Lý do để 'xe tăng bay' Su-25 ra đời
Khác với những tiêm kích ưu tiên tốc độ hoặc khả năng không chiến, Su-25 được Liên Xô phát triển từ yêu cầu rất khác: bay thấp, chịu hỏa lực mặt đất và cung cấp hỏa lực trực tiếp cho lực lượng bộ binh trên chiến trường.
Trong những năm 1960, Liên Xô nhận thấy lực lượng không quân tiền tuyến cần một loại máy bay chuyên biệt để hỗ trợ trực tiếp cho bộ binh.
Những máy bay như Su-24 có khả năng mang tải trọng lớn và tấn công mục tiêu ở khoảng cách xa, nhưng không được thiết kế để liên tục hoạt động sát chiến trường.
Yêu cầu đó dẫn tới chương trình phát triển Su-25. Sukhoi lựa chọn một triết lý thiết kế khác: máy bay phải đơn giản, bền bỉ và có khả năng hoạt động ở độ cao thấp, nơi lực lượng mặt đất có thể trực tiếp quan sát và phối hợp với máy bay.
Su-25 được thiết kế với khả năng chịu đựng hư hại cao. Một trong những đặc điểm nổi bật là khoang lái được bảo vệ bằng lớp giáp titan, giúp tăng khả năng bảo vệ phi công trước hỏa lực từ mặt đất.
Các bộ phận quan trọng của máy bay cũng được bố trí và bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ một phát bắn đơn lẻ khiến máy bay mất khả năng chiến đấu.
Hai động cơ phản lực của Su-25 được bố trí tách biệt ở phía sau thân. Cách bố trí này giúp giảm nguy cơ một hư hỏng ở động cơ nhanh chóng khiến cả máy bay mất khả năng hoạt động. Máy bay vẫn có thể tiếp tục bay trong một số tình huống khi 1 động cơ gặp sự cố.
Su-25 cũng được thiết kế để hoạt động ở độ cao thấp. Đây là môi trường đặc biệt nguy hiểm bởi máy bay phải đối mặt với súng máy, pháo phòng không và tên lửa phòng không vác vai.
Đổi lại, bay thấp giúp Su-25 tiếp cận mục tiêu nhanh và thực hiện các đòn tấn công trực tiếp vào khu vực chiến đấu.
Khả năng mang vũ khí là một phần quan trọng trong thiết kế. Su-25 có 10 giá treo, cho phép mang bom, rocket, tên lửa và các loại vũ khí khác với tổng tải trọng khoảng 4.400 kg.
Pháo 30 mm GSh-30-2 được tích hợp trong thân máy bay, cung cấp thêm hỏa lực khi tấn công các mục tiêu mặt đất.
Chính sự kết hợp giữa giáp bảo vệ, 2 động cơ, khả năng bay thấp và hỏa lực mạnh khiến Su-25 được ví như một “xe tăng bay”.
Tuy nhiên, biệt danh này không có nghĩa Su-25 bất khả xâm phạm. Máy bay vẫn có thể chịu tổn thất đáng kể trước mạng lưới phòng không hiện đại.
Điểm quan trọng là Su-25 được thiết kế dựa trên một triết lý rất cụ thể: ưu tiên khả năng sống sót và hỏa lực trong môi trường chiến trường tầm thấp hơn là tốc độ hoặc khả năng không chiến.
Chính triết lý này đã giúp Su-25 trở thành một trong những máy bay cường kích nổi tiếng nhất của Liên Xô và Nga.