Mỗi dấu vết là một manh mối phá án

Công việc thầm lặng

20 giờ ngày 21/8, khi bữa cơm tối vừa được dọn ra, Trung tá, bác sĩ Ngô Văn Bộ, cán bộ Phòng Kỹ thuật hình sự (Công an tỉnh) nhận được thông báo làm nhiệm vụ khám nghiệm một trường hợp tử vong chưa rõ nguyên nhân tại xã Kép. Bữa cơm đành bỏ dở, ngoài trời, mưa dông mỗi lúc một lớn. Anh cùng đồng đội vội vã lên đường. Giữa cơn mưa tầm tã, mỗi cán bộ giữ một góc bạt căng thành mái che tạm. Công tác khám nghiệm tử thi được tiến hành khẩn trương song từng dấu vết vẫn được ghi nhận, kiểm tra cẩn trọng. Bởi các anh hiểu rằng phía sau một tử thi là câu hỏi cần được trả lời, một gia đình chờ đợi và thậm chí là một vụ án cần làm sáng tỏ.

Đội ngũ bác sĩ pháp y của Phòng Kỹ thuật hình sự (Công an tỉnh) trao đổi chuyên môn nghiệp vụ.

Gần 30 năm gắn bó với nghề pháp y, Trung tá, bác sĩ Ngô Văn Bộ đã quá quen với những cuộc gọi khẩn cấp như thế. Nếu bác sĩ điều trị đồng hành cùng bệnh nhân trong hành trình giành lại sự sống, thì bác sĩ pháp y lại lặng thầm đi tìm sự thật từ người đã khuất qua những dấu vết còn lại trên cơ thể và hiện trường. Bác sĩ Bộ chia sẻ: “Có những câu hỏi chưa có lời đáp, về nhà tôi vẫn trăn trở ngẫm nghĩ. Người đã mất không thể tự nói lên câu chuyện của mình. Vì vậy, từ vết thương, mẫu bệnh phẩm cho đến từng chi tiết tại hiện trường đều phải được phân tích trong mối liên hệ tổng thể để làm rõ bản chất vụ việc”.

Những ca tử vong lâu ngày, phát hiện dưới nước hay trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt luôn là thử thách lớn đối với công tác nhận diện, đánh giá dấu vết. Điều này đòi hỏi người làm pháp y không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải giữ được sự bình tĩnh, khách quan và trách nhiệm. Bác sĩ Bộ nhớ lại vụ việc xảy ra tại xã Hoàng Vân vào cuối năm 2025. Thời điểm đó, người dân phát hiện một nạn nhân tử vong trong bếp với nhiều thương tích trên cơ thể. Nghi vấn ban đầu nghiêng về một vụ án mạng. Tuy nhiên, quá trình khám nghiệm và đối chiếu kỹ lưỡng đặc điểm tổn thương với hiện trường, bác sĩ Bộ cùng đồng nghiệp đã đưa ra căn cứ khoa học để khẳng định đây là trường hợp tự sát: Nạn nhân tự gây ra vết thương xuyên từ bụng lên phổi và tim, dẫn đến mất máu cấp. Từ những dấu vết tưởng chừng rời rạc, khi được phân tích trong mối liên hệ tổng thể, vụ việc đã được làm sáng tỏ.

Đằng sau mỗi kết luận giám định hoàn thành là áp lực công việc thầm lặng cùng trách nhiệm của lực lượng pháp y và kỹ thuật hình sự. Chính sự cẩn trọng ấy đã mang lại lời giải đáp chính xác cho gia đình nạn nhân, đồng thời cung cấp căn cứ quan trọng để cơ quan điều tra phá án. Thiếu tá, bác sĩ Trần Văn Đông, cán bộ Phòng Kỹ thuật hình sự nhấn mạnh: “Mục tiêu cốt lõi của giám định pháp y là làm rõ, chính xác nguyên nhân tử vong. Đây là nền tảng giúp cơ quan điều tra nhận định đúng bản chất vụ việc, từ đó có hướng xử lý kịp thời, hiệu quả”.

Giải đáp các vụ án bằng chứng cứ khoa học

Giám định pháp y chỉ là một trong nhiều lĩnh vực chuyên môn của Phòng Kỹ thuật hình sự. Từ dấu vết nhỏ nhất, mẫu sinh học đến hiện trường phức tạp, mỗi vật chứng đều được tiếp nhận, phân tích kỹ lưỡng để cung cấp căn cứ khoa học phục vụ điều tra. Khác với các lực lượng trực tiếp truy bắt tội phạm, công việc của lực lượng kỹ thuật hình sự tập trung vào việc nghiên cứu, đánh giá các chứng cứ vật chất.

Tính riêng 6 tháng đầu năm nay, Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an tỉnh đã tiếp nhận, khám nghiệm 456 vụ việc tại hiện trường và thực hiện giám định 3.307 vụ việc, tăng 1.001 vụ so với cùng kỳ năm 2025. Có tuần cao điểm, cán bộ, chiến sĩ thực hiện hơn 100 cuộc giám định, khám nghiệm.

Có mặt từ khâu khám nghiệm hiện trường, thu thập dấu vết đến giám định và phân tích dữ liệu, mỗi kết luận kỹ thuật là một manh mối giúp cơ quan điều tra định hướng chính xác bản chất vụ việc. Hiện nay, Công an tỉnh Bắc Ninh là một trong 5 đơn vị trên toàn quốc triển khai đầy đủ 11 lĩnh vực giám định (bao gồm tài liệu, đường vân, cơ học, súng đạn, kỹ thuật số, âm thanh, ma túy...). Dù ở lĩnh vực nào, mục tiêu cốt lõi vẫn là cung cấp chứng cứ khách quan phục vụ điều tra, truy tố và xét xử.

Trước khối lượng công việc lớn và yêu cầu khắt khe về thời gian, mỗi kết luận đòi hỏi quy trình thực hiện chặt chẽ, chính xác. Để đáp ứng diễn biến tội phạm ngày càng tinh vi, đơn vị được đầu tư trang thiết bị hiện đại. Tới đây, Phòng hoàn thiện thủ tục triển khai giám định ADN cùng các lĩnh vực mới theo định hướng của Bộ Công an, trong đó có các nội dung như môi trường, an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, công nghệ chỉ là công cụ hỗ trợ, yếu tố quyết định vẫn là năng lực chuyên môn, tư duy phân tích và trách nhiệm của cán bộ thực hiện.

Đại tá Thân Ngọc Thắng, Trưởng Phòng Kỹ thuật hình sự cho biết: "Bắc Ninh phát triển công nghiệp nhanh, thu hút nhiều lao động và chuyên gia nước ngoài, kéo theo những nguy cơ tiềm ẩn về an ninh, trật tự. Thực tế này đòi hỏi cán bộ, chiến sĩ phải liên tục cập nhật kiến thức, làm chủ công nghệ để chủ động ứng phó với các phương thức phạm tội mới". Từng mẫu vật, dữ liệu điện tử hay dấu vết tại hiện trường đều là những căn cứ quan trọng để dựng lại sự thật. Sự chính xác trong công tác kỹ thuật hình sự giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan, bảo đảm mọi hành vi vi phạm đều được xử lý khách quan, đúng pháp luật.