Lời giải cho phát triển bền vững Thủ đô

Song hành với những kết quả tích cực ấy là những “điểm nghẽn” ngày càng bộc lộ rõ, đòi hỏi phải có tư duy và cách làm mới trong phát triển đô thị.

Yêu cầu cấp thiết đặt ra là Hà Nội phải giữ vững vai trò trung tâm dẫn dắt, lan tỏa và điều phối phát triển; tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình đa cực, đa trung tâm, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với môi trường, văn hóa và an sinh xã hội. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Đề án phát triển khu đô thị đa mục tiêu trên địa bàn thành phố Hà Nội vừa được HĐND thành phố thông qua tại kỳ họp thứ 31 - kỳ họp chuyên đề - trả lời cho yêu cầu đó. Đây không phải là những khu đô thị đơn thuần để phát triển nhà ở hay bất động sản, mà là mô hình phát triển đô thị chiến lược do thành phố chủ động kiến tạo và điều tiết. Đồng thời là công cụ để tổ chức lại không gian đô thị, phân bổ lại dân cư, hỗ trợ công tác giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm và tạo lập quỹ nhà ở ổn định, lâu dài cho thành phố.

Theo Đề án, mỗi khu đô thị đa mục tiêu có quy mô tối thiểu từ 150ha trở lên, được quy hoạch đồng bộ với đầy đủ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, tích hợp nhiều chức năng: Tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ, nhà ở thương mại, thương mại - dịch vụ, không gian xanh, giao thông, giáo dục, y tế và văn hóa…

Chủ trương mang tính đột phá trên chỉ thực sự có ý nghĩa khi được tổ chức thực hiện đến nơi đến chốn. Với Đề án khu đô thị đa mục tiêu, “hành động” cần được thể hiện rõ ràng, quyết liệt và đồng bộ ngay từ khâu quy hoạch đến triển khai thực tế. Trước hết, mô hình khu đô thị đa mục tiêu phải được lồng ghép ngay từ giai đoạn lập quy hoạch phân khu, quy hoạch chuyên ngành, bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và Đề án đô thị thông minh, tránh tình trạng “quy hoạch một đằng, triển khai một nẻo”.

Trên tinh thần đó, thành phố cần sớm ban hành bộ quy chuẩn riêng cho các khu đô thị đa mục tiêu theo hướng đô thị xanh, đô thị thông minh. Việc sử dụng vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường, giảm phát thải carbon; áp dụng thiết kế điển hình, module hóa công trình để rút ngắn thời gian thi công, giảm giá thành xây dựng; bắt buộc đầu tư đồng bộ hạ tầng xử lý nước thải, rác thải, năng lượng sạch và giao thông thông minh ngay từ đầu là những yêu cầu không thể thiếu.

Một nội dung then chốt khác là lựa chọn nhà đầu tư. Việc áp dụng cơ chế lựa chọn nhà đầu tư trong trường hợp đặc biệt theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 cần đi kèm bộ tiêu chí minh bạch, chặt chẽ, ưu tiên các doanh nghiệp nhà nước và nhà đầu tư chiến lược có năng lực tài chính, kinh nghiệm quản trị đô thị và cam kết lâu dài với mục tiêu an sinh xã hội, thay vì chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.

Đặc biệt, cơ chế kiểm soát lợi nhuận định mức - một điểm mới của Đề án, cần sớm được cụ thể hóa bằng các công cụ quản lý khả thi, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước kéo giảm mặt bằng giá nhà ở, nhất là nhà ở xã hội và nhà tái định cư, giúp người dân dễ dàng tiếp cận hơn.

Đề án khu đô thị đa mục tiêu không chỉ nhằm giải quyết bài toán nhà ở trước mắt mà còn là bước đi chiến lược để tái cấu trúc không gian đô thị Hà Nội theo hướng bền vững, công bằng và hiện đại. Thành công của Đề án sẽ góp phần quan trọng vào việc giãn dân nội đô, giảm áp lực hạ tầng, nâng cao chất lượng sống của người dân; đồng thời khẳng định vai trò dẫn dắt của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Đình Hiệp