Minh bạch để phát triển chuỗi nông sản bền vững

Ông Phan Công Thiệu bên vườn rau quả hữu cơ Kim Hà. Ảnh: QUANG VIỆT

Đây là hướng đi thiết thực, phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp bền vững. Minh bạch chuỗi nông sản còn đảm bảo các tiêu chí an toàn thực phẩm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Bước tiến quan trọng này giúp chuỗi nông sản thành phố nâng cao giá trị, tăng sức cạnh tranh nhờ đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Ghi nhận những chuyển động

Sản xuất rau quả theo phương thức hữu cơ, VietGAP đòi hỏi các nông hộ, hợp tác xã, doanh nghiệp phải quản lý chặt chẽ từ khâu chọn giống, canh tác, thu hoạch, bảo quản đến tiêu thụ sản phẩm, giúp kiểm soát tốt dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất, vi sinh vật gây hại. Đó là hướng đi để sản phẩm nông nghiệp đạt tiêu chuẩn an toàn.

Ông Phan Công Thiệu, chủ vườn rau quả hữu cơ Kim Hà (khối Trung Hà, phường Hội An) có diện tích hơn 4.000m2 cho biết, lâu nay người tiêu dùng băn khoăn về nguồn gốc khi sử dụng nông sản. Bởi thế, ông Thiệu ghi chép, lưu trữ đầy đủ tài liệu về các khâu thực hành sản xuất như giống cây trồng, từng thời điểm canh tác, vật tư, phân hữu cơ, bón phân ngày nào, thời điểm thu hoạch, đóng gói, vận chuyển ra thị trường… “Quá trình tạo ra nông sản được dữ liệu hóa để truy xuất nguồn gốc”, ông Thiệu nói.

Để tạo “tấm vé thông hành” cho xuất khẩu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cấp mã số vùng trồng cho dưa hấu xã Chiên Đàn.

Ông Nguyễn Văn Trí (thôn Tam Cẩm, xã Chiên Đàn) đang trồng dưa hấu trên diện tích 3.500m2 cho biết, trong quá trình sản xuất dưa hấu, ông ghi chép đầy đủ các số liệu về quản lý đất trồng và vệ sinh đồng ruộng, quản lý sử dụng phân bón và chất phụ gia, quản lý sử dụng nguồn nước, quản lý sử dụng các loại thuốc, vật tư nông nghiệp, quản lý thu hoạch, bảo quản, dán tem nhãn cho dưa hấu. “Tôi thực hiện nghiêm túc các dữ liệu từ giống, vật tư nông nghiệp đến thu hoạch. Đó là cơ sở để kỳ vọng tăng giá trị nông sản nhờ xuất khẩu. Truy xuất nguồn gốc là nền tảng để minh bạch “lý lịch” mặt hàng dưa hấu cho khách hàng nước ngoài”, ông Trí nói.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), minh bạch nông sản theo phương thức hữu cơ, VietGAP đem lại nhiều lợi ích. Đó là tiết kiệm tài nguyên nước và đất, giảm ô nhiễm môi trường, sản xuất phù hợp với mục tiêu tăng trưởng xanh của thành phố. Nông sản có giá bán cao hơn, dễ tiêu thụ hơn, giúp tăng thu nhập, ổn định đời sống người sản xuất.

Các vùng sản xuất VietGAP, hữu cơ là cơ sở quan trọng để kết nối nông dân với doanh nghiệp, hình thành chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ bền vững. Đây là bước đi giúp nông sản Đà Nẵng hội nhập thị trường khu vực và quốc tế, nâng cao thương hiệu, vị thế hàng hóa nông sản.

Sản xuất rau muống theo tiêu chuẩn VietGAP của Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Mỹ (thôn Phú Mỹ, xã Tây Hồ). Ảnh: QUANG VIỆT

Thúc đẩy phát triển bền vững

Theo tìm hiểu, minh bạch hóa nông sản trên địa bàn thành phố đối diện với không ít trở ngại. Quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, khó hình thành các vùng sản xuất tập trung lớn để áp dụng đồng bộ quy trình VietGAP, hữu cơ. Chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, thiếu tính ổn định. Không ít bộ phận nông hộ chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích lâu dài của sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ.

Trong khi ghi chép hồ sơ, nhật ký sản xuất của nông dân còn chưa nghiêm túc thì đội ngũ cán bộ kỹ thuật hỗ trợ còn mỏng, hướng dẫn chưa được thường xuyên. Có thực tế là chi phí đánh giá, chứng nhận VietGAP, hữu cơ tương đối cao so với khả năng của người sản xuất trên địa bàn thành phố. Nhiều mô hình VietGAP, hữu cơ được hình thành chủ yếu nhờ nguồn kinh phí dự án, sau khi hết thời gian hỗ trợ thì không được duy trì dẫn đến tính bền vững chưa cao...

Theo ông Phạm Nam Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, ngành chức năng đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương, đơn vị để đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật cho cán bộ và người nông dân nhằm nâng cao nhận thức, kỹ năng thực hành và tuân thủ quy trình sản xuất VietGAP, hữu cơ.

Ngành tham mưu UBND thành phố quy hoạch, hình thành các vùng sản xuất tập trung đối với những cây trồng chủ lực, khuyến khích các hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia liên kết sản xuất - tiêu thụ, xây dựng chuỗi giá trị nông sản an toàn.

Dưa hấu Chiên Đàn đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp mã số vùng trồng. Ảnh: QUANG VIỆT

Bên cạnh đó, ngành nông nghiệp tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong truy xuất nguồn gốc, ghi chép điện tử và quảng bá nông sản, tạo điều kiện thuận lợi để nông sản VietGAP, hữu cơ Đà Nẵng tiếp cận thị trường hiện đại. Huy động các nguồn lực hỗ trợ cho hoạt động đào tạo, chứng nhận và duy trì mô hình VietGAP, hữu cơ. Phối hợp với các đơn vị, doanh nghiệp phân phối để quảng bá, kết nối tiêu thụ nông sản VietGAP, hữu cơ tại các siêu thị, cửa hàng nông sản an toàn, các kênh thương mại điện tử, góp phần nâng cao giá trị, mở rộng thị trường và khẳng định thương hiệu nông sản Đà Nẵng.

Tính đến nay, trên địa bàn thành phố có 570,9ha cây trồng được chứng nhận VietGAP. Trong diện tích cây trồng hằng năm, có 288,9ha lúa, 118,8ha cây rau quả, 36ha sen, 10,1ha mè... Ngoài ra, có 27,7ha rau được chứng nhận đảm bảo điều kiện an toàn thực phẩm. Sản xuất rau quả hữu cơ trên địa bàn Đà Nẵng tập trung chủ yếu ở các địa phương như Hòa Vang, Hòa Tiến, Tam Xuân, Chiên Đàn, Tây Hồ, Hội An, Hội An Tây, Hội An Đông...

QUANG VIỆT