Mạch nguồn Thủy Ba

Quá khứ hào hùng

Được hình thành trên cơ sở sáp nhập 3 xã: Vĩnh Lâm, Vĩnh Sơn và Vĩnh Thủy của huyện Vĩnh Linh (cũ), xã Vĩnh Thủy ngày nay không chỉ khoác lên mình dáng dấp nông thôn mới trù phú, hiện đại, mà còn là nơi hội tụ những mạch nguồn lịch sử, truyền thống cách mạng được hun đúc qua nhiều thế hệ. Mỗi vùng đất, mỗi tên gọi trước đây đều gắn với những dấu ấn riêng trong hành trình đấu tranh, bảo vệ quê hương.

Với xã Vĩnh Lâm (cũ), cách đây 95 năm, năm 1931, Chi bộ Quảng Xá được thành lập, là một trong ba chi bộ Đảng đầu tiên của huyện Vĩnh Linh (cũ). Sự ra đời của chi bộ đã mở ra một chặng đường mới cho phong trào cách mạng ở địa phương, từng bước tập hợp, giác ngộ và hun đúc tinh thần đấu tranh trong Nhân dân.

Còn ở xã Vĩnh Thủy (cũ) có chiến khu Thủy Ba-căn cứ cách mạng quan trọng trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp. Với hệ thống núi sông hiểm trở, tháng 3/1947, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược, Thủy Ba được chọn làm nơi trú đóng của Tỉnh ủy Quảng Trị (cũ) để chỉ đạo phong trào kháng chiến trong toàn tỉnh. Người dân nơi đây đã hết lòng che chở, nuôi giấu, bảo vệ cán bộ, chiến sĩ, biến mỗi mái nhà thành một địa chỉ tin cậy của cách mạng.

Xã Vĩnh Thủy hôm nay mang hình của miền quê trù phú - Ảnh: T.P

Bước vào cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Vĩnh Lâm, Vĩnh Sơn và Vĩnh Thủy cùng nằm trên tuyến lửa Vĩnh Linh anh hùng, trở thành những địa bàn chịu sự đánh phá ác liệt của không quân, hải quân Mỹ. Nhưng trong mưa bom, bão đạn, người dân ở mỗi vùng quê vẫn kiên cường bám đất, bám làng, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, phục vụ chiến đấu và chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến lớn miền Nam.

Ở tuổi gần 80, cựu chiến binh Nguyễn Văn Phú vẫn không quên những năm tháng gian khó ấy. Trong ký ức của ông, hình ảnh những người dân quê mình với “tay trái cày ruộng, tay phải vác súng”, vừa lao động sản xuất, vừa sẵn sàng chiến đấu bảo vệ quê hương chưa bao giờ nhạt phai. “Cứ thế mà những người dân 3 xã lúc bấy giờ đã góp phần lập nên nhiều chiến công, tiêu biểu là trận đánh ngày 11/11/1966 bắn rơi 6 máy bay Mỹ, bắt sống nhiều giặc lái, bắn bị thương nhiều chiếc khác...”, ông Phú nhớ lại.

Nhìn lại chặng đường đã qua, ông Hoàng Kim Tùng, nguyên Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Lâm (cũ) cho rằng, dù mỗi vùng đất có những dấu ấn, câu chuyện riêng, nhưng đều gặp nhau ở lòng yêu nước, sự son sắt với cách mạng và ý chí không khuất phục trước gian khổ, hy sinh. Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước, Nhân dân 3 xã Vĩnh Sơn, Vĩnh Lâm, Vĩnh Thủy không chỉ anh dũng chiến đấu, bảo vệ chiến khu mà còn tích cực lao động sản xuất, bảo đảm và chi viện đắc lực cho chiến trường miền Nam.

“Dưới mưa bom bão đạn ngày ấy, người dân vẫn tích cực lao động sản xuất, cung cấp lương thực, thực phẩm cho cách mạng, hết lòng che chở, bảo vệ cán bộ, chiến sĩ cách mạng lúc hiểm nguy. Bản lĩnh kiên trung từ chi bộ Đảng đầu tiên hay khí thế của chiến khu Thủy Ba năm xưa chính là kim chỉ nam để Đảng bộ và Nhân dân xã Vĩnh Thủy hôm nay đồng lòng bứt phá kinh tế, xây dựng quê hương khang trang, vững bước đi lên”, ông Hoàng Kim Tùng chia sẻ.

Diện mạo mới Vĩnh Thủy

Sau khi hợp nhất, xã Vĩnh Thủy trở thành một trong những địa phương sở hữu quỹ đất nông-lâm nghiệp lớn, địa hình đa dạng và điều kiện tự nhiên thuận lợi. Đây là tiền đề quan trọng để xã đẩy mạnh hình thành các vùng sản xuất tập trung, ứng dụng tiến bộ khoa học-kỹ thuật, từng bước xây dựng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch gắn với chuỗi giá trị và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Theo ông Thái Nam Sơn, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thủy, sau khi mở rộng địa giới hành chính, địa phương xác định tập trung phát huy thế mạnh riêng của từng vùng, từng bước tổ chức lại sản xuất, khắc phục tình trạng manh mún, đẩy mạnh nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao và liên kết theo chuỗi giá trị. “Đây cũng là hướng đi để xã Vĩnh Thủy khai thác hiệu quả hơn những tiềm năng sau hợp nhất, tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân”, ông Sơn khẳng định.

Trên những cánh đồng lúa trước đây thuộc xã Vĩnh Lâm (cũ), sự thay đổi đang bắt đầu từ cách nghĩ, cách làm của người nông dân. Nổi bật phải kể đến mô hình sản xuất của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Đặng Xá với thương hiệu “Gạo Vĩnh Lâm”.

Nhận thức rõ lối sản xuất truyền thống không còn phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng, năm 2024, HTX đã mạnh dạn triển khai mô hình sản xuất lúa VietGAP và lúa hữu cơ trên diện tích 23,6ha. Cũng trong năm này, sản phẩm “Gạo Vĩnh Lâm” của HTX đã xuất sắc được chứng nhận OCOP 3 sao. Tiếp nối thành công đó, xã Vĩnh Thủy tiếp tục khuyến khích người dân duy trì, mở rộng các mô hình sản xuất lúa liên kết với doanh nghiệp trên tổng diện tích 400ha, riêng diện tích lúa hữu cơ đạt 49,5ha.

Thương hiệu "Gạo Vĩnh Lâm" được khách hàng ưa chuộng - Ảnh: T.P

Bên cạnh cây lúa, nuôi trồng thủy sản cũng trở thành điểm sáng bứt phá trong bức tranh kinh tế địa phương. Hiện nay, toàn xã sở hữu 375,39ha diện tích mặt nước nuôi trồng thủy sản, trong đó, riêng vùng nuôi tôm chiếm 194,39ha. Để nâng cao hiệu quả sản xuất và thích ứng với những biến động của thời tiết, môi trường, địa phương đã phối hợp triển khai mô hình “Nuôi tôm sú thâm canh hai giai đoạn gắn với chuỗi liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm”. Hướng đi mới này đã mang lại sự đổi thay tích cực, giúp người nuôi tôm hoàn toàn chủ động trước những rủi ro thời tiết.

Anh Trần Văn Dụng, hộ nuôi tôm tại xã Vĩnh Thủy chia sẻ: “So với cách nuôi truyền thống, nuôi tôm hai giai đoạn mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội. Nhờ vậy, hầu hết bà con trong vùng đều đạt năng suất và chất lượng cao; riêng gia đình tôi có vụ thu lãi hơn 700 triệu đồng”.

Từ những cánh đồng lúa đang chuyển dần sang sản xuất hữu cơ, liên kết theo chuỗi giá trị đến những vùng nuôi tôm từng bước ứng dụng quy trình mới, cùng các mô hình trang trại tổng hợp, trang trại hữu cơ, cánh đồng mẫu lớn..., diện mạo kinh tế của xã Vĩnh Thủy đang từng ngày đổi thay. Điểm chung trong những mô hình ấy không chỉ là sự gia tăng về năng suất hay thu nhập, mà còn là sự chuyển biến trong tư duy sản xuất: Từ sản xuất nhỏ lẻ sang liên kết, từ khai thác lợi thế sẵn có sang tổ chức sản xuất theo hướng hiện đại, an toàn và bền vững.

Ông Thái Nam Sơn, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thủy cho biết thêm: “Thời gian tới, xã tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, nhân rộng các mô hình điểm nhằm nâng cao thu nhập cho người dân, bảo vệ môi trường và tạo động lực quyết định để Vĩnh Thủy phấn đấu đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao vào năm 2030”.