Lớp dạy chiêng 'giữ lửa' văn hóa Mạ trong trường học

Nghệ nhân người Mạ trực tiếp đứng lớp, dạy chiêng cho học sinh

Mời nghệ nhân về “cầm tay, chỉ nhịp”

Trường Tiểu học và THCS Trần Văn Ơn có hơn 500 học sinh, với 76% là học sinh người dân tộc thiểu số (80% trong số này là đồng bào Mạ). Đây chính là lý do nhà trường đặc biệt quan tâm đến công tác bảo tồn bản sắc văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số.

Ông Lê Hữu Vọng, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Trần Văn Ơn cho biết, thực hiện Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhà trường tổ chức dạy học 2 buổi/ngày, trong đó buổi chiều dành cho các hoạt động trải nghiệm, phát triển năng khiếu và kỹ năng sống cho học sinh.

Việc đưa tiếng chiêng vào giảng dạy là một trong những điểm nhấn nổi bật, góp phần đa dạng hóa nội dung giáo dục; đồng thời giúp học sinh gắn bó hơn với văn hóa truyền thống của địa phương.

Để triển khai hiệu quả, nhà trường mời các nghệ nhân am hiểu, giàu kinh nghiệm trực tiếp hướng dẫn. Từ cách cầm chiêng, giữ nhịp đến cảm nhận âm thanh, mọi kỹ năng đều được truyền đạt tỉ mỉ, sinh động, giúp học sinh tiếp cận di sản một cách tự nhiên và hứng thú.

Lớp học đánh chiêng được Trường Tiểu học - THCS Trần Văn Ơn triển khai từ đầu học kỳ II, năm học 2025 - 2026

“Ban đầu chúng tôi chỉ dự kiến có khoảng 10 em tham gia học, với mục tiêu là lập được một đội chiêng trong trường. Tuy nhiên, khi triển khai, số lượng học sinh đăng ký nhiều hơn thế. Điều đặc biệt, không chỉ có học sinh người Mạ, lớp dạy chiêng còn thu hút các em học sinh khác”, ông Vọng chia sẻ.

Thực tế quá trình triển khai mô hình đưa cồng chiêng vào giảng dạy tại Trường Tiểu học và THCS Trần Văn Ơn không chỉ làm phong phú hoạt động giáo dục, mà còn khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong mỗi học sinh.

Từ chỗ chưa biết gì về cồng chiêng, nhiều em nay đã có thể đánh, ghi nhớ một số bài chiêng cơ bản của đồng bào Mạ.

“Không chỉ đánh chiêng, trong thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục nghiên cứu, triển khai lớp dạy thổ cẩm. Đây là 2 môn học phù hợp với đặc thù của nhà trường và gần gũi với phần lớn học sinh trong trường”, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Trần Văn Ơn tiết lộ thêm.

Giữ nhịp chiêng giữa nhịp sống hiện đại

Từ đầu học kỳ II, năm học 2025 – 2026 tới nay, đều đặn chiều thứ 2 và thứ 6 hàng tuần, lớp dạy chiêng của Trường Tiểu học và THCS Trần Văn Ơn lại rộn ràng.

Học sinh tham gia lớp học được khuyến khích mặc trang phục truyền thống của đồng bào Mạ và tập làm quen với biểu diễn chiêng.

Học sinh được nghệ nhân hướng dẫn một số bài chiêng của người Mạ

Trong không gian sân trường, những âm thanh trầm hùng, vang vọng, tạo nên một bức tranh vừa gần gũi, vừa đậm đà bản sắc Tây Nguyên.

Em H’Nhiễn chia sẻ, tiếng chiêng không xa lạ với đồng bào Mạ. Từ những hoạt động tín ngưỡng hàng ngày cho đến lễ hội chung của bon làng, người lớn tuổi đều mang chiêng ra đánh.

“Thấy người lớn đánh chiêng, thanh niên, thiếu niên trong bon chỉ biết đứng nhìn. Chính vì thế, khi nhà trường tổ chức dạy chiêng, em và nhiều bạn khác đã đăng ký tham gia học”, H’Nhiễn chia sẻ.

Theo nữ sinh, học đánh chiêng không đơn giản. Từ cách giữ chiêng, điều chỉnh ngón tay, vị trí gõ cho tới ghi nhớ một bài chiêng, là cả một quá trình. Ngoài chăm chỉ, người học chiêng còn có sự đam mê và trách nhiệm với văn hóa dân tộc.

“Bố mẹ, ông bà cũng rất ủng hộ em theo học lớp đánh chiêng. Ngoài học trên trường, chúng em còn tới nhà nghệ nhân học thêm vào buổi tối nên sau gần 1 tháng, chúng em đã biết một số kỹ thuật đánh chiêng cơ bản”, nữ sinh đồng bào Mạ cho hay.

Nghệ nhân H’Măng tận tình hướng dẫn các học viên nhí cách đánh chiêng

Không chỉ đơn thuần là một hoạt động ngoại khóa, lớp học cồng chiêng còn trở thành cầu nối giữa thế hệ trẻ với những giá trị văn hóa lâu đời. Với các nghệ nhân, việc truyền dạy không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm vui khi di sản được tiếp nối qua từng thế hệ.

Trực tiếp truyền dạy chiêng, nghệ nhân H’Măng (trú bon Bu Sốp, phường Đông Gia Nghĩa) xúc động nói: “Đây là lần đầu tiên tôi dạy chiêng cho học sinh trường học. Tôi rất vui vì các cháu vẫn đam mê với nhạc cụ của ông bà để lại”.

Việc đưa tiếng chiêng vào trường học không chỉ là một cách làm sáng tạo trong giáo dục, mà còn là minh chứng cho sự gắn kết chặt chẽ giữa nhà trường và văn hóa cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để hình thành thế hệ trẻ vừa có tri thức, vừa có bản lĩnh văn hóa trong thời kỳ hội nhập.

Dương Phong