Mỗi quyết sách của Quốc hội phải thấm đẫm tinh thần 'lấy Nhân dân làm cội nguồn'

Nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (6/1/1946 - 6/1/2026), phóng viên VOV phỏng vấn Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh về ý nghĩa của cuộc Tổng tuyển cử và những trọng trách đặt ra cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI.

PV: Thưa Phó Chủ tịch Quốc hội, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu ra Quốc hội Việt Nam ngày 6/1/1946 là sự kiện lịch sử trọng đại, đặt nền móng cho thể chế dân chủ ở Việt Nam và có những giá trị to lớn cùng bài học kinh nghiệm sâu sắc đối với hoạt động của Quốc hội Việt Nam. Vậy, soi chiếu vào những hoạt động của Quốc hội trong suốt 80 năm qua, theo bà, bài học ấy có ý nghĩa như thế nào với đối với Quốc hội Việt Nam, đặc biệt là với cuộc bầu cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh: Theo tôi có ba bài học lớn. Đó là bài học về kiên định nguyên tắc dân chủ, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân. Kế thừa tinh thần đó, Quốc hội các nhiệm kỳ luôn chú trọng mở rộng dân chủ, nâng cao tính đại diện, đổi mới phương thức hoạt động để ngày càng gần dân, sát dân, phục vụ thiết thực cho quyền và lợi ích chính đáng của cử tri và nhân dân.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh

Thứ hai, bài học về xây dựng một Quốc hội thực chất, hiệu lực, hiệu quả, nơi hội tụ trí tuệ, bản lĩnh và trách nhiệm của những người đại diện cho Nhân dân. Có thể khẳng định rằng, một Quốc hội mạnh là một Quốc hội hành động vì lợi ích của nhân dân, có năng lực hoạch định chính sách chiến lược, và thể hiện được tiếng nói chung của toàn dân tộc trong các vấn đề hệ trọng của đất nước trong từng giai đoạn khác nhau.

Thứ ba là bài học về sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng gắn với phát huy đầy đủ vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Như vậy, các giá trị và bài học từ cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 không chỉ thuộc về quá khứ, mà tiếp tục là nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam hành động cho Quốc hội Việt Nam trên hành trình đổi mới, hội nhập và phát triển. Trên con đường xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, Quốc hội cần tiếp tục là biểu tượng của dân chủ, là trung tâm đoàn kết, sáng tạo và là nơi thể hiện khát vọng phát triển đất nước hùng cường, nhân dân hạnh phúc.

PV: Ngược thời gian, trở về dấu mốc của 80 năm trước, một trong những tư tưởng lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh lúc bấy giờ là xây dựng một Nhà nước kiểu mới - Nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân. Đây là tư tưởng xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo Cách mạng của Đảng và Bác Hồ và đã được minh chứng, kiểm nghiệm trong lịch sử của đất nước. Vậy theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Quốc hội Việt Nam cần tiếp tục kiến tạo hệ thống pháp quyền như thế nào để thực hiện lý tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh: Trong suốt 80 năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, tư tưởng của Bác về nhà nước pháp quyền không ngừng được thể chế hóa, hoàn thiện và phát triển. Đặc biệt, với vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất, Quốc hội Việt Nam đã có nhiều đóng góp quan trọng vào việc xây dựng và củng cố nền tảng pháp lý, tạo lập hành lang pháp luật đồng bộ, minh bạch để bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân được thực thi trong thực tiễn đời sống chính trị, xã hội.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh trả lời phỏng vấn của phóng viên VOV

Tuy nhiên, trước yêu cầu của thời kỳ mới, nhất là trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế sâu rộng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và chuyển đổi số toàn diện, Quốc hội cần tiếp tục kiến tạo hệ thống pháp quyền theo những định hướng lớn sau:

Trước hết, Quốc hội cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hoạt động lập pháp, nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật theo hướng công khai, minh bạch, đồng bộ, thống nhất khả thi, ổn định và hiện đại, bảo đảm mọi chủ trương, đường lối của Đảng phải được thể chế hóa đầy đủ, kịp thời, vì lợi ích nhân dân và sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Pháp luật phải thực sự là công cụ hữu hiệu để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế, xã hội. Đây cũng chính là sự hiện thực hóa tư tưởng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn nhấn mạnh: “Việc gì có lợi cho dân thì hết sức làm. Việc gì có hại cho dân thì hết sức tránh”.

Hoạt động giám sát không chỉ nhằm phát hiện sớm những sai phạm, bất cập, hạn chế trong quá trình tổ chức thực thi pháp luật, mà quan trọng hơn, phải góp phần kiến tạo môi trường pháp lý ổn định, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển đất nước bền vững.

Bên cạnh đó, cần xây dựng đội ngũ đại biểu Quốc hội xứng tầm là nhiệm vụ then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Quốc hội.

Đặc biệt, Quốc hội cần tiếp tục thể chế hóa đầy đủ, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đồng thời phát huy tối đa quyền làm chủ của Nhân dân. Đây là nhiệm vụ xuyên suốt, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng được cụ thể hóa bằng hệ thống pháp luật đồng bộ, minh bạch, gắn chặt với thực tiễn quản trị quốc gia, trong đó Nhân dân là chủ thể trung tâm của mọi quyết sách.

Trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số mạnh mẽ, Quốc hội cần tiên phong trong việc ứng dụng công nghệ số vào hoạt động lập pháp, giám sát, quyết định chính sách và kết nối với cử tri, hướng tới mô hình Quốc hội số, hiện đại, minh bạch, hiệu quả và gần dân hơn. Đồng thời, tiếp tục giữ vững độc lập, chủ quyền, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, góp phần đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững theo định hướng xã hội chủ nghĩa.

PV: Thưa Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, việc tăng cường mối quan hệ gắn bó giữa cử tri, Nhân dân với Quốc hội được xem là vấn đề cốt lõi, làm nên sức mạnh và động lực để Quốc hội hoạt động ngày càng hiệu lực, hiệu quả. 80 năm đồng hành cùng đất nước, với 15 nhiệm kỳ hoạt động của Quốc hội, vậy theo bà, mối quan hệ này đã được Quốc hội thực hiện như thế nào trong công tác lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh: Trong công tác lập pháp, Quốc hội ngày càng chú trọng thể chế hóa kịp thời đường lối, chủ trương của Đảng, ý chí, nguyện vọng chính đáng của Nhân dân thành Hiến pháp và pháp luật. Việc mở rộng lấy ý kiến Nhân dân đối với các dự án luật, dự thảo Hiến pháp, tăng cường phản biện xã hội đã góp phần bảo đảm pháp luật xuất phát từ thực tiễn cuộc sống, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và lợi ích của Nhân dân.

Trong hoạt động giám sát, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội không ngừng đổi mới nội dung, phương thức giám sát, bám sát những vấn đề Nhân dân quan tâm, bức xúc. Thông qua giám sát, đã kịp thời phát hiện, kiến nghị khắc phục những hạn chế trong quản lý, điều hành, qua đó bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, củng cố niềm tin của cử tri, Nhân dân đối với Nhà nước.

Qua 15 nhiệm kỳ hoạt động, có thể khẳng định rằng: mối quan hệ giữa Quốc hội và Nhân dân không chỉ là mối quan hệ đại diện, mà còn là quan hệ gắn bó mật thiết, thể hiện bản chất dân chủ sâu sắc của Nhà nước ta. Quốc hội là nơi ý chí của Nhân dân được thể chế hóa thành pháp luật, là nơi quyền lực của Nhân dân được thực hiện trong thực tiễn quản trị đất nước.

PV: Thưa Phó Chủ tịch Quốc hội, nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV đã không ngừng nỗ lực để hoàn thành trọng trách đổi mới thể chế để kiến tạo phát triển, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn đất nước trong bối cảnh mới. Sự đổi mới rõ nét trong tư duy lập pháp để kịp thời tháo gỡ khó khăn về thể chế và “đi trước một bước về thể chế” đã được thể hiện như thế nào, thưa bà?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh: Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại, số hóa, hội nhập sâu rộng và đòi hỏi ngày càng cao về quản trị quốc gia, Quốc hội đã nhận thức sâu sắc rằng: phải đổi mới tư duy lập pháp, tư duy thể chế, từ đó kịp thời tháo gỡ các nút thắt tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch, thúc đẩy phát triển bền vững.

Đặc biệt, tư duy “đi trước một bước về thể chế” được thể hiện rõ, minh chứng cho điều này, đó là Quốc hội khóa XV đã kịp thời xem xét, quyết định nhiều cơ chế, chính sách đặc thù, thí điểm, vượt trội đối với những lĩnh vực, địa phương có vai trò động lực, cũng như đối với các vấn đề mới, chưa có tiền lệ.

Quốc hội cũng đã tăng tính linh hoạt và phản ứng chính sách kịp thời với yêu cầu thực tiễn. Điều này được thể hiện qua việc: Tổ chức kỳ họp bất thường để thông qua các dự án luật cấp bách, tạo nền tảng pháp lý cho phục hồi và phát triển kinh tế, xã hội sau đại dịch. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cải tiến quy trình lập pháp, tăng tính công khai, minh bạch, có sự tham gia rộng rãi của người dân và chuyên gia.

PV: Tổng Bí thư Tô Lâm đã yêu cầu Quốc hội phải đi trước một bước về thể chế, phải dám mở đường, dám sửa đường, dám quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa từng có tiền lệ. Thưa Phó Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu này đặt ra những trọng trách như thế nào cho nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh: Yêu cầu của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc Quốc hội phải “đi trước một bước về thể chế” không chỉ là một chỉ đạo chiến lược, mà còn là niềm tin, kỳ vọng lớn lao của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI (2026–2031). Đây là mệnh lệnh từ thực tiễn, đồng thời là trọng trách lịch sử, đòi hỏi Quốc hội phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao bản lĩnh hành động và có tầm nhìn chiến lược sâu sắc để đáp ứng yêu cầu phát triển trong thời đại mới.

Theo tôi, điều đầu tiên, Quốc hội khóa XVI phải là lực lượng tiên phong trong việc thể chế hóa đầy đủ, kịp thời và sáng tạo các chủ trương, định hướng lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIV, cũng như các Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị mới ban hành. Việc thể chế hóa cần chủ động, đi trước, đi nhanh và đi đúng hướng, tạo lập hành lang pháp lý ổn định, thông thoáng, hiện đại và minh bạch, phù hợp với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Trước yêu cầu “dám mở đường, dám sửa đường” sẽ đặt ra trách nhiệm đổi mới toàn diện tư duy lập pháp, bảo đảm mỗi đạo luật, nghị quyết phải tinh gọn, dễ thực thi, phản ánh đúng hơi thở của cuộc sống và sự phát triển nhanh chóng của thời đại.

Do đó, Quốc hội khóa XVI cần chủ động hơn nữa trong việc xây dựng khung pháp lý cho các lĩnh vực mới, chiến lược, như: Chuyển đổi số, kinh tế số, công nghiệp bán dẫn, năng lượng tái tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu mở, y tế dự phòng, nông nghiệp xanh... Chỉ như vậy, Việt Nam mới có thể không “đi sau, về muộn”, mà “đi cùng thời đại”, thậm chí “đi tắt, đón đầu”.

Như vậy, trong mỗi quyết sách của Quốc hội phải thấm đẫm tinh thần “lấy Nhân dân làm cội nguồn”. Gìn giữ, phát huy và làm giàu truyền thống 80 năm vẻ vang của Quốc hội Việt Nam, tôi cho rằng, Quốc hội khóa XVI cần kế thừa kinh nghiệm quý báu của các thế hệ đại biểu đi trước, đồng thời khơi dậy mạnh mẽ khát vọng đổi mới, tinh thần dấn thân, liêm chính và phụng sự trong mỗi đại biểu hôm nay, để Quốc hội thực sự là biểu tượng sinh động của dân chủ, pháp quyền, trí tuệ và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đã trả lời phỏng vấn của phóng viên VOV.

Lê Tuyết/VOV