Minh sư ở phố Hội

Nam Tôn Phật đường ở Hội An. Ảnh: Vũ Hoài An

Gần một thế kỷ qua, Nam Tôn Phật đường (còn gọi là chùa Nam Tôn) vẫn là nơi thờ tự, tu hành của cộng đồng Minh Sư.

Theo dòng Minh Sư đến Hội An

Đạo Minh Sư có tên đầy đủ là Giáo hội Phật đường Nam tông Minh Sư, một dòng đạo có nguồn gốc từ Phật Đường của Phật giáo Thiền tông Trung Quốc. Sau thời Lục tổ Huệ Năng, Phật Đường có thời gian suy yếu, rồi được chấn hưng vào năm 783 dưới thời Đường. Đến cuối đời Minh, dòng đạo này tiếp tục được phục hưng, từng bước hình thành hệ thống giáo lý mang màu sắc Tam giáo, kết hợp tư tưởng Phật, Lão và Nho.

Trong quá trình phát triển, Minh Sư chia thành nhiều dòng truyền thừa, về sau hình thành năm nhánh gồm Minh Sư, Minh Lý, Minh Đường, Minh Thiện và Minh Tân. Tôn chỉ của Minh Sư là “Từ bi - Giác ngộ - Giải thoát”, hướng người tu hành đến việc tu dưỡng bản thân, giúp người và tìm về cội gốc của Đạo. Giáo lý vừa đề cao việc tự tu, tự giác, vừa hướng đến việc phổ độ chúng sinh.

Từ Trung Quốc, Minh Sư theo những dòng di dân người Hoa xuống Đông Nam Á. Năm 1863, đạo được truyền vào Việt Nam. Ban đầu chủ yếu thu hút người Minh Hương, sau đó dần có ảnh hưởng trong cộng đồng người Việt. Tinh thần dung hòa Nho, Phật, Lão cùng những hình thức sinh hoạt tín ngưỡng gần gũi với đời sống đã tạo nên diện mạo riêng của Minh Sư khi hiện diện ở Việt Nam.

Ở Hội An, vào cuối những năm 1920, đầu những năm 1930, một số người theo đạo như các ông Trần Vận Hồng, Lưu Chí Thiện, Tư Dĩnh đã gặp nhau tại nhà riêng để tu hành, trao đổi đạo học.

Khi số người theo đạo tăng lên, nhu cầu có một nơi sinh hoạt chung cũng trở nên cần thiết. Năm 1936, ông Lưu Chí Thiện đã tự nguyện phụng cúng một phần đất nhà mình, với sự đóng góp của thiện nam tín nữ để xây dựng nên Nam Tôn Phật đường tại vị trí hiện nay. Cũng trong năm này, Lão sư Đinh Đạo Ninh từ Trung Quốc sang truyền giáo tại đây. Ông Trần Vận Hồng là vị trụ trì đầu tiên.

Tọa lạc tại 196 Phạm Ngũ Lão, phường Hội An Đông, Nam Tôn Phật đường có diện tích khoảng 1.000m2², mặt tiền quay về hướng đông nam. Trải qua gần một thế kỷ, công trình vẫn giữ được nhiều yếu tố kiến trúc gốc cùng hệ thống hoành phi, liễn đối và bia ký gắn với lịch sử hình thành Phật đường.

Giữ một nếp đạo giữa đời sống

Ngày 1/10/2008, Ban Tôn giáo Chính phủ ban hành Quyết định số 196/TGCP-CĐ, công nhận Giáo hội Phật đường Nam Tông Minh Sư đạo là tổ chức tôn giáo.

Cùng với quá trình hình thành và phát triển của Minh Sư, những lễ tiết, nghi thức cũng được duy trì ở Nam Tôn Phật đường như lễ Phật đản, Quán Thế Âm, Vu lan, Trung thu, Hạ nguyên đến lễ Đức Phật thành đạo, lễ Đức Táo quân... Hằng tháng, vào ngày mồng Một và ngày Rằm, Phật đường có lễ cúng; trong năm còn có những ngày kỵ tiên sư, cố trụ trì và người có công với Phật đường.

Tại Phật đường, các thời cúng được duy trì vào 4 giờ sáng, 12 giờ trưa và 4 giờ chiều để sám hối, cầu đạo. Người tu hành thực hiện trường trai, tiệt dục, giữ giới theo Tứ đại điều quy và Thập lục điều quy. Đạo phục thường là áo dài đen, quần trắng, đội mũ đen, đi hài đen.

Những lễ tiết và quy định tu hành đã tạo nên nếp sinh hoạt riêng của đạo Minh Sư. Từ những buổi gặp gỡ tại nhà riêng của tín hữu ở Hội An gần một thế kỷ trước, một nơi sinh hoạt chung dần hình thành, rồi Nam Tôn Phật đường được dựng nên, trở thành chốn gắn bó của cộng đồng Minh Sư. Ngày nay, giữa phố Hội, Nam Tôn Phật đường vẫn lưu giữ một dấu ấn riêng, gợi nhắc về một dòng tôn giáo đã bén rễ và hòa vào đời sống nơi đây.