Mô hình sandbox thúc đẩy đổi mới công nghệ

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Nguyễn Minh Quang (phải) tham quan triển lãm giới thiệu sản phẩm công nghệ mới tại sự kiện Techfest Dong Nai 2025.

Sandbox được kỳ vọng trong việc nâng cao sự phát triển của khoa học - công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số theo định hướng của Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo

Sandbox là cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cho phép doanh nghiệp (DN) hay tổ chức thử nghiệm các công nghệ, sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh mới trong một môi trường pháp lý giới hạn, được đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan nhà nước, trước khi DN hay tổ chức nhân rộng mô hình chính thức. Theo nhiều chuyên gia, cơ chế sandbox không chỉ là công cụ tháo gỡ rào cản pháp lý mà còn phải trở thành một “không gian an toàn” để kiểm chứng các công nghệ, mô hình quản lý và chính sách mới trước khi áp dụng rộng rãi.

Tiến sĩ Lê Văn, Giám đốc Chương trình Công nghệ tài chính, Viện ĐMST thuộc Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Việc triển khai các sandbox cho mô hình kinh doanh số sẽ khuyến khích đổi mới và thử nghiệm trong môi trường an toàn. Bằng chứng thực tiễn cho thấy việc chuyển đổi quy trình, mô hình kinh doanh và kết nối dữ liệu không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn thúc đẩy ĐMST. Từ đó giúp DN tạo ra giá trị khác biệt, củng cố lợi thế cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế số.

Đối với Đồng Nai, địa phương đã trở thành thành phố với nhiều lợi thế cạnh tranh trong việc liên kết vùng và phát triển kinh tế khu vực Đông Nam Bộ. Trong bối cảnh mô hình sandbox ra đời như một hệ quả của việc đẩy mạnh khoa học - công nghệ, ĐMST và chuyển đổi số, Đồng Nai càng có nhiều cơ hội hơn để hướng đến các mục tiêu phát triển bền vững.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Thủy, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Quốc tế Hồng Bàng đề xuất: Để thúc đẩy phát triển hệ thống ĐMST và hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, Đồng Nai cần hoàn thiện cơ chế chính sách, kiến tạo thể chế và xây dựng cơ chế thử nghiệm (sandbox). Cơ chế này có thể áp dụng cho các mô hình kinh doanh số mới, các nền tảng công nghệ tài chính (fintech), công nghệ logistics số (logtech) và việc ứng dụng thiết bị tự hành thông minh…

Triển khai nhiều giải pháp

PGS.TS Từ Diệp Công Thành, Giám đốc Trung tâm Sở hữu trí tuệ và Chuyển giao công nghệ (IPTC), Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Để phát triển hoạt động ĐMST bền vững, các địa phương cần xây dựng kế hoạch, định hướng dài hơi trong phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST, chú trọng phát triển, chuyển giao các công nghệ chiến lược. Điều này sẽ giúp thành phố có thêm nhiều điều kiện, cơ chế triển khai các mô hình thí điểm linh hoạt, như: sandbox công nghệ ưu đãi vượt trội cho DN ĐMST hay phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm. Từ đó tạo môi trường thuận lợi để thử nghiệm ý tưởng mới, chấp nhận rủi ro có kiểm soát và thúc đẩy mạnh mẽ hệ sinh thái khởi nghiệp, ĐMST.

Đại diện một doanh nghiệp giới thiệu thiết bị mẫu tại một triển lãm sản phẩm công nghệ được tổ chức ở Đồng Nai. Ảnh: Hải Quân

Tiến sĩ Lê Văn chia sẻ thêm: Việc thiết lập các sandbox cho mô hình kinh doanh số, chẳng hạn trong lĩnh vực công nghệ tài chính và các dịch vụ dữ liệu, sẽ cung cấp môi trường an toàn để thử nghiệm các mô hình kinh doanh sáng tạo, thúc đẩy đổi mới và nâng cao khả năng khác biệt hóa của DN trên thị trường. Một trong những đề xuất để triển khai hiệu quả mô hình sandbox tại Đồng Nai đó là kích hoạt các nhân tố quan trọng trong chuyển đổi số. Đề xuất này tập trung vào việc kích hoạt “ý định chuyển đổi số” và phát triển năng lực tổ chức, đặc biệt nhắm tới các DN vừa và nhỏ thường gặp nhiều rào cản về nguồn lực và năng lực số.

Theo cơ chế này, việc hỗ trợ quản trị đóng vai trò then chốt, bao gồm: các chương trình đào tạo chuyên sâu, tư vấn chiến lược, cố vấn triển khai chuyển đổi số và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, giúp lãnh đạo và nhân viên của DN nâng cao hiểu biết, kỹ năng và khả năng áp dụng công nghệ số trong hoạt động kinh doanh. Đồng thời, truyền thông về lợi ích của chuyển đổi số và các biện pháp giảm rủi ro, chẳng hạn như: hướng dẫn về bảo mật dữ liệu, thử nghiệm mô hình kinh doanh trong môi trường sandbox sẽ giúp DN chuyển từ “ý định” sang hành động thực tiễn, tăng tỷ lệ triển khai thành công và giảm thiểu sự do dự hoặc e ngại thay đổi.

Hải Quân