'Mây mù' thuế quan trở lại với kinh tế Mỹ

Thuế quan của Mỹ đã hạ, nhưng sự bất ổn vẫn bao trùm thương mại toàn cầu. (Ảnh minh họa: MarketWatch).

Loạt câu hỏi cần lời giải

Trước ngày 20/2, chính sách thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump tưởng chừng như đã ổn định sau nhiều tháng biến đổi liên tục lại "nổi sóng" trở lại sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hủy bỏ việc áp thuế đối ứng.

Tiếp đó, Nhà Trắng lại dựng nên một hàng rào thuế quan khác khiến triển vọng kinh tế Mỹ đứng trước một dấu chấm hỏi lớn.

Liệu mức thuế toàn cầu 10% mới của ông Trump có làm thay đổi rõ rệt dòng chảy thương mại và hoạt động doanh nghiệp? Chính phủ Mỹ còn có thể thu về hàng nghìn tỷ USD từ thuế quan, giúp kìm hãm đã tăng của nợ công? Các nhà nhập khẩu Mỹ có thể nhận lại hàng trăm tỷ USD tiền hoàn thuế hay không?

Câu trả lời sẽ phụ thuộc vào mức độ quyết liệt của ông Trump trong việc thay thế các loại thuế quan bị hủy bỏ bằng những loại thuế mới, cũng như phản ứng của các đối tác thương mại và giới chính trị gia Mỹ.

Một mặt, thuế quan cao sẽ mang lại thêm nguồn thu cho chính phủ Mỹ, giúp giảm gánh nặng nợ công và giúp vực dậy một số lĩnh vực kinh tế. Nhưng mặt khác, thuế quan thấp - cũng như kịch bản hoàn thuế - nhiều khả năng sẽ giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ có thêm tiền trong tay, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Những quyết định trên sẽ giúp quyết định phương hướng của nền kinh tế số một thế giới.

Chi phí và tăng trưởng kinh tế

Kể từ 0h01 ngày 24/2 theo giờ Washington (tức 12h01 trưa cùng ngày theo giờ Việt Nam), mức thuế toàn cầu 10% của Mỹ đã chính thức có hiệu lực.

Sau khi tính đến một số điều khoản miễn trừ, thuế quan hiệu lực trung bình của Mỹ hiện còn khoảng 10,2%, chỉ thấp hơn một chút so với mức 13,6% trước khi Tòa án Tối cao hủy bỏ thuế quan theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), tờ Bloomberg cho hay.

Để so sánh, thuế quan hiệu lực trung bình của Mỹ trong năm 2025 tăng vọt hơn 10 điểm %, lên mức cao nhất trong hàng thập kỷ, theo Viện Ngân sách Yale.

Mức tăng lớn như vậy đã không gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế như dự báo của nhiều chuyên gia, nhưng ảnh hưởng của nó vẫn rất đáng kể. Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chi nhánh New York cho biết doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ phải “gánh” hơn 90% chi phí thuế qua của ông Trump trong phần lớn năm 2025.

Mức thuế toàn cầu 10% chỉ có hiệu lực tối đa trong 150 ngày, trừ khi được Quốc hội gia hạn. Tuy khả năng các nhà lập pháp ủng hộ loại thuế quan này khá thấp, ông Trump vẫn còn những công cụ khác để áp thuế, tiêu biểu như thuế quan theo ngành.

Một số công ty có thể kết luận rằng mức thuế 10% sẽ được duy trì và tiến hành những điều chỉnh như tăng giá bán, chuyển bớt gánh nặng thuế quan sang phía khách hàng. Số khác có thể sẽ tiếp tục trì hoãn đầu tư và tuyển dụng.

Ông Gary Clyde Hufbauer, nhà kinh tế tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, đánh giá: “Sự bất định về chính sách thuế quan không có lợi cho việc làm hay đầu tư trong nền kinh tế thực. Đối với giới doanh nghiệp, cám dỗ trì hoãn các quyết định kinh doanh sẽ rất lớn”.

Gần đây, Ford Motor báo cáo phí tổn vì thuế quan của nhà sản xuất ô tô này trong năm 2025 cao hơn tới 900 triệu USD so với dự kiến, do sự thay đổi bất ngờ của một chương trình miễn giảm thuế quan của chính phủ.

Ông Clifton Broumand, chủ một doanh nghiệp ở bang Maryland chuyên lắp ráp bàn phím và chuột máy tính chống nước, dự định chuyển nguồn cung linh kiện silicon từ Trung Quốc sang Mexico để tránh thuế quan cao hơn. Ông cho biết: “Không doanh nghiệp nào ở Mỹ sản xuất mặt hàng chúng tôi cần”.

Vị doanh nhân hy vọng ông Trump sẽ không thay đổi Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) để ông có thể lập kế hoạch kinh doanh dễ dàng hơn. Hiện tại, nhiều hàng hóa đáp ứng tiêu chuẩn USMCA đang được miễn thuế khi xuất khẩu sang Mỹ.

Giang