Mong vực dậy vùng lúa Phước Sơn

Vùng sản xuất lúa nước xã Phước Sơn cần được đầu tư hệ thống tưới tiêu, giao thông đồng bộ để nông dân sản xuất hiệu quả.

Những “nút thắt” này cần sớm được tháo gỡ để người dân yên tâm sản xuất, xây dựng thương hiệu lúa, gạo và làm giàu.

Chưa có hệ thống kênh rạch phù hợp

Vùng trồng lúa nước xã Phước Sơn tập trung tại 2 thôn Phước An và Phước Thành, với tổng diện tích trên 655ha, là nguồn thu nhập chủ yếu của hơn 700 hộ dân từ nhiều năm qua. Tuy nhiên, sản xuất vẫn phụ thuộc phần lớn vào nguồn nước tự nhiên nên hiệu quả chưa cao.

Theo người dân địa phương, điểm nghẽn lớn nhất đối với sản xuất là chưa có hệ thống kênh mương phù hợp. Mùa mưa, nước ngập ảnh hưởng tiến độ gieo sạ, nhất là vụ lúa thu đông. Nước chảy tràn làm hư hỏng đường bê tông nội đồng, gây khó khăn cho việc vận chuyển vật tư, nông sản. Trong khi đó, vào mùa khô, nguồn nước khan hiếm, nhiều diện tích phải bỏ hoang.

Ông Chu Văn Tín, Tổ trưởng Tổ hợp tác (THT) sản xuất lúa theo hướng hữu cơ thôn Phước An cho biết: Trước đây, chính quyền và người dân thành lập 3 THT với mong muốn xây dựng vùng nguyên liệu, từng bước tạo thương hiệu lúa gạo và nâng cao thu nhập cho bà con. Tuy nhiên, điều kiện sản xuất chưa thuận lợi nên diện tích canh tác 3 vụ của THT do ông phụ trách chỉ khoảng 50ha. Phần diện tích còn lại chỉ sản xuất được 1 vụ/năm.

Không trông chờ hoàn toàn vào Nhà nước, người dân đã nhiều lần tự tìm cách khắc phục. Mùa khô năm 2024, gia đình ông Tín cùng một số hộ dân xung quanh tự bỏ hơn 30 triệu đồng xây đập, tích trữ nước phục vụ sản xuất. Giải pháp này chỉ đáp ứng được một phần nhỏ nhu cầu.

Toàn vùng hiện chỉ có một trạm bơm được đầu tư từ năm 2006, công suất thiết kế phục vụ 250ha nhưng nay chỉ đáp ứng khoảng 70ha. Ông Nông Văn Cừ, nhân viên quản lý, vận hành trạm bơm cho biết: Trạm có 2 tổ máy với tổng công suất trên 208kW, hệ thống kênh mương dài khoảng 10km. Tuy nhiên, chỉ khoảng 7,5km hoạt động hiệu quả, đáp ứng khoảng 15% nhu cầu tưới tiêu; 2,5km còn lại không phát huy hiệu quả do dốc ngược hoặc bị tắc nghẽn.

Đầu tháng 9-2026, mưa lớn gây ngập cục bộ khoảng 20ha. May mắn, thời điểm này, toàn bộ diện tích lúa đã được thu hoạch trước đó.

Cùng với thủy lợi, giao thông cũng là trở ngại lớn. Khu vực sản xuất lúa có 16 tuyến đường thôn, liên thôn dài khoảng 50km và 65km đường ngõ xóm, nội đồng. Dù tỷ lệ nhựa hóa, bê tông hóa từng bước được nâng lên, song tuyến qua dốc Khỉ vẫn là điểm nghẽn trong vận chuyển vật tư, máy móc và nông sản.

Đại diện Phòng Kinh tế xã Phước Sơn cho biết: Tuyến dốc Khỉ dài khoảng 15km, rộng khoảng 5m, kết nối thôn Phước An với đường 755. Khoảng 660m qua khu vực dốc Khỉ hiện vẫn là đường đất, bị xói mòn nghiêm trọng, độ dốc lớn và chưa có hệ thống thoát nước. Nhiều vị trí có nguy cơ sạt lở, mất an toàn trong mùa mưa. Tuyến đường nằm trong đất lâm phần nên việc đầu tư, cứng hóa chưa được thực hiện.

Ưu tiên đầu tư thủy lợi, giao thông

Ông Trần Ngọc Công, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Phước Sơn cho biết: UBND xã vừa phê duyệt Dự án Sửa chữa điểm sạt lở cống thoát nước tại thôn Phước An, trị giá 800 triệu đồng từ quỹ phòng, chống thiên tai. Công trình đang được triển khai nhằm khắc phục điểm xung yếu, bảo đảm việc đi lại, vận chuyển hàng hóa và phục vụ sản xuất của người dân. Bên cạnh đó, những tuyến đường bê tông xi măng được xây dựng trước đây nhỏ hẹp, nay xuống cấp, xã sẽ triển khai khảo sát, phối hợp với bà con đầu tư nâng cấp, mở rộng trên tinh thần Nhà nước và nhân dân cùng làm.

“Để vùng lúa phát triển ổn định, những giải pháp trước mắt vẫn chưa đủ. Xã kiến nghị đầu tư đồng bộ đập, hồ chứa, trạm bơm, hệ thống kênh mương và tiêu thoát nước, tạo nền tảng để vùng lúa Phước An, Phước Thành ổn định sản xuất lâu dài. Với tuyến dốc Khỉ, xã kiến nghị cấp có thẩm quyền nghiên cứu cơ chế, tháo gỡ thủ tục để có cơ sở đầu tư; trước mắt ưu tiên xử lý đoạn khoảng 660m có nguy cơ bị xói lở, sạt lở, đáp ứng nhu cầu giao thông thiết yếu và phục vụ sản xuất của người dân” - ông Công chia sẻ thêm.

Phước Sơn vẫn đang tiếp tục thực hiện các bước để xây dựng thương hiệu lúa gạo của địa phương. Trước mắt, xã giao phòng chuyên môn phối hợp với bà con chọn giống phù hợp, củng cố các THT khuyến khích thành lập hợp tác xã làm đầu mối liên kết nông dân với doanh nghiệp. Đây cũng là kỳ vọng lớn của người dân vùng trồng lúa từ nhiều năm qua. Khi sản xuất ổn định, có doanh nghiệp đồng hành và đầu ra bền vững, việc xây dựng thương hiệu lúa gạo Phước Sơn sẽ trở thành hiện thực.