Lý do ông Zelensky chọn Fedorov làm Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine tiếp theo

Quyết định của Tổng thống Ukraine về đề cử ông Fedorov được công bố vào ngày 2/1/2025 như một phần của cuộc cải tổ chính trị lớn, sau một số chỉ định quan trọng khác. Tổng cục trưởng Tình báo quốc phòng Ukraine, Kyrylo Budanov, được lựa chọn làm Chánh Văn phòng tổng thống Ukraine, trong khi Oleh Ivashchenko - người đứng đầu Cơ quan Tình báo đối ngoại Ukraine, sẽ đảm nhiệm vai trò cũ của tướng Budanov.

Phó Thủ tướng Ukraine Fedorov (phải) và Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Shmyhal. Ảnh: Telegram.

Mykhailo Fedorov, 34 tuổi, hiện đang giữ chức Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Chuyển đổi số của Ukraine. Ông là một trong số rất ít quan chức đã làm việc trong đội ngũ của chính trị gia Zelensky kể từ khi bắt đầu sự nghiệp chính trị vào năm 2019 và là bộ trưởng duy nhất tại vị sau tất cả các cuộc cải tổ chính phủ dưới thời ông Zelensky.

Tổng thống Zelensky nói: “Ông Mykhailo tham gia sâu vào các vấn đề liên quan đến Dây chuyền máy bay không người lái và làm việc rất hiệu quả trong việc số hóa các dịch vụ và quy trình công cộng… Cùng với toàn bộ quân đội, bộ chỉ huy quân sự, các nhà sản xuất vũ khí quốc gia và các đối tác của Ukraine, chúng ta phải thực hiện những thay đổi trong lĩnh vực quốc phòng để giúp ích cho đất nước”.

Theo hiến pháp Ukraine, quốc hội nước này phê chuẩn việc bổ nhiệm bộ trưởng quốc phòng theo đề xuất của tổng thống.

Ông Fedorov sẽ thay thế ông Denys Shmyhal, người chỉ giữ chức vụ này chưa đầy 6 tháng sau khi nhậm chức vào tháng 7. Theo ông Zelensky, ông Shmyhal sẽ đảm nhiệm một vai trò “không kém phần quan trọng” ở một vị trí khác trong chính phủ.

Đồng minh đáng tin cậy của ông Zelensky

Tờ Kyiv Independent cho hay, năm 2019, ông Fedorov, khi đó là một doanh nhân đến từ thành phố Zaporizhzhia ở miền Nam Ukraine, đã gia nhập đội ngũ của ông Zelensky, trở thành chiến lược gia kỹ thuật số hàng đầu đứng sau chiến dịch tranh cử tổng thống trực tuyến thành công của ông Zelensky.

Cuối năm đó, ông Fedorov đảm nhiệm vai trò cố vấn cho ông Zelensky trước khi được bầu vào quốc hội với tư cách là thành viên của đảng Đầy tớ nhân dân. Chỉ trong vòng vài tháng, ông được bổ nhiệm làm phó thủ tướng và trở thành bộ trưởng trẻ nhất từ trước đến nay ở Ukraine, lãnh đạo Bộ Chuyển đổi số mới thành lập.

Bộ trưởng Chuyển đổi số Fedorov bên các thành viên lực lượng UAV của quân đội Ukraine. Ảnh: Telegram Fedorov.

Trong những năm qua, Mykhailo Fedorov đã thực hiện tầm nhìn của tổng thống về chính sách “nhà nước trong điện thoại thông minh” như một phần trong chiến dịch chống lại nạn quan liêu. Việc ra mắt ứng dụng Diia vào năm 2020 đã đưa trực tiếp vào điện thoại của người dân một loạt các dịch vụ của chính phủ.

Dưới sự lãnh đạo của Bộ trưởng Fedorov, Bộ Chuyển đổi số Ukraine cũng đi tiên phong trong nhiều dự án, bao gồm sản xuất máy bay không người lái (UAV) và cải cách giáo dục. Ông đóng vai trò quan trọng trong việc khởi động Brave1 - một dự án liên kết bộ của ông với Bộ Quốc phòng để thúc đẩy công nghệ quân sự.

Trong bối cảnh chính phủ thay đổi, ông Fedorov được cho là đang được xem xét cho chức vụ thủ tướng, mặc dù trong một cuộc phỏng vấn năm 2023, ông nói rằng ông không muốn đảm nhận vai trò này và hy vọng “điều đó sẽ không bao giờ xảy ra”.

Vào mùa thu năm 2024, Mykhailo Fedorov là bộ trưởng duy nhất trong chính phủ được người dân Ukraine tin tưởng nhiều hơn là nghi ngờ, với 31% bày tỏ sự tin tưởng vào ông, theo một cuộc khảo sát của Trung tâm Razumkov - một viện nghiên cứu có trụ sở tại Kiev.

Truyền thông và một số nhà lập pháp cho rằng đã có những căng thẳng giữa các ông Fedorov và Andriy Yermak, với việc cựu Chánh Văn phòng tổng thống được cho là đang cố gắng loại bỏ bộ trưởng này như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm loại bỏ khỏi vòng thân cận của Tổng thống Zelensky những quan chức được lòng dân.

Vào cuối năm 2024, chính phủ Ukraine đã tước bỏ quyền giám sát bán chính thức của ông Fedorov đối với Cơ quan Truyền thông đặc biệt nhà nước (SSCS) - cơ quan chịu trách nhiệm mua sắm UAV. Mặc dù SSCS trước đó đã vướng vào một vụ bê bối tham nhũng nhưng động thái này được các nhà quan sát vào thời điểm đó xem là kết quả của cuộc đấu tranh quyền lực với Yermak.

Tuy nhiên, bản thân ông Fedorov bác bỏ những đồn đoán về mâu thuẫn với Văn phòng tổng thống.

Khi nhóm của ông Zelensky tìm cách tước bỏ tính độc lập của các thể chế chống tham nhũng lớn vào tháng 7/2025 và gây ra các cuộc biểu tình rầm rộ, ông Fedorov đã theo đuổi lập trường khác và điều này được cho là đã giúp đảo ngược tình hình.

Nhà đàm phán công nghệ

Những thay đổi chính trị Ukraine đang diễn ra trong bối cảnh tình hình chiến trường ngày càng khó khăn đối với nước này và các cuộc đàm phán hòa bình quan trọng với Mỹ đang diễn ra, khi Washington tìm cách chấm dứt cuộc xung đột toàn diện giữa Ukraine và Nga dù rằng điều đó có thể buộc Ukraine phải chấp nhận từ bỏ một số lợi ích.

Không giống như các quan chức và lãnh đạo quân sự chủ chốt khác của Ukraine, ông Fedorov chưa bao giờ tham gia bất kỳ cuộc đàm phán nào trong số này. Thay vào đó, ông đã trở thành một nhà đàm phán chủ chốt với các gã khổng lồ công nghệ. Ông Fedorov là đầu mối liên lạc chính của Ukraine với tỷ phú Mỹ Elon Musk, chủ sở hữu công ty SpaceX, người sau đó từng phục vụ trong chính quyền Tổng thống Mỹ Trump nhiệm kỳ thứ hai một thời gian ngắn.

Sau khi Nga bắt đầu cuộc tiến công quân sự toàn diện vào Ukraine năm 2022, doanh nhân Musk đã nhanh chóng phản hồi trên X về yêu cầu của ông Fedorov liên quan đến các thiết bị đầu cuối internet Starlink - nhân tố nhanh chóng trở nên quan trọng đối với nỗ lực quân sự của Ukraine trên chiến trường.

Trí Nhân/VOV.VN