tuần làm chiến sĩ dân quân thường trực”. Chính quyền và Đoàn phường cũng sẽ sát cánh hỗ trợ bằng cách giới thiệu việc làm, tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi để các bạn có điều kiện làm ăn, ổn định cuộc sống.
Ở góc độ những người triển khai cùng mô hình trên, một lãnh đạo Công an xã Tân Vĩnh Lộc chia sẻ, nhiều thanh thiếu niên bị gia đình đánh giá là “khó bảo”, nhưng khi cán bộ công an đến tận nơi kiên trì trò chuyện, bảo ban, các bạn lại rất ngoan và dần thay đổi. Muốn giáo dục hiệu quả thì trước hết phải hiểu các em. Thay vì chỉ xử lý khi sự việc đã xảy ra, công an xã phối hợp cùng gia đình, nhà trường nắm bắt tâm lý, lồng ghép thực tiễn vào các buổi tuyên truyền. Vụ việc thanh thiếu niên đánh nhau có sử dụng súng trên địa bàn vừa qua là lời cảnh tỉnh sâu sắc. Nếu không phát hiện, định hướng kịp thời, chỉ một mâu thuẫn nhỏ hay phút hiếu thắng cũng có thể khiến các em trả giá bằng cả tương lai. “Nếu có thể giúp các em nhận ra sai lầm, thay đổi và tiếp tục học tập, sống có trách nhiệm, đó mới là kết quả lâu dài của công tác của lực lượng”, lãnh đạo Công an xã Tân Vĩnh Lộc nhấn mạnh.
