MODEST-26: Tăng cường kết nối khoa học quốc tế

GS Trần Thanh Vân - Chủ tịch Hội gặp gỡ Việt Nam, Giám đốc Trung tâm ICISE phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Sỹ Thắng

Lần đầu được tổ chức tại Việt Nam, MODEST-26 diễn ra từ ngày 17 đến 22/8 tại Quy Nhơn, quy tụ hơn 70 nhà khoa học, nhà nghiên cứu trẻ và nghiên cứu sinh đến từ 24 quốc gia. Sự kiện mở ra diễn đàn trao đổi học thuật, kết nối giới nghiên cứu Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế, đặc biệt trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

MODEST là cộng đồng nghiên cứu quốc tế về mô hình hóa và quan sát các hệ sao đặc. Hội nghị MODEST đầu tiên được tổ chức năm 2002 và từ đó trở thành diễn đàn khoa học thường niên, tập trung vào nhiều lĩnh vực như động lực học sao, mô phỏng số, tiến hóa sao, hệ sao đôi và đa sao, các thiên thể đặc và sóng hấp dẫn.

Với chủ đề “Các hệ sao đặc, từ cụm sao cầu đến cụm sao nhân thiên hà”, MODEST-26 tập trung vào quá trình hình thành, tiến hóa và động lực học của các hệ sao, từ sao đơn, sao đôi đến những hệ đa sao bậc cao. Các nhà khoa học cũng thảo luận về sao neutron, lỗ đen, sao xung mili giây, hệ sao đôi tia X và các sao biến quang kiểu tai biến - những đối tượng quan trọng trong vật lý thiên văn đa sứ giả, cho phép nghiên cứu vũ trụ thông qua sự kết hợp giữa dữ liệu bức xạ điện từ và sóng hấp dẫn.

Một nội dung đáng chú ý của hội nghị là kết nối dữ liệu quan sát với các mô hình số hiện đại. Dữ liệu từ nhiều kính thiên văn, đài quan sát và sứ mệnh khoa học như Kính viễn vọng không gian James Webb (JWST), Vera C. Rubin, Gaia, ESO-VLT, MUSE, LAMOST, FAST, SKA và Einstein Probe đang mở rộng khả năng nghiên cứu các hệ sao đặc.

Các phiên thảo luận còn mở rộng tới quá trình hình thành và tiến hóa của các hệ sao trong lịch sử vũ trụ, vai trò của cụm sao trong khảo cổ học thiên hà, sự hình thành các cụm sao hạt nhân và tương tác với lỗ đen khối lượng trung gian, lỗ đen siêu khối lượng. Những hiện tượng thiên văn quá độ như sự kiện gián đoạn thủy triều, các đợt bùng phát gần tuần hoàn và hệ đôi có tỷ số khối lượng cực đoan đang xoắn dần vào nhau cũng được đưa ra trao đổi, cùng triển vọng nghiên cứu các nguồn sóng hấp dẫn.

Phát biểu tại hội nghị, TS Nguyễn Hữu Hà - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh địa phương xác định khoa học và giáo dục là nền tảng quan trọng cho đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Tỉnh cam kết tiếp tục đồng hành, tạo điều kiện để Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành phát huy vai trò hạt nhân tri thức, trở thành cầu nối giữa khoa học Việt Nam với cộng đồng khoa học quốc tế.

Theo TS Nguyễn Hữu Hà, MODEST-26 là dịp để các nhà khoa học kết nối nghiên cứu lý thuyết, mô phỏng và quan sát, chia sẻ những kết quả mới, đồng thời tìm kiếm các hướng hợp tác trong tương lai. Đặc biệt, việc hội nghị lần đầu tiên được tổ chức tại Việt Nam góp phần tăng cường kết nối giữa các nhà khoa học quốc tế với giới nghiên cứu trong nước và khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Từ năm 2013 đến nay, Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành đã đón hơn 20.000 nhà khoa học đến từ 62 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có 19 Giáo sư đoạt giải Nobel cùng hàng trăm nhà khoa học hàng đầu thế giới. Đây là nền tảng để Gia Lai tiếp tục phát huy lợi thế của Trung tâm trong kết nối, tiếp nhận và lan tỏa nguồn tri thức quốc tế.

Thông qua MODEST-26, các nhà khoa học trẻ và nghiên cứu sinh Việt Nam có thêm cơ hội giao lưu, học hỏi và từng bước tham gia sâu hơn vào cộng đồng nghiên cứu quốc tế. Việc đưa một diễn đàn khoa học thường niên của cộng đồng MODEST đến Việt Nam cũng góp phần mở rộng các hợp tác nghiên cứu mới, đồng thời nâng cao vai trò của Quy Nhơn và Gia Lai trong hoạt động giao lưu, hợp tác và trao đổi học thuật quốc tế.