Mở không gian, tạo động lực phát triển

Làng ta sau sắp xếp (Bài 1):

Sau sáp nhập, các thôn ở xã Quảng Ninh được mở rộng, tạo không gian mới cho phát triển. Ảnh: Tố Phương

Ngày 1/7/2026, 1.933 thôn, TDP mới trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa chính thức đi vào vận hành. Quyết định sáp nhập thôn, TDP lần này được thực hiện đồng bộ, khẩn trương, nghiêm túc nhằm kiện toàn bộ máy ở cơ sở theo hướng tinh gọn, nâng cao hiệu quả quản trị và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Thôn mới - sức sống mới

Trở lại thôn 5, xã Quý Lộc những ngày tháng 8, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên trước sự đổi thay mạnh mẽ của vùng đất này. Những ngôi nhà cao tầng nối nhau mọc lên san sát; những cung đường trải nhựa, bê tông rộng rãi, sạch đẹp như phố thị; đường điện, đường hoa, hàng cây xanh tạo nên bức tranh nông thôn đầy sức sống.

Từ địa bàn có quy mô nhỏ, thôn 5 đã sáp nhập với thôn 6, hình thành thôn 5 mới với diện tích 290ha, hơn 600 hộ dân. Với đội ngũ cán bộ mới năng động, nhiệt huyết và một vùng đất giàu tiềm năng, thôn 5 đang từng bước phát huy lợi thế riêng để tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế - xã hội. Trưởng thôn 5 Trịnh Đình Nguyên chia sẻ: “Sáp nhập thôn không chỉ là sự thay đổi về địa giới hay tên gọi, mà còn mở ra một không gian phát triển mới để phân bổ và sử dụng nguồn lực hiệu quả hơn. Thành lập thôn mới là bước khởi đầu. Trên hành trình tiến về phía trước, từ nền tảng có sẵn, cùng với những định hướng mới và quyết tâm cao hơn, thôn 5 phấn đấu trở thành khu dân cư đi đầu của xã Quý Lộc”.

Những ngày đầu tháng 8, tại nhà văn hóa thôn Bái Trại, xã Yên Định, không khí sôi nổi, nhộn nhịp hơn thường ngày. Trẻ em say sưa tập luyện văn nghệ, đoàn viên thanh niên tất bật chuẩn bị đạo cụ, người dân cùng nhau bàn công việc chung. Đây là những sinh hoạt cộng đồng đầu tiên kể từ khi hai thôn Bái Trại và Bái Trại 1 sáp nhập. Với những hoạt động chung ấy, tâm lý “thôn mới - thôn cũ” dần được xóa bỏ, thay vào đó là tinh thần đoàn kết giữa người dân hai thôn được vun đắp, tạo dựng.

Từ nhịp sống mới sau sáp nhập, vai trò của người đứng đầu chi bộ thôn Bái Trại cũng được đặt lên cao hơn. Ở tuổi 35, chị Đặng Thị Hoan (sinh năm 1991) được tín nhiệm giữ chức bí thư chi bộ. Địa bàn rộng, khối lượng công việc tăng lên nhiều, nhưng với tinh thần “việc chung cùng lo, việc khó cùng làm”, chị Hoan và cán bộ thôn chủ động cập nhật kiến thức công nghệ, ứng dụng các tiện ích số trong thực hiện nhiệm vụ của thôn, đồng thời thường xuyên hướng dẫn người dân tiếp cận các tiện ích số. Theo chị Hoan, cách làm ấy đang góp phần tạo nên một nhịp vận hành mới, nơi cán bộ gần dân hơn, công việc được triển khai chủ động, hiệu quả hơn.

Chị Đặng Thị Hoan, Bí thư chi bộ thôn Bái Trại, xã Yên Định thăm tình hình sản xuất nông nghiệp của bà con nông dân.

Sau sắp xếp, xã Yên Định giảm từ 24 xuống còn 12 thôn. Điều đáng phấn khởi là, trong cấp ủy của 12 chi bộ thôn, đội ngũ cán bộ trẻ chiếm tỷ lệ khá cao, với 15/43 đồng chí dưới 40 tuổi. Trưởng Ban Xây dựng Đảng, Đảng ủy xã Yên Định, Lê Thị Kim Oanh cho biết: “Để nâng cao chất lượng cán bộ ở cơ sở, xã đã lựa chọn đội ngũ cán bộ có trình độ để bổ sung cho các thôn. Qua 2 tháng vận hành, đội ngũ cán bộ thôn đã nhanh chóng bắt nhịp công việc, bám sát địa bàn, chủ động đảm nhận việc mới, việc khó. Những chuyển động bước đầu ấy không chỉ tạo luồng sinh khí mới ở cơ sở, mà còn là nền tảng để xã Yên Định tiếp tục xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới”.

Chủ trương lớn, quyết tâm cao

Giai đoạn 2017-2020, Thanh Hóa đã thực hiện sắp xếp và giảm từ 5.971 thôn, TDP xuống còn 4.351 thôn, TDP (giảm 1.620 thôn, TDP). Với con số này, Thanh Hóa là một trong những địa phương thực hiện việc sắp xếp cấp thôn nhiều nhất cả nước. Tuy nhiên, đến thời điểm rà soát tháng 5/2026, vẫn còn nhiều thôn, TDP chưa bảo đảm tiêu chí. Sau sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, số lượng thôn, TDP tăng lên nhiều, bình quân mỗi xã, phường có 26 thôn, TDP, tạo ra áp lực đối với công tác quản lý, điều hành ở cơ sở.

Không thể có một chính quyền địa phương 2 cấp hoạt động hiệu quả nếu bộ máy ở cơ sở vẫn cồng kềnh, thiếu đồng bộ. Vì thế, công cuộc tái cấu trúc toàn diện bộ máy hướng đến tinh gọn tổ chức và hoàn thiện “mắt xích” cuối cùng ở cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của đất nước và mỗi địa phương. Do đó, ngay sau Kết luận số 34-KL/TW của Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 21/CT-TTg ngày 20/5/2026 về sắp xếp thôn, TDP và bố trí, sử dụng, chế độ, chính sách đối với người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, TDP.

Lãnh đạo phường Hạc Thành trao quyết định cho các đồng chí được chỉ định giữ các chức danh sau sắp xếp tổ dân phố.

Với tinh thần khẩn trương và quyết liệt, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Chỉ thị 05/CT-UBND yêu cầu các xã, phường khẩn trương xây dựng phương án chi tiết sắp xếp thôn, TDP bảo đảm quy trình chặt chẽ. Theo đó, chỉ trong thời gian ngắn, cấp ủy, chính quyền, MTTQ các xã, phường đã ban hành 220 chỉ thị, 384 kế hoạch và 166 đề án chi tiết để triển khai thực hiện.

Bà Hà Thị Tuyết, Trưởng Phòng Xây dựng chính quyền và Công tác thanh niên, Sở Nội vụ cho biết: “Thanh Hóa là địa phương có diện tích hơn 11.114km2, dân số hơn 4,3 triệu người với nhiều dân tộc anh em cùng sinh sống. Do đó, mỗi đề án sáp nhập đều được các địa phương tính toán kỹ lưỡng trên nhiều phương diện, từ các yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục, địa lý, dân tộc, tôn giáo, quốc phòng, an ninh đến sự gắn kết của cộng đồng dân cư; đồng thời công khai để cử tri đại diện hộ gia đình trực tiếp tham gia ý kiến. Nhờ đó, chủ trương sắp xếp đã nhận được sự đồng thuận cao trong Nhân dân, với 98,73% cử tri được lấy ý kiến đồng ý với phương án sắp xếp”.

Sáp nhập các thôn, TDP không chỉ là “phép cộng” cơ học đơn thuần để giảm đầu mối, mà sâu xa hơn nó thể hiện tầm nhìn và sự chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị và phục vụ; từ bộ máy hành chính cồng kềnh sang tinh gọn, gần dân, để mọi lợi ích thuộc về Nhân dân. Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Quảng Ninh Nguyễn Thị Hòa cho rằng: “Bộ máy mới, địa bàn mới, nhất là quyết tâm mới đang xóa bỏ tư duy, cách làm kiểu cũ. Đằng sau sự thay đổi về tên gọi, địa giới là một cuộc chuyển mình thực chất, hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở. Bộ máy tinh gọn hơn, nguồn lực tập trung hơn, chính quyền gần dân hơn, đó là nền tảng để chính quyền địa phương 2 cấp vận hành hiệu lực, hiệu quả”.

Mỗi thôn, phố vững mạnh sẽ tạo nền tảng vững chắc để mỗi xã, phường vững mạnh. Mỗi xã, phường vững mạnh là thêm một điểm tựa để tỉnh phát triển nhanh, bền vững. Bởi vậy, hành trình xây dựng Thanh Hóa trở thành tỉnh giàu mạnh không bắt đầu từ những điều xa xôi, mà từ chính sự lớn mạnh của mỗi thôn, phố.

Tố Phương

(Còn nữa)