Morocco và hệ thống chiêu mộ toàn cầu

Morocco thất bại trước Pháp, nhưng họ trở thành đội bóng châu Phi đầu tiên đi tới bán kết một kỳ World Cup và trên đường đi, họ hạ Bỉ, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha. Morocco đã làm được điều vĩ đại khi đưa châu Phi bước vào một kỷ nguyên mới. Những hình ảnh cầu thủ ôm mẹ, ôm vợ khóc đầy hạnh phúc bên đường biên, những người hâm mộ đổ ra đường với niềm vui hòa vào nước mắt, Morocco thực sự tạo ra sự kết nối cộng đồng toàn cầu. Đội tuyển Morocco có 14/26 cầu thủ sinh ra ngoài Morocco, có thể kể đến như Achraf Hakimi và Brahim Diaz ở Tây Ban Nha, Hakim Ziyech và Noussair Mazraoui ở Hà Lan, Bilal El Khannouss và Anass Zaroury ở Bỉ. Ngay cả huấn luyện viên khi đó là Walid Regragui cũng sinh ra ở Pháp...

Saibari, ngôi sao sáng nhất của đội tuyển Morocco tại World Cup 2026, sinh ra tại Tây Ban Nha. Ảnh: Getty

Phải nói rằng, trong một thế giới phẳng, các quốc gia châu Âu cũng hưởng lợi rất nhiều từ những cầu thủ gốc Phi, như chính Pháp-đội tuyển đã đánh bại Morocco tại Qatar-có 17/23 cầu thủ sinh ngoài biên giới Pháp. Trong nhiều năm, Morocco đã tích cực theo dõi, vun đắp mối quan hệ với các cầu thủ mang 2 quốc tịch trên khắp châu Âu. Một chiến dịch tuyển mộ được phát động từ năm 2014 với tên gọi đầy ý nghĩa: “Mang những tài năng trở về quê hương”, cùng chiến lược rõ ràng tìm những cầu thủ tiềm năng khắp châu Âu có nguồn gốc Morocco, xây dựng mối quan hệ tin cậy với cầu thủ và gia đình họ, rồi đến thời điểm phù hợp sẽ thuyết phục họ khoác áo đội tuyển quốc gia.

Với gần 6 triệu người Morocco ở nước ngoài, Morocco xây dựng những mối liên hệ tích cực giữa cầu thủ, gia đình họ với quê nhà. Mỗi mùa hè, họ tạo ra những chuyến du lịch, giúp trẻ em sinh ra ở Madrid, Brussels hoặc Amsterdam có kỳ nghỉ ở Tangier, Casablanca hoặc Fez, hình thành những bản sắc không hề tách rời khỏi Morocco. Sofyan Amrabat-người từng khoác áo Hà Lan ở cấp độ trẻ-trước khi gia nhập đội tuyển quốc gia Morocco đã mô tả sự gắn bó này như sau: “Mỗi lần trở về Morocco, tôi không thể diễn tả bằng lời những gì cảm nhận được, đó đơn giản là nhà của tôi”. Rõ ràng, nếu cộng đồng người Morocco ở nước ngoài cảm thấy xa lạ với xã hội, dự án đã thất bại ngay từ đầu.

Trước đây, kế hoạch này từng suýt đổ bể khi có những căng thẳng giữa cầu thủ trong nước và nước ngoài. Nhưng huấn luyện viên Regragui đã khẳng định tại kỳ World Cup 2022 ở Qatar rằng: “Chúng ta đã chứng minh rằng mỗi người Morocco, theo mọi nghĩa, đều là người Morocco”.

Một phần của sự lựa chọn cũng đến từ những trải nghiệm chủng tộc. Hakim Ziyech cho biết anh thường cảm thấy lạc lõng khi lớn lên ở Hà Lan nhưng có nguồn gốc nước ngoài. “Bạn phải làm việc chăm chỉ gấp đôi để được tôn trọng. Nếu bạn chơi tốt, bạn là người Hà Lan. Nếu bạn chơi tệ, bạn chỉ là người nhập cư”. Đây là điều xảy ra thường xuyên ở châu Âu, cũng từng xảy ra với những ngôi sao như Oezil, Yamal... Đối với nhiều cầu thủ trẻ mang 2 quốc tịch, câu hỏi không chỉ là họ thuộc về quốc gia nào mà là họ cảm thấy được chấp nhận thực sự ở đâu.

Trong vài thập niên, bóng đá châu Phi rơi vào vòng luẩn quẩn: Sản sinh ra nhiều tài năng, nhưng các câu lạc bộ và đội tuyển quốc gia châu Âu hầu như luôn lấy được những chân sút hay nhất. Morocco đã phá vỡ thực tế này bằng cách thu hút lại tài năng từ cộng đồng người Morocco ở nước ngoài nhằm tận dụng nguồn cơ sở hạ tầng và môi trường bóng đá tiên tiến của châu Âu. Các cầu thủ Morocco được đào tạo ở các học viện lớn của Amsterdam, Madrid, Paris trước khi trở về khoác áo đội bóng quê hương Morocco.

Để làm được điều đó, ngoài việc kết nối cảm xúc với quê hương, Morocco cũng phải nâng cao cơ sở hạ tầng trong nước. Học viện Mohammed VI trị giá 65 triệu USD được xây dựng, giành quyền đăng cai các giải đấu lớn-bao gồm Cúp bóng đá châu Phi 2025 và World Cup 2030 (đồng tổ chức với Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha)-phản ánh nhiều tham vọng. Hàng tỷ USD đã được đầu tư vào việc hiện đại hóa các sân vận động và cơ sở vật chất như sân Grand Stade Hassan II với sức chứa 115.000 chỗ.

Cách làm của Morocco định hình lại tương lai bóng đá châu Phi khi nhiều đội tuyển cũng đang theo cách này như Tunisia, Senegal, Ghana... Huấn luyện viên Regragui rời đi, người kế nhiệm ông, Mohamed Ouahbi (cũng là người Morocco sinh ra và sống ở Bỉ), tiếp tục hành trình khẳng định: Đội tuyển Morocco có thể đứng ở nhóm đầu bóng đá thế giới!

LÊ THÀNH TRUNG