Mối đe dọa đối với tính độc lập của Fed chưa chấm dứt

Theo nhận định của CNBC, việc Bộ Tư pháp ngày 24/4 hủy bỏ cuộc điều tra liên quan đến Chủ tịch Fed Jerome Powell không hoàn toàn xóa bỏ mối đe dọa này, dù điều đó sẽ mở đường cho việc phê chuẩn ứng viên chủ tịch Fed mà ông Trump đề cử là ông Kevin Warsh.

Trụ sở Fed tại Washington, D.C., Mỹ. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Ông Warsh từ lâu đã cam kết duy trì tính độc lập của Fed, bao gồm cả trong phiên điều trần đề cử hôm 21/4. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ ông có thể đứng vững như thế nào trước một tổng thống từng coi việc hạ lãi suất là tiêu chí then chốt đối với ứng viên của mình. Tổng thống Trump không ngần ngại chỉ đạo các cơ quan vốn độc lập trong chính phủ liên bang phải làm gì. Fed là một trong số ít những cơ quan vẫn phần lớn nằm ngoài tầm kiểm soát của ông.

Công tố viên Jeanine Pirro ngày 24/4 cho biết bà sẽ dừng cuộc điều tra về việc đội chi phí trong các dự án cải tạo của Fed cũng như lời khai của ông Powell liên quan đến vấn đề này. Thượng nghị sĩ Thom Tillis (bang Bắc Carolina, đảng Cộng hòa) đã từ chối cho phép đề cử của ông Warsh được đưa ra bỏ phiếu tại toàn thể Thượng viện khi cuộc điều tra còn đang diễn ra, vì ông coi đây là mối đe dọa đối với khả năng Fed quyết định lãi suất một cách độc lập, không bị chi phối bởi chính trị.

Thượng nghị sĩ Tillis chưa cho biết liệu ông có thay đổi lập trường sau khi công tố viên Pirro rút lui hay không. Bà Pirro cho biết muốn chờ kết quả điều tra của Tổng thanh tra Fed. Bà tuyên bố rằng bà “sẽ không ngần ngại khởi động lại cuộc điều tra hình sự nếu các sự kiện cho thấy cần thiết”.

Cựu cố vấn pháp lý trưởng của Fed, Scott Alvarez, cho rằng khả năng công tố viên Pirro có thể mở lại cuộc điều tra có thể khiến Fed phải dè chừng. Văn phòng của bà Pirro từng nói với một thẩm phán vào tháng 3 rằng họ không có bằng chứng cụ thể về sai phạm đủ để ban hành trát triệu tập. Fed có thể sẽ muốn biết những tình tiết nào có thể khiến bà Pirro khôi phục cuộc điều tra.

Người phát ngôn Nhà Trắng Kush Desai cho biết “Nhà Trắng vẫn tin tưởng như trước rằng Thượng viện sẽ nhanh chóng phê chuẩn ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed tiếp theo nhằm khôi phục năng lực và niềm tin trong quá trình ra quyết định của Fed”.

Tổng thống Trump đã đề cử ông Powell vào vị trí chủ tịch Fed năm 2017, nhưng nhanh chóng không hài lòng với ông vì không đồng ý với cách ông Powell điều hành lãi suất. Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng cân nhắc sa thải ông Powell nhưng không hành động.

Trong nhiệm kỳ thứ 2, ông Trump đã đi xa hơn. Ông chỉ trích ông Powell vì không cắt giảm mạnh lãi suất - điều mà ông Trump cho là khiến chi phí tài trợ nợ công của Mỹ trở nên đắt đỏ hơn.

Theo luật, Fed có nhiệm vụ thiết lập lãi suất nhằm đạt được việc làm tối đa và lạm phát thấp. Những quốc gia nơi ngân hàng trung ương mất đi tính độc lập đã chứng kiến lạm phát tăng vọt.

Bà Pirro nói bà hành động độc lập khi quyết định điều tra ông Powell, nhưng ông Trump hoàn toàn ủng hộ cuộc điều tra này. Ông từng nói tin rằng có “hành vi phạm tội” trong dự án cải tạo của Fed.

Trước đó vào tháng 8/2025, Tổng thống Trump cho biết ông sẽ loại Thống đốc Lisa Cook khỏi Hội đồng Fed, cáo buộc bà gian lận thế chấp. Bà Cook đã bác bỏ các cáo buộc và tòa án cho phép bà tiếp tục tại vị trong khi vụ việc đang được Tòa án Tối cao xem xét. Ông Powell đã tham dự phiên tranh luận tại tòa vào tháng 1 liên quan đến vụ của bà Cook.

Ngay cả khi tòa cho phép bà Cook tiếp tục nhiệm kỳ, tổng thống vẫn có thể tìm cách loại bỏ ông Powell sau đó. Gần đây, Tổng thống Trump ám chỉ ông đang cân nhắc làm điều này, ngay cả khi ông Warsh được phê chuẩn làm Chủ tịch Fed. Ông Powell vẫn có thể giữ vị trí thống đốc trong Hội đồng gồm 7 thành viên của Fed đến tháng 1/2028.

Tổng thống Trump khó có khả năng từ bỏ sự quan tâm đối với Fed dưới một chủ tịch mới. Ông nói với CNBC rằng sẽ thất vọng nếu ông Warsh không nhanh chóng hạ lãi suất, trong ngày diễn ra phiên phê chuẩn tại Thượng viện.

Ông Warsh cho biết tại phiên điều trần rằng quyết định về lãi suất sẽ thuộc về ông và Fed, bất kể Tổng thống Trump nói gì. Ông Warsh nói: “Tôi không cho rằng tính độc lập của chính sách tiền tệ bị đe dọa khi các quan chức được bầu nêu quan điểm về lãi suất. Tính độc lập của Fed phụ thuộc vào chính Fed”.

Ngọc Quang (PV TTXVN tại Washington)