Lo ngại những khoảng trống bệnh sởi trong cộng đồng

Tiêm vaccine phòng sởi cho trẻ. Ảnh: TTXVN

Thưa bác sĩ, hiện đã vào mùa dịch sởi, số lượng ca bệnh nhập viện hàng ngày diễn biến như thế nào? Những nguy cơ nào có thể làm lây lan dịch sởi, thưa bác sĩ?

Theo quy luật dịch tễ, bệnh sởi thường tăng cao vào mùa Đông Xuân. Từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh viên đã tiếp nhận thu dung và điều trị cho gần 30 trường hợp mắc sởi và nghi sởi.

Xét về diễn biến, tại bệnh viện đã ghi nhận sự thay đổi theo chiều hướng tích cực. Cụ thể, nếu trong tháng 1 có 16 ca bệnh, sang tháng 2 số ca là 11 trường hợp (giảm 5 ca so với tháng trước). Tuy số ca có dấu hiệu giảm nhẹ, nhưng nhiều trường hợp trong số đó đã được xác định dương tính qua xét nghiệm khẳng định, cho thấy mầm bệnh vẫn đang lưu hành và cần được giám sát chặt chẽ.

Về yếu tố thời tiết, miền Bắc đang trong giai đoạn nồm ẩm, độ ẩm không khí cao. Đây là môi trường lý tưởng để virus sởi tồn tại lâu hơn trong không khí và trên các bề mặt vật dụng. Sởi là một trong những bệnh lây qua đường hô hấp có chỉ số lây nhiễm cao nhất; trong điều kiện thời tiết này, việc người dân sinh hoạt, tập trung đông người trong không gian kín, thiếu thông thoáng là những yếu tố nguy cơ khiến dịch dễ lây lan và bùng phát nếu không có biện pháp phòng ngừa kịp thời.

Về độ tuổi mắc sởi hiện nay được đánh giá như thế nào, thưa bác sĩ?

Một điểm đáng lưu ý là độ tuổi mắc sởi đang có sự "dịch chuyển". Bên cạnh nhóm trẻ nhỏ (dưới 9 tháng tuổi chưa đến tuổi tiêm chủng), bệnh viên đã ghi nhận khá nhiều trường hợp trẻ từ 5-10 tuổi và thậm chí cả người lớn mắc sởi.

Điều này cho thấy có sự tồn tại của những "khoảng trống miễn dịch" trong cộng đồng. Những trẻ chưa được tiêm đủ 2 mũi vaccine sởi hoặc người lớn đã được tiêm, nhưng lượng kháng thể suy giảm theo thời gian đều trở thành đối tượng nguy cơ cao khi virus lưu hành mạnh.

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền thăm khám cho người bệnh.

Chiến dịch tiêm sởi đã được triển khai quyết liệt trên toàn quốc trong năm 2025. Vậy bác sĩ đánh giá như thế nào về nguy cơ dịch bệnh trong năm 2026?

Chiến dịch tiêm chủng vaccine sởi năm 2025 đã tạo ra một hàng rào bảo vệ quan trọng cho cộng đồng, song không được phép chủ quan bởi 2 lý do: Đối tượng tích lũy mỗi năm đều có một nhóm trẻ mới chào đời và chưa đến tuổi tiêm hoặc chưa tiêm đủ mũi chưa có miễn dịch với sởi; biến động dân cư, sự di chuyển dân cư giữa các vùng miền có tỷ lệ tiêm chủng khác nhau có thể đưa mầm bệnh xâm nhập vào những khu vực có tỷ lệ bao phủ thấp.

Mặc dù năm 2025 đã làm tốt công tác tiêm chủng, nhưng năm 2026, công tác tiêm chủng thường xuyên bị gián đoạn hoặc tỷ lệ tiêm bù, tiêm vét không đạt trên 95% ở các địa phương, nguy cơ xảy ra các ổ dịch cục bộ vẫn hiện hữu.

Các triệu chứng của bệnh sởi có dễ nhầm lẫn với các bệnh truyền nhiễm khác không? Việc xét nghiệm được thực hiện như thế nào, thưa bác sĩ?

Triệu chứng của bệnh sởi dễ nhầm lẫn với các bệnh khác như: Sốt xuất huyết, tay chân miệng hoặc sốt virus đường hô hấp ở giai đoạn đầu (giai đoạn khởi phát).

Tuy nhiên, bệnh sởi vẫn có nhưng điểm khác biệt như: Sởi thường kèm theo "tam chứng hô hấp" điển hình là: Sốt cao, viêm long đường hô hấp (ho, sổ mũi) và viêm kết mạc mắt (mắt đỏ, lờ đờ, nhèm gỉ). Đặc biệt, khi phát ban, sởi sẽ ban mọc theo thứ tự từ sau tai, xuống mặt, cổ, ngực và lan dần xuống chân tay.

Về xét nghiệm sởi, bệnh viện đang xét nghiệm lấy máu để tìm kháng thể IgM hoặc lấy dịch tỵ hầu để làm Real-time PCR tìm virus. Đây là những phương pháp chẩn đoán xác định chính xác nhất, giúp phân biệt hoàn toàn sởi với các loại sốt phát ban khác chỉ trong vòng vài giờ.

Xin bác sĩ khuyến cáo các biện pháp để phòng dịch sởi trong giai đoạn hiện nay?

Biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất hiện nay vẫn là tiêm chủng vaccine.

Đối với trẻ em, cha mẹ cần kiểm tra sổ tiêm chủng, đảm bảo trẻ được tiêm mũi 1 lúc 9 tháng tuổi và mũi 2 lúc 18 tháng tuổi. Đặc biệt, cha mẹ chú ý, đừng vì thời tiết nồm ẩm hay trẻ hơi sụt sịt mà trì hoãn việc tiêm chủng cho trẻ.

Đối với cộng đồng, người dân cần thực hiện vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên; giữ nhà cửa thông thoáng, sạch sẽ. Đặc biệt, khi thấy trẻ có dấu hiệu sốt, ho, phát ban, cần cách ly ngay và đến cơ sở y tế gần nhất, tuyệt đối không tự ý điều trị hay cho trẻ đi học, đi chơi làm lây lan dịch. Người lớn và trẻ em đều cần đeo khẩu trang khi đến nơi đông người hoặc cơ sở y tế để tránh lây nhiễm mầm bệnh.

Xin trân trọng cảm ơn bác sĩ!

Tạ Nguyên/báo Tin tức và Dân tộc (thực hiện)