Miền quê bước vào nhịp phát triển mới

Người dân được xác định là chủ thể trong xây dựng nông thôn mới, chủ động tham gia hoàn thiện các tiêu chí, nhất là tiêu chí hạ tầng giao thông nông thôn.

Không gian mới và những chuyển động bền vững

Sau sáp nhập, Thái Nguyên có 92 đơn vị hành chính (gồm 77 xã và 15 phường). Các địa phương cấp xã được thành lập mới đều có quy mô diện tích và dân số lớn hơn, nhiều nơi hội tụ đồng thời các yếu tố đô thị và nông thôn. Đây là sự thay đổi về địa giới hành chính, đồng thời mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện để nông thôn được đặt trong một chỉnh thể thống nhất, có khả năng kết nối hạ tầng, liên thông kinh tế và lan tỏa các giá trị văn hóa.

Chính sự mở rộng đó đã tạo tiền đề để tư duy xây dựng nông thôn mới (NTM) chuyển dần từ chiều rộng sang chiều sâu. Nếu trước đây, mục tiêu chủ yếu là hoàn thành bộ tiêu chí theo quy định, thì nay yêu cầu đặt ra là làm thế nào để các tiêu chí thực sự đi vào đời sống, trở thành động lực phát triển lâu dài.

Những con đường được mở rộng, những tuyến kênh mương được kiên cố hóa, những trường học đạt chuẩn quốc gia, những nhà văn hóa xóm được nâng cấp đang từng ngày làm thay đổi nhịp sống ở các làng quê.

Theo rà soát, sau sáp nhập, toàn tỉnh có 42/77 xã cơ bản đạt tiêu chí NTM theo Bộ tiêu chí giai đoạn 2021-2025. Đây là nền tảng quan trọng để các địa phương chuyển trọng tâm từ việc hoàn thành tiêu chí sang nâng cao chất lượng và tính bền vững của từng tiêu chí. Ngay sau khi kiện toàn bộ máy chỉ đạo và hệ thống tham mưu, các địa phương đã khẩn trương triển khai nhiệm vụ xây dựng NTM với quan điểm đây là nhiệm vụ thường xuyên, liên tục và không có điểm kết thúc.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Lương, cho biết: Địa phương hiện đạt 18/19 tiêu chí NTM, còn thiếu tiêu chí quy hoạch chung sau sáp nhập, có 12/74 xóm đạt chuẩn NTM kiểu mẫu. Ngay sau sáp nhập, xã đã tập trung rà soát, huy động các nguồn lực để hoàn thiện các tiêu chí còn thiếu, trong đó ưu tiên đầu tư hạ tầng và đồng hành cùng người dân nâng cao đời sống.

Phát huy tinh thần xung kích, lực lượng đoàn viên, thanh niên chủ động tham gia trồng cây xanh, chung tay bảo vệ môi trường nông thôn.

Hành trình xây dựng NTM tại các địa phương được triển khai như một dòng chảy liên tục và có tính kế thừa qua từng giai đoạn. Hệ thống giao thông liên xã, liên vùng được đầu tư đồng bộ đã rút ngắn khoảng cách, tạo điều kiện để nông sản, sản phẩm làng nghề và hàng hóa địa phương tham gia sâu hơn vào thị trường.

Cùng với đó, các thiết chế văn hóa và thể thao ở cơ sở được quan tâm đầu tư, từng bước đáp ứng nhu cầu sinh hoạt cộng đồng, rèn luyện thể chất và nâng cao đời sống tinh thần, qua đó củng cố sự gắn kết xã hội và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Trên nền tảng hạ tầng ngày càng hoàn chỉnh, kinh tế nông thôn có nhiều chuyển biến tích cực. Các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác, làng nghề truyền thống được củng cố theo hướng nâng cao giá trị gia tăng. Sản xuất nông nghiệp từng bước chuyển từ manh mún sang liên kết theo chuỗi, gắn với chế biến, tiêu thụ và xây dựng thương hiệu.

Qua đó, kinh tế nông thôn dần thoát khỏi phụ thuộc thuần túy vào sản xuất thô, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và thị trường mở. Nhiều sản phẩm OCOP được công nhận góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân và định hình hình ảnh nông thôn Thái Nguyên năng động, giàu bản sắc trong tiến trình hội nhập.

Xuyên suốt quá trình xây dựng NTM, người dân luôn được xác định là chủ thể trung tâm, vừa trực tiếp tham gia, vừa thụ hưởng thành quả. Việc thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” ngày càng đi vào thực chất, tạo sự đồng thuận và lan tỏa tinh thần trách nhiệm trong cộng đồng.

Sự đồng thuận xã hội vì thế trở thành nguồn lực đặc biệt quan trọng, bảo đảm các tiêu chí được duy trì bền vững sau khi đạt chuẩn. Nhiều công trình hạ tầng được hình thành từ sự chung sức của nhân dân thông qua hiến đất làm đường, đóng góp ngày công và các nguồn lực phù hợp, minh bạch.

Không chỉ tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng, người dân còn chủ động đổi mới tư duy sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình và kinh tế hợp tác, góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện chất lượng sống. Trong đời sống xã hội, các tiêu chí về văn hóa, an ninh trật tự và bảo vệ môi trường được cộng đồng tự giác thực hiện bằng những việc làm cụ thể hằng ngày.

Chính sự tham gia chủ động đó đã tạo nên chiều sâu của phong trào xây dựng NTM, giúp mỗi miền quê chuyển biến bền vững từ bên trong. Ông Đồng Văn Sá, người dân xóm Bảo Biên, xã Định Hóa, chia sẻ: Đường làng, ngõ xóm khang trang hơn, đời sống bà con cũng đổi thay từng ngày. Điều phấn khởi nhất là mọi việc đều được bàn bạc công khai, bà con cùng làm, cùng hưởng, nên ai cũng thấy mình có trách nhiệm giữ gìn và vun đắp cho quê hương.

Hành trình không có điểm dừng

Diện mạo xã Chợ Rã sau sáp nhập mang dáng dấp không gian phát triển mới, nơi các yếu tố đô thị và nông thôn đan xen hài hòa, tạo nên nhịp sống vừa hiện đại vừa gần gũi.

Trong giai đoạn tới, Thái Nguyên tiếp tục xác định xây dựng NTM là nhiệm vụ chính trị quan trọng, gắn chặt với mục tiêu phát triển bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân. Trên cơ sở đó, tỉnh ưu tiên huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để đầu tư kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là tại các xã vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các khu vực.

Một điểm nhấn quan trọng hiện thực hóa định hướng đó là việc HĐND đã thông qua nghị quyết quyết định chủ trương đầu tư chương trình hỗ trợ cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông tại 34 xã vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn giai đoạn 2026-2030. Chương trình có tổng vốn hơn 1.900 tỷ đồng, được triển khai theo cơ chế Nhà nước và nhân dân cùng làm.

Theo đó, Nhà nước hỗ trợ chi phí xây dựng, người dân tham gia đóng góp nền đường, giải phóng mặt bằng và các nguồn lực phù hợp. Chương trình dự kiến xây dựng và nâng cấp hơn 111km đường xã, gần 178km đường trục thôn, liên thôn, cải tạo và mở rộng gần 384km đường xã hiện có đạt tiêu chuẩn đường miền núi, đồng thời xây dựng và cải tạo hơn 313km đường thôn còn lại, bảo đảm được cứng hóa theo quy định. Đối với cầu, tràn và cống trên tuyến, Nhà nước hỗ trợ toàn bộ chi phí xây dựng, không bao gồm giải phóng mặt bằng.

Song song với đầu tư hạ tầng, tỉnh tiếp tục hoàn thiện định hướng phát triển toàn diện khu vực nông thôn. Ban Thường vụ Tỉnh ủy mới đây đã ban hành kế hoạch triển khai Đề án phát triển toàn diện khu vực nông thôn giai đoạn 2026-2030, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh. Kế hoạch tập trung cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng bền vững, phát triển chăn nuôi tập trung ứng dụng công nghệ cao, tăng cường quản lý và bảo vệ rừng, đẩy mạnh thủy sản thâm canh.

Cùng với đó là mục tiêu phát triển thêm 20 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, nâng tỷ lệ xã đạt NTM mới theo khung mới, tăng thu nhập, cải thiện tỷ lệ sử dụng nước sạch và giảm nghèo bền vững. Ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ, thúc đẩy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị và phát triển du lịch nông nghiệp cộng đồng tiếp tục được xác định là những hướng đi quan trọng.

Chính quyền các cấp và cơ quan chuyên môn tích cực đồng hành, hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, từng bước nâng cao đời sống. Trong ảnh: Mô hình trồng thanh long ruột đỏ cho thu nhập cao của nông dân xã Tràng Xá.

Trong toàn bộ quá trình đó, Thái Nguyên kiên định quan điểm lấy người dân làm trung tâm. Mọi chủ trương và giải pháp đều hướng tới phát huy vai trò chủ thể của nhân dân, bảo đảm người dân được tham gia bàn bạc, quyết định, giám sát và trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển. Thực tiễn cho thấy, nơi nào phát huy tốt vai trò cộng đồng thì nơi đó phong trào xây dựng NTM có chiều sâu và sức lan tỏa rộng khắp hơn.

Với cách tiếp cận đó, xây dựng NTM ở Thái Nguyên hướng tới mục tiêu lâu dài là tạo nền tảng vững chắc để mỗi miền quê phát triển hài hòa, bền vững, trở thành nơi đáng sống, nơi người dân yên tâm gắn bó và cùng nhau vun đắp tương lai. Hành trình NTM vì thế không có điểm kết thúc. Sau sáp nhập, hành trình ấy mang thêm chiều sâu của tái cấu trúc và đổi mới tư duy.

Trong không gian phát triển mới, với cách tiếp cận mới, nông thôn Thái Nguyên đang từng bước vươn tới tầm cao mới, nơi kinh tế gắn với văn hóa, hiện đại song hành cùng truyền thống, tăng trưởng đi liền với bền vững. Trên hành trình đó, người dân vừa là trung tâm, vừa là động lực và là chủ nhân của mọi thành quả phát triển.

Hồng Quang