Mách nước để chủ xe ô tô chạy dầu đạt phần kiểm định khí thải

Có thể rà soát, điều chỉnh nếu phát sinh bất cập

Trao đổi về vấn đề này, ông Lê Hoài Nam - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, Bộ NN&MT là cơ quan xây dựng và ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải. Tuy nhiên, việc tổ chức triển khai cũng như áp dụng phương pháp đo cụ thể thuộc thẩm quyền của Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Xây dựng).

Ông Lê Hoài Nam - Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường)

Theo ông Nam, các nội dung liên quan trực tiếp đến quy trình kỹ thuật đo khí thải do cơ quan đăng kiểm theo dõi và thực hiện, do đó đơn vị này sẽ có thông tin sát với thực tế vận hành hơn. Dù vậy, về nguyên tắc, mọi quy chuẩn kỹ thuật sau khi ban hành đều có thể được rà soát, điều chỉnh nếu trong quá trình triển khai phát sinh bất cập.

“Trong các văn bản quy định đã nêu rõ, nếu khi thực hiện có vấn đề cần rà soát, hoàn thiện thì các bộ, ngành và cơ quan liên quan có thể phản ánh về Bộ NN&MT để nghiên cứu, điều chỉnh. Việc xem xét, điều chỉnh là hoàn toàn có thể, song phải bảo đảm cơ sở khoa học, thực tiễn và đúng thẩm quyền”, ông Lê Hoài Nam cho biết.

Thực tế tại các trung tâm đăng kiểm cho thấy nhiều chủ xe, đặc biệt là xe chạy dầu, vẫn có tâm lý lo ngại khi đến công đoạn đo khí thải do động cơ phải vận hành ở mức vòng quay cao, thường được mô tả là “đạp hết chân ga”. Tuy nhiên, theo đại diện cơ quan môi trường, tỷ lệ xe không đạt tiêu chuẩn khí thải trên thực tế không cao. Những trường hợp không đạt chủ yếu rơi vào một số xe đời cũ hoặc phương tiện chưa được bảo dưỡng đúng cách.

Đối với động cơ diesel, các bộ phận ảnh hưởng lớn đến mức phát thải gồm bộ điều tốc, bơm cao áp và kim phun - những chi tiết tác động trực tiếp đến quá trình phun nhiên liệu và độ khói của khí thải. Khi hệ thống phun xuống cấp hoặc hoạt động không ổn định, lượng khí thải có thể tăng lên đáng kể.

Đại diện cơ quan chức năng cũng khẳng định việc kiểm tra ở dải vòng tua tối đa về bản chất là nhằm đánh giá khả năng làm việc thực tế của động cơ theo đúng thông số kỹ thuật do nhà sản xuất công bố, không phải là yêu cầu vượt quá giới hạn thiết kế của phương tiện.

Muội than tích tụ là nguyên nhân phổ biến khiến xe diesel trượt khí thải

Một trong những nguyên nhân khá phổ biến khiến xe diesel không đạt tiêu chuẩn khí thải là muội than tích tụ lâu ngày trong bầu giảm âm và hệ thống ống xả, dù động cơ vẫn hoạt động bình thường. Tình trạng này thường gặp ở các xe chủ yếu di chuyển chậm trong khu vực đô thị.

Để hạn chế tình trạng này, cơ quan đăng kiểm đưa ra một số khuyến cáo đối với chủ phương tiện:

Thứ nhất, chủ xe nên đưa phương tiện đến cơ sở bảo dưỡng uy tín để kiểm tra và làm sạch hệ thống xử lý khí thải như: bộ lọc hạt diesel (DPF), bộ xúc tác, hệ thống tuần hoàn khí thải EGR, đồng thời vệ sinh muội than trong đường ống xả.

Những ngày gần đây, việc triển khai Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải đối với ô tô, đặc biệt với các dòng xe sử dụng động cơ diesel, đang thu hút sự quan tâm của nhiều chủ phương tiện. Không ít người bày tỏ lo lắng về phương pháp đo khí thải ở dải vòng tua cao, nhất là đối với các xe đã sử dụng lâu năm.

Thứ hai, tại trung tâm đăng kiểm, đăng kiểm viên sẽ thực hiện hai bước gia tốc thử theo Công văn 534/ĐKVN-PTGTĐB ngày 13/2/2026 nhằm kiểm tra an toàn và hỗ trợ thổi sạch phần muội than còn sót lại trước khi tiến hành đo chính thức.

Thứ ba, trước khi đưa xe đi đăng kiểm, chủ phương tiện nên cho xe vận hành ổn định trên đường trường hoặc cao tốc khoảng 20–30 phút. Nhiệt độ khí xả tăng cao trong quá trình này sẽ giúp đốt bớt muội than trong hệ thống xả.

Cục Đăng kiểm Việt Nam nhấn mạnh việc “làm sạch” khí thải cần có sự phối hợp giữa chủ xe và đơn vị đăng kiểm để bảo đảm kết quả đo khách quan, chính xác.

Để tránh tình trạng xe không đạt kiểm định, gây phát sinh thêm thời gian và chi phí, cơ quan chức năng khuyến cáo chủ phương tiện cần chủ động bảo dưỡng, sửa chữa xe trước khi đưa đi kiểm định.

Một số hạng mục nên được kiểm tra, bảo dưỡng gồm: thay dầu động cơ, thay lọc gió, vệ sinh buồng đốt, kiểm tra vòi phun và bơm cao áp, điều chỉnh tốc độ tối đa của động cơ theo đúng quy định của nhà sản xuất, kiểm tra hệ thống xử lý khí thải và cảm biến oxy.

Bảo dưỡng tổng thể trước khi đăng kiểm

Yếu tố quan trọng nhất quyết định mức phát thải của xe diesel là tình trạng hệ thống phun nhiên liệu. Các bộ phận như bơm cao áp, kim phun và bộ điều tốc nếu hoạt động kém hiệu quả sẽ khiến nhiên liệu không được đốt cháy hoàn toàn, làm tăng độ khói của khí thải.

Vì vậy, trước khi đi đăng kiểm, chủ xe nên đưa phương tiện đến cơ sở bảo dưỡng uy tín để kiểm tra các hạng mục như: thay dầu động cơ, thay lọc gió, kiểm tra vòi phun, bơm cao áp, vệ sinh buồng đốt và điều chỉnh tốc độ tối đa của động cơ theo đúng thông số của nhà sản xuất.

Ngoài ra, hệ thống xử lý khí thải cũng cần được kiểm tra kỹ, bao gồm bộ lọc hạt diesel (DPF), bộ xúc tác và hệ thống tuần hoàn khí xả (EGR).

Một trong những nguyên nhân phổ biến khiến xe diesel không đạt chuẩn khí thải là muội than tích tụ lâu ngày trong bầu giảm âm và đường ống xả. Điều này thường xảy ra với các xe chủ yếu di chuyển quãng ngắn hoặc chạy chậm trong đô thị.

Để khắc phục, chủ xe nên vệ sinh hệ thống xả và làm sạch các bộ phận xử lý khí thải tại gara chuyên nghiệp. Việc loại bỏ muội than giúp giảm đáng kể lượng khói khi động cơ hoạt động ở vòng tua cao trong quá trình đo.

Cho xe chạy “giải nhiệt” trước khi đăng kiểm

Một mẹo đơn giản nhưng khá hiệu quả là cho xe chạy trên đường trường hoặc cao tốc khoảng 20–30 phút trước khi đến trung tâm đăng kiểm. Khi động cơ hoạt động ổn định ở tốc độ cao, nhiệt độ khí xả tăng lên sẽ giúp đốt bớt phần muội than còn tồn đọng trong hệ thống.

Cách làm này giúp quá trình đo khí thải diễn ra thuận lợi hơn, đặc biệt với các xe lâu ngày chỉ di chuyển trong điều kiện giao thông đô thị.

Gia tốc thử để thổi sạch muội than

Tại trung tâm đăng kiểm, đăng kiểm viên thường thực hiện hai bước gia tốc thử trước khi tiến hành đo khí thải chính thức. Bước này vừa giúp kiểm tra an toàn động cơ, vừa hỗ trợ thổi sạch lượng muội than còn sót lại trong ống xả.

Theo các chuyên gia kỹ thuật, việc kiểm tra ở dải vòng tua cao thực chất nhằm đánh giá khả năng làm việc thực tế của động cơ theo đúng thông số thiết kế, không phải là yêu cầu vượt quá giới hạn vận hành của xe.

Chủ động bảo dưỡng để tránh tốn kém

Nếu xe không đạt kiểm định khí thải, chủ phương tiện sẽ phải sửa chữa rồi quay lại kiểm định lại, vừa mất thời gian vừa phát sinh thêm chi phí. Do đó, việc chủ động kiểm tra và bảo dưỡng xe trước khi đăng kiểm là giải pháp hiệu quả nhất.

Bên cạnh các hạng mục kỹ thuật chính, chủ xe cũng nên kiểm tra lọc gió, cảm biến oxy, hệ thống nhiên liệu và các chi tiết liên quan đến quá trình đốt cháy trong động cơ.

Các chuyên gia khuyến cáo, chỉ cần bảo dưỡng định kỳ đúng cách và vận hành xe hợp lý, phần lớn các xe diesel vẫn có thể đáp ứng yêu cầu kiểm định khí thải mà không gặp nhiều khó khăn.

Quy định mới về phí kiểm định lại

Liên quan đến chi phí kiểm định, trước đây nếu ô tô trượt đăng kiểm, chủ xe có thể mang phương tiện đi sửa chữa rồi quay lại kiểm định ngay trong ngày tại cùng cơ sở và được miễn phí hai lần kiểm định lại đầu tiên. Từ lần thứ ba mới phải nộp thêm 50% phí kiểm định. Nếu quay lại trong vòng 7 ngày thì chỉ cần nộp 50% phí kiểm định, còn quá 7 ngày phải nộp lại 100% phí.

Tuy nhiên, theo Thông tư số 40/2025/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 20/1/2026, ô tô không đạt yêu cầu về an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường sẽ phải nộp 50% phí ngay ở lần kiểm định lại đầu tiên trong ngày tại cùng cơ sở đăng kiểm.

Trong trường hợp không kịp khắc phục lỗi để kiểm định lại ngay trong ngày hoặc thực hiện kiểm định tại cơ sở khác, chủ xe sẽ phải nộp 100% giá dịch vụ kiểm định.

Theo cơ quan quản lý, quy định mới nhằm hạn chế tình trạng một số chủ xe không chú trọng bảo dưỡng phương tiện trước khi kiểm định, chỉ sửa chữa khi bị trượt đăng kiểm, gây ùn tắc và quá tải tại các trung tâm đăng kiểm trong thời gian qua.

Văn Ngân/VOV.VN