Mặt trái của cơn sốt AI: Giá điện, chip và chi phí xây dựng cùng tăng

Theo CNN, tại Mỹ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang khiến vật giá và những chi phí khác trong cuộc sống tăng lên, khiến người dân phải tăng thêm chi trả cho sinh hoạt. Bên cạnh đó, không thể không kể tới những người mất việc, tăng lương chậm, bất bình đẳng tài sản gia tăng và đặc biệt là lạm phát trong vài tháng gần đây.

Trung tâm dữ liệu Amazon Web Services ở bang Virginia, Mỹ. (Ảnh: Nathan Howard/Getty Images).

Áp lực không nhỏ lên giá điện

Các trung tâm dữ liệu AI có nhu cầu tiêu thụ năng lượng khổng lồ, và sự gia tăng nhanh chóng của hạ tầng này trực tiếp đe dọa lưới điện và khiến giá điện tăng cao.

Theo đơn vị vận hành lưới điện lớn nhất nước Mỹ PJM Interconnection, các trung tâm dữ liệu được nhân rộng với tốc độ gấp đôi, thậm chí gấp ba tốc độ phát triển của hệ thống điện cần có để phục vụ chúng. 

Cộng kèm với những nhà máy nhiệt điện ngừng hoạt động, nhu cầu tiêu thụ gia tăng, thời tiết cực đoan và hạ tầng dần lạc hậu, chênh lệch cung - cầu trong ngành điện lực sẽ ngày càng lớn.

Một trung tâm dữ liệu 3 tầng đang thi công ở California, Mỹ. (Ảnh: Mario Tama/Getty Images).

"Các trung tâm dữ liệu cần lượng điện khổng lồ, do đó có thể ảnh hưởng tới công suất điện dân sinh. Không chỉ thế, giá điện bán sỉ có thể tăng cao bởi các trung tâm dữ liệu sẵn sàng trả giá cao cho đơn vị cấp điện. Từ đó, giá điện dân sinh cũng sẽ tăng theo", bà Pooja Sriram, chuyên gia kinh tế tại ngân hàng Barclays cho biết.

Theo bà Sriram, chỉ số giá tiêu dùng Mỹ (US Consumer Price Index) cho thấy giá điện dân sinh đã tăng với tốc độ gấp đôi trong năm 2025 so với một năm trước đó. Trong 5 tháng đầu năm nay, dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ cho thấy tốc độ tăng giá điện vẫn tiếp đà tăng so với năm trước.

"Tôi nghĩ đó là một trong những dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu AI kéo theo giá điện dân sinh tăng cao", bà Sriram nói.

AI làm tăng nhu cầu thị trường bán dẫn

Không chỉ nguồn điện, các trung tâm dữ liệu AI được xây dựng cũng khiến nhu cầu chip bộ nhớ (memory chip) tăng cao. Điều này phần nào mang về lợi ích cho các nhà sản xuất chip, nhưng lại đặt áp lực lên các sản phẩm tiêu dùng thông thường.

"Vấn đề không chỉ là nhu cầu, mà còn về mặt nguồn cung chip trở nên rất mong manh", bà Sriram nhận định.

Bà Sriram cho biết, dòng vốn khổng lồ (lên tới hàng nghìn tỷ USD) đang đổ vào các linh kiện AI đã khiến các nhà cung cấp thiết bị lưu trữ và bộ nhớ ưu tiên sản xuất tấm bán dẫn (wafer) cho các dòng sản phẩm bộ nhớ tốc độ cao, băng thông rộng và mang lại lợi nhuận lớn mà các trung tâm dữ liệu đang đặt hàng.

Áp lực về giá thành linh kiện có thể thấy rõ ở quy mô các nhà sản xuất. Chỉ số giá sản xuất trong ngành bán dẫn và linh kiện điện tử tăng dựng đứng trên biểu đồ. Theo đó, tới tháng 6/2026, giá bán sỉ của các sản phẩm trên tăng 26% so với 1 năm trước.

Chuyên gia Sriram lý giải, trọng tâm sản xuất chuyển từ chip dân dụng sang chip hiệu năng cao phục vụ các trung tâm dữ liệu. Do đó, chip xử lý lắp trên máy tính, laptop, điện thoại, máy tính bảng sẽ trở nên đắt đỏ hơn.

Và điều này dường như đã trở thành một vấn đề hiện hữu. Cuối tháng 6/2026, Apple thông báo tăng giá 20% một số sản phẩm do nhu cầu tăng bất thường trên thị trường bộ nhớ và thiết bị lưu trữ thông tin. Sony cũng tăng giá sản phẩm PlayStation, trong khi Microsoft cũng nâng giá 25% với các bộ Xbox với lý do tương tự.

"Toàn bộ ngành điện tử tiêu dùng đang gặp khó khăn với khủng hoảng linh kiện, các sản phẩm máy chơi game chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề", hãng Microsoft chia sẻ.

Không chỉ các thiết bị phần cứng, giá phần mềm cũng biến động không kém. Chính Microsoft cũng đã tăng 43% giá mua gói Office 365 (gồm các ứng dụng phổ biến như Word, Excel) với trí tuệ nhân tạo Copilot được tích hợp thêm.

AI gây áp lực lên chi phí xây dựng

Các trung tâm dữ liệu được xây dựng cũng ảnh hưởng đến nguồn cung vật liệu xây dựng thiết yếu như đồng và kim loại, thậm chí cả lực lượng lao động.

"Về việc AI ảnh hưởng tới kinh tế và lạm phát, chúng ta có thể nhìn vào mức thù lao ngành xây dựng tăng cao hơn phần còn lại của nền kinh tế", ông Thierry Wizman, chuyên gia tại Macquarie Group cho hay.

Ông Thierry Wizman lưu ý, cho đến nay, dữ liệu tiền lương cấp quốc gia ở Mỹ đang cho thấy sự khác biệt đáng kể giữa ngành xây dựng và mức trung bình chung, đáng chú ý là lực lượng lao động làm việc tại các dự án trung tâm dữ liệu.

"Chúng ta đang phải đối mặt với vấn đề nhà ở. Mọi người nói rằng giá nhà ở đang đắt đỏ đến mức phi lý. Có thể mức thù lao ngành xây dựng tăng cao cũng góp phần làm áp lực giá nhà không thể thuyên giảm", ông Thierry Wizman nhận định.