Mái ngói âm dương của người Tày

Nhà sàn của người Tày với mái ngói âm dương, nét kiến trúc truyền thống gắn bó với đời sống bản làng vùng cao.

Mái ngói âm dương được lợp bằng hai loại viên ngói: một viên úp, một viên ngửa, xếp nối nhau thành từng hàng đều đặn. Cách lợp ấy giúp mái nhà thoát nước nhanh, giữ cho ngôi nhà khô ráo trong những ngày mưa dài. Vào mùa hè, mái ngói giữ cho gian nhà sàn mát hơn. Mùa đông, lớp ngói đất nung lại giữ hơi ấm cho bếp lửa và khoảng quây quần của gia đình.

Người Tày thường dựng nhà sàn trên những khoảng đất cao ráo, nhìn ra cánh đồng hoặc triền núi. Mái ngói âm dương vì thế cũng hòa vào cảnh quan một cách tự nhiên. Từ xa, mái ngói xếp lớp như những gợn sóng mềm, nối tiếp nhau giữa màu xanh của rừng, của nương và của ruộng. Vẻ đẹp mang theo sự trầm, mộc và có độ lắng của thời gian.

Trong đời sống của người Tày, mái nhà là nơi giữ lửa, giữ nếp nhà và giữ ký ức của nhiều thế hệ. Dưới mái ngói ấy là tiếng chày giã gạo, là mâm cơm ngày tết, là những câu chuyện được kể bên bếp lửa. Mái ngói là nơi che trở con người, đồng thời cũng chứng kiến những đổi thay của một gia đình, một bản làng.

Theo thời gian, mái ngói âm dương ít dần đi trong một số bản Tày. Nhưng ở những nơi còn giữ được nhà sàn cổ, người dân vẫn trân trọng mái ngói như một phần hồn cốt của gia đình. Họ sửa lại những viên ngói vỡ, thay từng hàng ngói cũ và gìn giữ cách lợp truyền thống mà cha ông để lại.

Nhìn những mái nhà ấy, dễ hiểu hơn vì sao người Tày luôn gắn bó với ngôi nhà sàn của mình: bởi dưới mái ngói ấy có hơi ấm của gia đình, có ký ức của bản làng và có một nét văn hóa vẫn đang được gìn giữ qua nhiều mùa mưa nắng.

Bích Phượng